فرهنگ و هنر از مهمترین مؤلفههای تابآوری و مقاومت ملتها است
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر نقش فرهنگ و هنر در تقویت تابآوری اجتماعی گفت: فرهنگ و هنر از ماندگارترین مؤلفههای شکلدهنده شخصیت انسانها است و در شرایط دشوار، نقشی اساسی در ایستادگی ملتها ایفا میکند.

به گزارش خبرگزاری ایمنا از کردستان، وحید شالچی، امروز _سهشنبه بیستوششم آبان_ در آیین اختتامیه جشنواره ملی رویش که در دانشگاه کردستان برگزار شد، با تأکید بر نقش فرهنگ و هنر در تابآوری ملتها، اظهار کرد: در دوران سختی و حتی هنگام جنگ، یکی از مهمترین مؤلفههای ایستادگی و مقاومت یک ملت، فرهنگ و هنر است.
وی افزود: ایران از جمله صلح طلبترین ملتهای جهان است، در مقابل، ایالات متحده آمریکا که حدود ۲۵۰ سال از تأسیس آن میگذرد، تنها در ۱۷ سال از تاریخ خود درگیر جنگ نبوده و در بسیاری از سالها با چند جنگ یا مداخله نظامی مواجه بوده است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به انتخاب استان کردستان به عنوان میزبان این دوره از جشنواره ملی رویش تصریح کرد: فرهنگ ایران همچون دریا و اقیانوسی است که شناخت آن تنها با شناخت رودخانههایی امکانپذیر است که به آن میپیوندند، هر یک از این رودخانهها رنگ و جلوهای به فرهنگ ایرانی میبخشند و موجب غنای فرهنگی و تمدنی این سرزمین میشوند.
شالچی با بیان اینکه دانشگاه سه کارکرد اصلی آموزش، پژوهش و فرهیختگی دارد، گفت: دانشگاه صرفاً نهادی برای تربیت متخصص نیست و نباید کارکرد آن را تنها به آموزش و انتقال دانش محدود کرد.
وی ادامه داد: اگر به تاریخ فناوری در سده گذشته نگاه کنیم، بخش قابل توجهی از مهمترین دستاوردهای فناورانه در بستر ارتشها و جنگها شکل گرفته است، برای نمونه بخش قابل توجهی از هزینههای نظامی جهان به کشور آمریکا اختصاص دارد، این واقعیتها نشان میدهد که علم و فناوری لزوماً به تنهایی در خدمت صلح قرار نمیگیرند.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با تأکید بر اهمیت ماندگاری فعالیتهای فرهنگی در دانشگاهها، خاطرنشان کرد: فرهنگ و هنر یکی از مهمترین ابعاد دانشگاه است که در شخصیت افراد باقی میماند و شاید از بسیاری از فعالیتهای آموزشی و تدریس یک درس مشخص ماندگارتر باشد.
شالچی عنوان کرد: دانشجویان ممکن است پس از گذشت چند سال بخش زیادی از مطالب درسی را فراموش کنند، اما تجربههای فرهنگی، هنری و اجتماعی دوران دانشجویی ماندگار خواهد بود.
وی اضافه کرد: بخش مهمی از میراث انسانها، اندیشهها و احساسات والایی است که در طول تاریخ باقی میماند و فرهنگ و هنر دقیقاً در همین نقطه نقشآفرینی میکنند.
یکی از مهمترین کارکردهای کانونهای فرهنگی دانشگاهها تقویت تفکر انتقادی است
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به مفهوم فرهیختگی دانشگاهی، یکی از مهمترین کارکردهای کانونهای فرهنگی و اجتماعی را تقویت تفکر انتقادی و استقلال فکری دانست و گفت: دانشگاه باید به انسان توانایی اندیشیدن مستقل بدهد، به گونهای که فرد بتواند فارغ از فضای حاکم بر جامعه و جریانهای مسلط، درباره مسائل فکر کند، مفروضات رایج را به پرسش بکشد، شواهد را بررسی کند و هر آنچه را دیگران بدیهی میدانند، بدون تأمل نپذیرد.
شالچی تصریح کرد: دانشگاه و فعالیتهای فرهنگی باید زمینهای فراهم کنند که افراد قدرت پرسشگری و تفکر مستقل داشته باشند.
وی، فهم میانرشتهای را از دیگر ابعاد فرهیختگی دانشگاهی برشمرد و خاطرنشان کرد: دانشگاه مدرن با وجود برخورداری از مزایای فراوان، گاهی افراد را در حصار رشته تخصصی خود محدود میکند. برای مثال ممکن است فردی جامعهشناسی بخواند، اما از هنر، سیاست یا اقتصاد شناخت کافی نداشته باشد، در حالی که واقعیت اجتماعی و فرهنگی زندگی پدیدهای پیچیده و چندبعدی است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم افزود: یک انسان دانشگاهی برای رویارویی عمیق با زندگی باید بتواند از مرزهای رشته تخصصی خود فراتر برود و مسائل را از منظرهای مختلف بررسی کند.
شالچی ادامه داد: شناخت جامعه بدون درک اقتصاد سیاسی، سیاست، فرهنگ و سایر ابعاد زندگی اجتماعی امکانپذیر نیست و تفکر میانرشتهای میتواند این ظرفیت را در دانشگاهیان تقویت کند.
وی با اشاره به تنوع فرهنگی و تاریخی ایران خاطرنشان کرد: جامعه ایرانی از ابتدا با تفاوت و کثرت شکل گرفته است، تمدن چند هزارساله ایران بر پایه نوعی وحدت در عین تنوع بنا شده و این ویژگی را میتوان در فلسفه و هنر ایرانی نیز مشاهده کرد.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم تاکید کرد: این ظرفیت تاریخی هم برای ایران امروز و هم برای جهان معاصر اهمیت دارد، زیرا مسئله اساسی ما چگونگی رویارویی با تفاوتها و پذیرش تنوع است.
شالچی با انتقاد از برخی پیامدهای رسانههای اجتماعی گفت: بخش قابل توجهی از عمر ما در شبکههای اجتماعی میگذرد و الگوریتمهای این رسانهها معمولاً محتوایی را به ما پیشنهاد میکنند که با علایق و دیدگاههای قبلیمان سازگار است، این روند باعث میشود افراد بیشتر در فضای فکری خود محصور شوند و حتی نگاههای رادیکال و تندروانه تقویت شود.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم ادامه داد: در چنین شرایطی، تفاوت فرهنگ دانشگاهی با بسیاری از فضاهای اجتماعی در این است که میتواند زمینه گفتوگو، تحمل دیگری، پذیرش تنوع و گشودگی فکری را فراهم کند.
شالچی عنوان کرد: دانشگاه یکی از معدود نهادهایی است که افراد با دیدگاهها، سبکهای زندگی و گرایشهای متفاوت، از سنتی و مدرن تا مذهبی و غیرمذهبی، میتوانند در کنار یکدیگر حضور داشته باشند، از این جهت دانشگاه نقشی کلیدی در تقویت عقلانیت تاریخی ایران و فرهنگ گفتوگو دارد.
وی با تأکید بر ارتباط همبستگی اجتماعی و توسعه، خاطرنشان کرد: هیچ جامعهای بدون برخورداری از سطح مناسبی از همبستگی اجتماعی نتوانسته کیفیت زندگی مردم خود را به شکل پایدار بهبود دهد و مسیر توسعه را طی کند.
شالچی افزود: رشد اقتصادی بهتنهایی به معنای توسعه نیست و برای دستیابی به توسعه واقعی، جامعه به سرمایه اجتماعی و همبستگی نیاز دارد.
وی با اشاره به نقش کانونهای فرهنگی و اجتماعی دانشگاهها در این زمینه گفت: فعالیتهایی که کانونها انجام میدهند، به ویژه در شرایطی که جامعه با شکافها و دوقطبیهای اجتماعی روبهرو است، اهمیت حیاتی دارد و این کانونها میتوانند فراتر از شکافهای اجتماعی و علایق محدود کننده، زمینه شکلگیری ارتباطات انسانی و همبستگی اجتماعی را فراهم کنند.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، مسئولیتپذیری اجتماعی را یکی دیگر از مؤلفههای مهم فرهیختگی دانشگاهی دانست و گفت: انسان دانشگاهی کسی است که پیامدهای علم را میشناسد و نسبت به آثار انسانی و اجتماعی آن احساس تعهد میکند؛ چنین فردی در برابر جامعه محلی، جامعه ملی و حتی سرنوشت انسانها در هر نقطه از جهان مسئولیت احساس میکند.
شالچی تأکید کرد: این نوع فرهیختگی تنها از طریق محتوای درسی یا فعالیت در آزمایشگاهها شکل نمیگیرد، بلکه در فضاهایی مانند کانونهای فرهنگی و اجتماعی تولید و تقویت میشود.
آگاهی فرهنگی و تاریخی از دیگر دستاوردهای فعالیتهای فرهنگی است
وی آگاهی فرهنگی و تاریخی را از دیگر دستاوردهای فعالیتهای فرهنگی برشمرد و گفت: بسیاری از تغییرات و اتفاقات بزرگ حاصل تلاشهای مستمر و اقدامات کوچک و پیوسته هستند، فعالیت فرهنگی نیز به همین شکل است و نباید انتظار داشت که همه نتایج آن در کوتاهمدت آشکار شود.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با اشاره به مفهوم فروتنی معرفتی به عنوان یکی دیگر از ابعاد فرهیختگی دانشگاهی اظهار کرد: انسان دانشگاهی باید به محدودیتهای دانش و نگاه خود آگاه باشد، اگر به دانشمندان برجسته نگاه کنید، میبینید که به طور معمول درباره حوزههای تخصصی خود با احتیاط سخن میگویند، اظهارنظرهای بسیار قطعی که مدعی توضیح همه مسائل برای همه زمانها هستند، لزوماً سخنان علمی محسوب نمیشوند.
شالچی عنوان کرد: یکی از مشکلاتی که در جامعه ایرانی شکل گرفته، کاهش گشودگی فکری و دشوار شدن پذیرش دیدگاههای متفاوت است، برخی جریانهای سیاسی و فکری در رویارویی با مسائل مختلف به چند گزاره محدود اکتفا میکنند و امکان پرسشگری و بازنگری را از خود میگیرند، در حالی که فرهیختگی دانشگاهی مستلزم این است که فرد بپذیرد ممکن است برداشتهای پیشین او کامل یا درست نباشد و همواره امکان یادگیری و اصلاح وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: پژوهش در دانشگاه با افزایش تعداد مقالهها به تنهایی گسترش پیدا نمیکند، بلکه به فروتنی معرفتی و آمادگی برای بازنگری در باورها نیاز دارد. ممکن است فرد هزار مقاله بنویسد، اما اگر فاقد این ویژگی باشد، در نهایت تنها جهل و تعصب خود را ضخیمتر کند؛ فعالیتهای فرهنگی و کانونهای دانشجویی میتوانند به تقویت این روحیه و فراهم شدن زمینه پژوهش واقعی در دانشگاه کمک کنند.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، توانایی انتقال دانش به جامعه و بیان مفاهیم علمی به زبان مردم را از دیگر ابعاد فرهیختگی دانشگاهی دانست و گفت: یکی از تعهدات ما بهعنوان افراد دانشگاهی این است که دانش خود را از محیط دانشگاه خارج کنیم و آن را در اختیار جامعه قرار دهیم، باید بتوانیم مسائل روزمره مردم را با نگاه علمی بررسی کنیم و یافتههای تخصصی خود را به زبانی قابل فهم برای عموم بیان کنیم.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.