ویپ؛ تفریحی با عوارضی فراتر از تصور

به گزارش پايگاه خبری تحليلی قم فردا؛ در سال‌های اخیر، ویپ یا سیگار الکترونیکی به یکی از محصولات پرطرفدار، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان، تبدیل شده است؛ وسیله‌ای کوچک و به‌ظاهر کم‌خطر که با طراحی‌های متنوع، طعم‌های میوه‌ای و بسته‌بندی‌های جذاب، توانسته جای خود را در میان مصرف‌کنندگان باز کند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند ویپ جایگزینی بی‌ضرر برای سیگارهای سنتی است؛ تصوری که کارشناسان حوزه سلامت بارها نسبت به آن هشدار داده‌اند.
ویپ؛ دود مدرن با تهدیدهای پنهان برای سلامت
ویپ با استفاده از یک باتری و سیستم حرارتی، مایعی مخصوص را به ذرات معلق قابل استنشاق تبدیل می‌کند. این مایع معمولاً حاوی نیکوتین، مواد طعم‌دهنده و ترکیبات شیمیایی مختلف است. برخلاف تصور عمومی، آنچه از ویپ خارج می‌شود صرفاً بخار آب نیست و می‌تواند حاوی مواد شیمیایی مضر، ذرات بسیار ریز و فلزات سنگین باشد؛ موادی که ورود آن‌ها به دستگاه تنفسی ممکن است سلامت مصرف‌کنندگان را با خطر مواجه کند.
افزایش محبوبیت این محصول در میان گروه‌های سنی پایین‌تر، نگرانی‌های جدی‌تری را نیز به دنبال داشته است. وابستگی به نیکوتین، تأثیر بر رشد و عملکرد مغز نوجوانان، آسیب‌های احتمالی به ریه‌ها و سیستم قلبی‌عروقی، تنها بخشی از نگرانی‌های مطرح‌شده درباره مصرف ویپ هستند. اما پرسش اصلی اینجاست: آیا ویپ واقعاً جایگزینی کم‌خطر برای سیگار است یا با ظاهری مدرن، شکل تازه‌ای از وابستگی و تهدید سلامت را به جامعه معرفی کرده است؟

سیگارهای لایت و کم‌قطران؛ باور غلطی که احساس امنیت کاذب ایجاد می‌کند
از همین رو دکتر محمد علی‌گل، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم، در گفتگو با ایسنا با اشاره به یکی از باورهای نادرست درباره مصرف محصولات دخانی، نسبت به تصور کم‌خطر بودن سیگارهای لایت، سبک و کم‌قطران هشدار داد و گفت: این تصور که سیگارهای سبک و کم‌قطران آسیب کمتری به سلامت افراد وارد می‌کنند، از باورهای غلطی است که سال‌ها از سوی صنایع دخانی ترویج شده است.
وی با بیان اینکه پایین‌تر بودن میزان نیکوتین و قطران در برخی آزمایش‌ها به معنای کاهش خطرات مصرف سیگار نیست، اظهار کرد: مصرف‌کنندگان این نوع سیگارها معمولاً برای جبران دریافت کمتر نیکوتین، پک‌های عمیق‌تر و مکررتری می‌زنند، سیگار را سریع‌تر می‌کشند یا حتی تعداد بیشتری از آن مصرف می‌کنند؛ بنابراین، میزان واقعی مواد سمی واردشده به بدن آن‌ها می‌تواند مشابه مصرف‌کنندگان سیگارهای معمولی و حتی در مواردی بیشتر باشد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی قم با تأکید بر اینکه قطران تنها یکی از ترکیبات مضر دود سیگار است، افزود: هزاران ماده شیمیایی دیگر نیز در دود حاصل از مصرف تنباکو وجود دارد که می‌توانند سلامت قلب، ریه و عروق را تحت تأثیر قرار دهند.
علی‌گل خاطرنشان کرد: شواهد علمی نشان می‌دهد سیگارهای لایت و کم‌قطران، خطر ابتلا به سرطان ریه، بیماری‌های قلبی و مشکلات ریوی را به شکل معناداری کاهش نمی‌دهند و استفاده از این عناوین صرفاً می‌تواند احساس امنیت کاذبی در مصرف‌کنندگان ایجاد کند.

در سال‌های اخیر، مصرف سیگارهای الکترونیکی یا «ویپ» در میان جوانان و حتی زنان باردار افزایش یافته است. بسیاری بر این باورند که ویپ جایگزینی کم‌خطرتر برای سیگارهای سنتی است، اما شواهد علمی نشان می‌دهد این تصور می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت داشته باشد.
باورهای غلط درباره ویپ؛ از تصور بی‌خطری تا وابستگی پنهان
یکی از مهم‌ترین عوامل گسترش مصرف ویپ، شکل‌گیری باورهای نادرست درباره میزان خطرات و عوارض آن است. بسیاری از افراد، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، تصور می‌کنند ویپ به دلیل نداشتن دود ناشی از سوختن تنباکو، محصولی بی‌ضرر است؛ در حالی که آئروسل تولیدشده از این دستگاه‌ها می‌تواند حاوی مواد شیمیایی مضر و ذرات ریز آسیب‌زا باشد.
از دیگر باورهای اشتباه، بی‌خطر دانستن ویپ‌های بدون نیکوتین است. این در حالی است که حذف نیکوتین لزوماً به معنای حذف سایر ترکیبات زیان‌آور نیست. برخی مصرف‌کنندگان نیز تصور می‌کنند طعم‌های میوه‌ای و شیرین نشان‌دهنده ایمن بودن این محصولات است؛ اما این طعم‌ها صرفاً با هدف جذاب‌تر کردن ویپ تولید می‌شوند و تضمینی برای سلامت مصرف‌کننده نیستند. همچنین برخلاف تصور رایج، ویپ می‌تواند زمینه‌ساز وابستگی به نیکوتین شود و نباید آن را محصولی تفریحی و بدون پیامدهای سلامت‌محور دانست.

ویپ بدون نیکوتین هم بی‌خطر نیست؛ هشدار درباره عوارض پنهان سیگارهای الکترونیکی
در همین زمینه، دکتر سارا بشیری، متخصص سلامت عمومی، در گفت‌وگو با خبرنگار ما، یکی از مهم‌ترین عوامل افزایش مصرف ویپ، به‌ویژه در میان جوانان، را تصور نادرست درباره بی‌خطر بودن این محصولات دانست و اظهار کرد: تبلیغات گسترده و تنوع طعم‌های سیگارهای الکترونیکی موجب شده است بسیاری از جوانان تصور کنند ویپ در مقایسه با سیگارهای معمولی آسیب کمتری دارد و می‌توان بدون نگرانی از آن استفاده کرد؛ در حالی که مصرف این محصولات به یکی از چالش‌های جدی حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است.
وی با اشاره به ترکیبات موجود در مایعات ویپ افزود: نیکوتین موجود در بسیاری از این محصولات به‌شدت اعتیادآور است، اما خطرات ویپ تنها به این ماده محدود نمی‌شود. برخی افزودنی‌ها و طعم‌دهنده‌ها نیز هنگام حرارت دیدن و تبدیل شدن به آئروسل، می‌توانند ترکیبات مضری ایجاد کنند که از طریق ریه وارد بدن و جریان خون می‌شوند.
بشیری با رد تصور بی‌خطر بودن ویپ‌های فاقد نیکوتین تصریح کرد: حذف نیکوتین به معنای ایمن شدن این محصولات نیست؛ زیرا برخی مواد شیمیایی و طعم‌دهنده‌ها در اثر حرارت ممکن است تغییر کنند و ترکیباتی تولید کنند که برای سلول‌های بدن آسیب‌زا باشند.
این متخصص سلامت عمومی همچنین درباره باور رایج سالم‌تر بودن ویپ نسبت به سیگارهای معمولی گفت: اگرچه در برخی مطالعات، مواجهه با تعدادی از مواد زیان‌آور در ویپ کمتر گزارش شده است، اما این مسئله به معنای بی‌خطر بودن آن نیست و نباید چنین برداشتی در جامعه شکل بگیرد.
وی در ادامه به تأثیر برخی طعم‌دهنده‌ها، از جمله منتول، اشاره کرد و افزود: این مواد که برای افزایش جذابیت محصولات ویپ استفاده می‌شوند، می‌توانند در شرایط آزمایشگاهی بر برخی فرآیندهای سلولی تأثیر بگذارند؛ موضوعی که ضرورت توجه بیشتر به پیامدهای مصرف این محصولات را نشان می‌دهد.

ویپ؛ تفریحی کوتاه با پیامدهایی بلندمدت
آنچه از مجموع این هشدارها و اظهارنظرهای کارشناسان برمی‌آید، ضرورت بازنگری در نگاه جامعه به ویپ و سایر محصولات دخانی است. جذابیت ظاهری، طعم‌های متنوع و تصور کم‌خطر بودن این محصولات نباید واقعیت خطرات احتمالی آن‌ها را به حاشیه ببرد. به نظر می‌رسد آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها، آموزش در مدارس و دانشگاه‌ها و نظارت بر تبلیغات و عرضه این محصولات، نقش مهمی در پیشگیری از گسترش مصرف آن‌ها داشته باشد؛ چراکه پیشگیری از وابستگی، به‌ویژه در سنین نوجوانی، به‌مراتب کم‌هزینه‌تر از مقابله با پیامدهای آن در سال‌های آینده است.
انتهای خبر/160