۲۱ روز تا آشتی؛ روایت سازش ۵۷ درصدی در پروندههای خراسان جنوبی
بیرجند- شوراهای حل اختلاف خراسان جنوبی در نیمه نخست امسال به ۵۷ درصد صلح و سازش در پروندهها دست یافتند و میانگین زمان رسیدگی به اختلافات را به ۲۱ روز رساندند.

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: شورای حل اختلاف بهعنوان نهادی برخاسته از متن مردم، با هدف تسهیل دسترسی به عدالت، تسریع در رسیدگی به اختلافات و کاهش هزینههای دادرسی تشکیل شده است. نهادی که پس از گذشت ۲۵ سال از فعالیت آن، با اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف، بار دیگر به رسالت اصلی خود یعنی ایجاد صلح و سازش بازگشته است.
در قانون جدید شوراهای حل اختلاف مصوب سال ۱۴۰۲، اختیار صدور رأی از شوراها گرفته و به محاکم صلح واگذار شده است؛ بر این اساس، شوراهای حل اختلاف صرفاً بر ایجاد صلح و سازش در دعاوی و شکایات تمرکز دارند و محاکم صلح نیز مسئولیت رسیدگی قضایی و صدور رأی را بر عهده گرفتهاند.
حجتالاسلام محمد امین وحدانینیا، معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به عملکرد شوراهای حل اختلاف استان اظهار کرد: در شش ماه نخست سال جاری، میزان صلح و سازش پروندهها به ۵۷ درصد رسیده و تا پایان مهرماه نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، روند صلح و سازش ۵۸ درصد بوده است.
وی با بیان اینکه تحقق این آمار حاصل تلاش اعضای شوراهای حل اختلاف و ظرفیتهای مردمی است، افزود: صلحیاران با ریشسفیدی و کدخدامنشی در محلات و مساجد برای حل اختلافات مردم تلاش میکنند و نقش مؤثری در گسترش فرهنگ سازش دارند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی با اشاره به کاهش زمان رسیدگی در شوراها گفت: میانگین زمان رسیدگی از زمان ورود پرونده تا حصول نتیجه و دستیابی به صلح و سازش حدود ۲۱ روز است که نسبت به سال گذشته کاهش داشته است.
وی صلح و سازش را نتیجهای برد-برد برای طرفین اختلاف دانست و بیان کرد: در این فرآیند، هم خواهان و خوانده و هم شاکی و متشاکی میتوانند بدون ورود به فرآیند طولانی دادرسی، اختلاف خود را با توافق حل کنند.
صلح و سازش؛ از اختلافات خانوادگی تا پروندههای قتل
وحدانینیا با تأکید بر اینکه فعالیت شوراهای حل اختلاف محدود به اختلافات جزئی و پیشپاافتاده نیست، گفت: این شوراها در دعاوی حقوقی و مدنی و همچنین برخی شکایتهایی که جنبه خصوصی دارند، نقشآفرینی میکنند.
وی با اشاره به پروندههای مهمی که با تلاش صلحیاران به سازش منجر شدهاند، افزود: در موضوعات خانوادگی، از جمله اختلافات مربوط به مهریههای سنگین، پروندههایی داشتهایم که با تلاش اعضای شوراها به صلح و سازش رسیدهاند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی ادامه داد: در برخی پروندههای قتل نیز تلاش برای ایجاد صلح و سازش و جلب رضایت اولیای دم انجام میشود تا در مواردی که زمینه قانونی و رضایت طرفین وجود دارد، از اجرای قصاص جلوگیری و فرصت بازگشت به زندگی برای فرد فراهم شود.
وی با بیان اینکه در شش ماه نخست سال جاری موردی از سازش در این بخش به نتیجه نهایی نرسیده است، ابراز امیدواری کرد تا پایان سال زمینه تحقق صلح و سازش در پروندههای قتل نیز فراهم شود.
فعالیت محاکم صلح در کنار شوراهای حل اختلاف
وحدانینیا در ادامه با اشاره به اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف از مهرماه ۱۴۰۳ اظهار کرد: خراسان جنوبی از استانهای پیشرو در راهاندازی محاکم صلح بوده و در این مدت، این محاکم در حوزههای قضایی دارای دادگستری و همچنین بخشهایی که دادگاه بخش در آنها فعالیت دارد، مستقر شدهاند.
وی افزود: محاکم صلح در کنار شوراهای حل اختلاف فعالیت میکنند؛ به این صورت که پرونده با رویکرد صلح و سازش به شورا ارجاع میشود و در صورت حصول توافق، گزارش سازش از طریق دادگاه صلح صادر خواهد شد؛ اما اگر سازش حاصل نشود، قاضی دادگاه صلح به رسیدگی قضایی ادامه داده و رأی صادر میکند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی درباره صلاحیت محاکم صلح گفت: بر اساس ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف، این محاکم در دعاوی مالی تا سقف یک میلیارد ریال، برخی دعاوی مالی خانوادگی، دعاوی مربوط به تصرف عدوانی، رفع مزاحمت و ممانعت از حق و همچنین دعاوی تخلیه عین مستأجره صلاحیت رسیدگی دارند.
وی افزود: در حوزه کیفری نیز رسیدگی به جرائم تعزیری درجه هفت و هشت در صلاحیت دادگاه صلح قرار گرفته است.
پویشهای مردمی برای ترویج فرهنگ بخشش
وحدانینیا با اشاره به نقش باورهای دینی و مذهبی مردم در گسترش فرهنگ صلح و سازش بیان کرد: پویشهای ملی و مردمی در مناسبتهای مختلف با هدف ترویج فرهنگ بخشش و گذشت برگزار میشود که در خراسان جنوبی نیز مورد استقبال قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در شش ماه گذشته دو پویش مهم «به عشق امام حسین(ع) میبخشم» در ایام محرم و «رهبر شهیدم میبخشم» به مناسبت شهادت رهبر شهید برگزار شد که نتایج خوبی در حوزه سازش پروندههای خانوادگی و سایر دعاوی به همراه داشت.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی از برگزاری پویش «به عشق حضرت زهرا(س) میبخشم» همزمان با ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) خبر داد و گفت: این پویش نیز با استقبال مردم همراه شده و باورهای مذهبی و ارادت مردم به اهل بیت(ع) در تحقق سازشها نقش مؤثری دارد.
توسعه داوری حرفهای برای کاهش ورودی پروندهها
وحدانینیا در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به تکالیف قوه قضاییه در قانون برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی با هدف کاهش هزینههای رسیدگی و تسهیل دسترسی مردم به عدالت مورد تأکید قرار گرفته و توسعه داوری یکی از ظرفیتهای مهم در این زمینه است.
وی با بیان اینکه مدیریت و ساماندهی فرآیند داوری به معاونت حل اختلاف قوه قضاییه واگذار شده است، افزود: در خراسان جنوبی ۱۲ داور فعالیت دارند که بخشی از آنها در حوزه تخصصی خانواده و چهار نفر نیز بهعنوان داور حرفهای فعالیت میکنند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی توضیح داد: داوران حرفهای فعلی از میان قضات بازنشسته انتخاب شدهاند که سالها تجربه فعالیت قضایی و رسیدگی به پروندهها را دارند و وکلای علاقهمند نیز برای ورود به این حوزه باید دورههای آموزشی و آزمونهای مربوط را طی کنند.
وی با تأکید بر اعتبار قانونی آرای داوری گفت: رأیی که داور در چارچوب قانون صادر میکند، مانند رأی قاضی لازمالاجراست و شهروندان نباید تصور کنند که برای حل هر اختلافی حتماً باید به دادگاه مراجعه کنند.
وحدانینیا از شهروندان خواست در قراردادهای معاملاتی، از جمله خرید و فروش املاک و خودرو، شرط ارجاع اختلاف به داوری را پیشبینی کنند تا در صورت بروز اختلاف، امکان حلوفصل سریعتر آن فراهم شود.
وی همچنین با اشاره به امکان استفاده از داوری تخصصی در اختلافات خانوادگی افزود: زوجین میتوانند در زمان ازدواج و هنگام تنظیم شروط ضمن عقد، ارجاع اختلافات احتمالی به داور تخصصی خانواده را پیشبینی کنند تا در صورت بروز مشکل، از این ظرفیت برای حل اختلاف بهره ببرند.
خراسان جنوبی پیشتاز در الکترونیکی شدن پروندههای قضایی
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی در ادامه با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرآیندهای قضایی اظهار کرد: الکترونیکی شدن پروندهها در استان تنها به پروندههای خرد و جزئی محدود نشده و حتی در پروندههای مهم نیز همکاران قضایی از این ظرفیت استفاده میکنند.
وی افزود: تبادل الکترونیکی پروندهها میان محاکم در خراسان جنوبی دستکم از دو سال گذشته بهصورت جدی اجرایی شده و اکنون به روالی جاافتاده در مجموعه قضایی استان تبدیل شده است.
وحدانینیا برگزاری دادگاههای برخط را از دیگر اقدامات مهم در این حوزه دانست و گفت: امکان برگزاری جلسات دادگاه بهصورت آنلاین فراهم شده و افراد میتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در محل دادگاه، در فرآیند رسیدگی شرکت کنند.
وی با اشاره به فراهم بودن زیرساختهای ارتباطی در شهرستانها و بخشهای دورافتاده استان بیان کرد: حتی در نقاط مرزی و دور از مرکز استان نیز امکان برقراری ارتباط مجازی و برگزاری جلسات قضایی وجود دارد و این ارتباط به داخل کشور محدود نیست.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی با اشاره به رسیدگی مجازی به یک پرونده خانوادگی در هفته گذشته گفت: در یکی از پروندهها، همکار قضایی ما در دادگاه خانواده با زنی که در کانادا سکونت داشت، ارتباط مجازی برقرار کرد و روند رسیدگی به پرونده از این طریق دنبال شد.
وی توسعه مزایدههای الکترونیکی را از دیگر اقدامات انجامشده برشمرد و افزود: در گذشته امکان شرکت در برخی مزایدهها محدود به محل برگزاری آنها بود، اما اکنون متقاضیان از خارج استان نیز میتوانند در مزایدههای الکترونیکی شرکت کنند.
هوش مصنوعی؛ دستیار قاضی، نه صادرکننده رأی
وحدانینیا درباره استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای قضایی نیز گفت: هوش مصنوعی با توجه به گسترش فناوریهای نوین، میتواند بهعنوان دستیار هوشمند قاضی در تسریع و بهبود فرآیند رسیدگی نقش داشته باشد، اما این به معنای واگذاری اختیار صدور رأی به هوش مصنوعی نیست.
وی تأکید کرد: صدور رأی همچنان در اختیار قاضی و مبتنی بر تشخیص و تفکر انسانی است و هوش مصنوعی صرفاً میتواند در جستوجوی قوانین و مقررات، بررسی دادهها و شناسایی نقاط قوت و ضعف آرای قضایی کمککننده باشد.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی توضیح داد: قاضی میتواند رأی صادرشده را در اختیار سامانه هوشمند قرار دهد تا نقاط ضعف احتمالی آن بررسی و موارد نیازمند تقویت مشخص شود؛ به این ترتیب، هوش مصنوعی نقش پشتیبان و مشاور را ایفا میکند، نه جایگزین قاضی.
هشدار درباره پیامکهای جعلی ابلاغیه قضایی
وحدانینیا در پاسخ به پرسشی درباره کلاهبرداریهای اینترنتی با عنوان ابلاغیه قضایی اظهار کرد: با وجود هشدارهای مکرر پلیس فتا و معاونت پیشگیری از وقوع جرم، همچنان برخی شهروندان فریب پیامکهای جعلی را میخورند.
وی با تأکید بر اینکه برای مشاهده ابلاغیههای قضایی و اخطاریهها نیازی به پرداخت وجه نیست، گفت: شهروندان باید ابلاغیههای خود را صرفاً از طریق سامانه رسمی عدل ایران پیگیری کنند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی افزود: اگر پیامکی با عنوان مشاهده ابلاغیه قضایی برای شهروندان ارسال شد و برای باز کردن لینک یا مشاهده ابلاغیه درخواست پرداخت وجه، حتی مبلغی اندک، داشت، باید بدانند که با یک اقدام کلاهبردارانه مواجه هستند و از ورود به لینک و پرداخت وجه خودداری کنند.
سه مسیر برای ارجاع پروندهها به شورای حل اختلاف
وحدانینیا در ادامه با تشریح نحوه ارجاع پروندهها به شوراهای حل اختلاف گفت: سه ظرفیت قانونی برای استفاده از توان این شوراها وجود دارد که نخستین آن ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف است.
وی افزود: بر اساس این ظرفیت، افراد میتوانند بدون مراجعه مستقیم به دادگاه و از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، درخواست خود را برای ارجاع موضوع به شورای حل اختلاف و برقراری سازش ثبت کنند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی ادامه داد: ظرفیت دوم مربوط به ماده ۱۲ است که بر اساس آن، قضات دادگاههای صلح و سایر محاکم در صورت مشاهده زمینه سازش و موافقت طرفین، میتوانند پرونده را برای انجام اقدامات صلح و سازش به شورای حل اختلاف ارجاع دهند.
وی ظرفیت سوم را ماده ۱۵ قانون دانست و گفت: بر اساس این ماده، رئیس دادگستری، دادستان و سایر مقامات قضایی نیز میتوانند پیش از ارجاع پرونده به شعبه رسیدگیکننده، در صورت وجود زمینه توافق و رضایت طرفین، پرونده را برای ایجاد سازش به شورای حل اختلاف ارسال کنند.
وحدانینیا با بیان اینکه آمار ۵۷ درصدی سازش نشاندهنده تأثیر این ظرفیتها در کاهش مراجعات قضایی است، افزود: اگر این پروندهها مستقیماً وارد فرآیند رسیدگی در دادگاه میشدند، زمان قابل توجهی از همکاران قضایی گرفته میشد.
آزادی زندانیان مالی با تلاش شوراهای حل اختلاف
وی با اشاره به فعالیت شوراهای حل اختلاف در زندانهای استان اظهار کرد: این شوراها تنها در مجاورت دادگاهها فعالیت ندارند، بلکه در زندانهای خراسان جنوبی نیز مستقر هستند و از مرکز استان تا سایر حوزههای قضایی دارای زندان، برای ایجاد صلح و سازش تلاش میکنند.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی افزود: تلاش اعضای شوراهای حل اختلاف در زندانها زمینهساز حل اختلافات و آزادی زندانیانی شده است که به دلیل مسائل و بدهیهای مالی در زندان به سر میبرند.
وحدانینیا در پاسخ به پرسشی درباره اختلافات همسایگی و مشکلات ناشی از آپارتماننشینی، از جمله اختلاف بر سر پارکینگ و استفاده از مشاعات، گفت: بسیاری از این اختلافات را میتوان پیش از ورود به فرآیند قضایی و با استفاده از ظرفیتهای مردمی حلوفصل کرد.
وی با اشاره به فعالیت حدود ۲ هزار و ۶۷۰ صلحیار در استان اظهار کرد: در کنار صلحیاران، هیئتهای صلح نیز ظرفیت ارزشمندی برای حل اختلافات مردمی هستند و یکی از حوزههای مهم فعالیت آنها میتواند مجتمعهای مسکونی و آپارتمانها باشد.
معاون قضایی و حل اختلاف دادگستری کل خراسان جنوبی با دعوت از ساکنان مجتمعهای مسکونی برای استقبال از تشکیل هیئتهای صلح بیان کرد: میتوان با حضور افراد معتمد، چهرههای مورد اعتماد ساکنان و شخصیتهای اثرگذار هر مجتمع، هیئت صلح تشکیل داد تا اختلافات احتمالی در همان محیط و با گفتوگو حل شود.
وی تأکید کرد: شهروندان نباید برای هر اختلافی خود را درگیر فرآیند قضایی کنند؛ چراکه نتیجه صلح و آشتی، حفظ دوستی و رفاقت میان افراد است، در حالی که اختلافاتی که به صدور رأی قضایی منجر میشود، ممکن است به تداوم کدورت و خصومت میان طرفین بینجامد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.