نقشه انتقال پایتخت از تهران به اصفهان در بحبوحه جنگ جهانی اول
با آغاز جنگ جهانی اول و ورود نیروهای روسیه، انگلیس و عثمانی به خاک ایران، بی‌طرفی کشور عملاً بی‌اثر شد. در آبان ۱۲۹۴، هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از اشغال تهران و خروج احمدشاه از پایتخت، طرح انتقال موقت پایتخت به اصفهان مطرح شد؛ تصمیمی که با مخالفت و تهدید سفیران روس و انگلیس روبه‌رو شد و سرانجام شاه را از اجرای آن منصرف کرد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از فرادید؛ با آغاز جنگ جهانی اول اگرچه دولت ایران اعلام بی‌طرفی کرده بود تا کشور را از درگیری‌های ویرانگر دور نگه دارد، اما این بی‌طرفی در عمل چندان دوام نیاورد. علیرضا زمانی، تهران‌پژوه، در این باره می‌گوید: «دولت‌های انگلیس، روسیه و عثمانی خیلی زود نیروهای خود را وارد خاک ایران کردند.»
این تهران‌پژوه در ادامه می گوید:
«همین مسئله، تهران را بیش از پیش در معرض تهدید و ناامنی قرار داد و نگرانی‌ها را عمیق‌تر کرد. شایع شده بود که روس‌ها برای خلع شاه و دستگیری نمایندگان و رجال دولتی قصد دارند تهران را اشغال کنند.
در همین حین خبر دیگری هم از راه رسید و معلوم شد که احمدشاه و دولتی‌ها قرار است تهران را ترک و مردم را به حال خود رها کنند. در چنین فضایی بود که زمزمه انتقال پایتخت از تهران به اصفهان در شهر پیچید و مردم پایتخت را بیش از پیش نگران کرد.
در همین فضای پرتنش، جلسه محرمانه‌ای در ۲۳ آبان ۱۲۹۴ در مجلس شورای ملی با حضور نمایندگان حاضر در تهران تشکیل شد. در این جلسه، پیام احمدشاه خطاب به مجلس قرائت شد؛ پیامی که در آن بر انتقال موقت پایتخت به اصفهان تأکید شده بود اما انتقال پایتخت و رفتن شاه از تهران به اصفهان به لحاظ سیاسی باب طبع متجاوزان نبود.
از این‌رو، سفیران روس و انگلیس بیکار ننشستند. آنان از یک‌سو با فشار و تهدید و از سوی دیگر با وعده و امتیاز، تلاش کردند شاه را از این تصمیم منصرف کنند. عمده‌ترین تهدید آنان، خلع احمدشاه از سلطنت و جایگزینی فردی دیگر بود.
حتی آشکارا هشدار دادند که در صورت مخالفت، پدرش، محمدعلی شاه را با حمایت مستقیم خود به تهران بازگردانده و بر تخت خواهند نشاند. در مقابل، وعده دادند که اگر شاه از تصمیم خود صرف‌نظر کند، کمک‌های گسترده اقتصادی و نظامی برای برقراری نظم و کنترل اوضاع آشفته کشور در اختیار دولت قرار خواهند داد.
این فشارها کم‌کم اثر خودش را گذاشت و فضای تصمیم‌گیری را تغییر داد. درنهایت، پس از رفت‌وآمدهای بسیار و مشورت با رجال کشور، احمدشاه تصمیمش را تغییر داد. وقتی خبر در شهر پیچید، انگار نفس تهران برگشت. شهری که تا مرز خالی شدن پیش رفته بود، آرام شد.»
۲۵۹
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.