زنبور عسل، حلقه حیاتی کشاورزی چهارمحال و بختیاری
شهرکرد- نقش بی‌بدیل زنبور عسل در گرده‌افشانی و امنیت غذایی، حمایت از زنبورداران و حفاظت از این موجود ارزشمند ضرورتی برای رونق کشاورزی و حفظ تنوع زیستی استان چهارمحال و بختیاری است.
خبرگزاری مهر-گروه استان‌ها: زنبور عسل، این موجود کوچک و ظاهراً ساده، سال‌هاست که نقش بی‌بدیلی در تعادل اکوسیستم و امنیت غذایی بشر ایفا می‌کند. در حالی که بسیاری از مردم تنها به عسل به‌عنوان یک محصول شیرین و طبیعی نگاه می‌کنند، واقعیت علمی نشان می‌دهد که اهمیت این حشره بسیار فراتر از تولید عسل است. گرده‌افشانی، افزایش کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی، حفظ تنوع زیستی و حتی کمک به سلامت انسان از طریق ترکیبات زیست‌فعال موجود در عسل، همگی بخشی از خدمات ارزشمند زنبور عسل محسوب می‌شوند.
در شرایطی که تغییرات اقلیمی، مصرف بی‌رویه سموم کشاورزی و کاهش پوشش گیاهی، جمعیت زنبورها را در بسیاری از نقاط جهان تهدید می‌کند، توجه به این موجود ارزشمند بیش از پیش ضروری به نظر می‌رسد. سازمان‌های بین‌المللی مانند فائو بارها هشدار داده‌اند که وابستگی بخش قابل توجهی از محصولات غذایی جهان به گرده‌افشان‌ها، زنگ خطری جدی برای آینده امنیت غذایی است. ایران نیز به‌عنوان کشوری با ظرفیت‌های بالای کشاورزی و زنبورداری، نمی‌تواند از این موضوع غافل بماند.
استان چهارمحال و بختیاری با دارا بودن مراتع غنی، پوشش گیاهی متنوع و شرایط آب‌وهوایی مناسب، یکی از قطب‌های مهم زنبورداری کشور به شمار می‌رود. در این میان، اظهارات اخیر رئیس سازمان جهاد کشاورزی این استان، بار دیگر اهمیت حفاظت از زنبور عسل و حمایت از زنبورداران را به کانون توجه آورده است. این اظهارات نه تنها بر جنبه‌های اقتصادی و تولیدی تأکید دارد، بلکه ابعاد زیست‌محیطی و سلامت‌محور موضوع را نیز برجسته می‌سازد.
با توجه به وابستگی حدود سه‌چهارم محصولات میوه و دانه به گرده‌افشان‌ها و نقش کلیدی زنبورها در این فرآیند، هرگونه کاهش جمعیت این حشرات می‌تواند پیامدهای جدی برای تولیدات کشاورزی و معیشت کشاورزان به همراه داشته باشد. از سوی دیگر، فرآورده‌های جانبی زنبور عسل مانند ژل رویال، گرده گل و موم نیز ظرفیت‌های اقتصادی قابل توجهی دارند که تاکنون به‌طور کامل مورد بهره‌برداری قرار نگرفته‌اند.
ضرورت حمایت از زنبورداران و توسعه روش‌های نوین زنبورداری در چهارمحال و بختیاری
حسین بهرامی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت زنبور عسل در چرخه تولید و سلامت جامعه اظهار کرد: زنبور عسل موجودی کوچک، اما با نقشی بزرگ در طبیعت است که علاوه بر تولید عسل، از طریق گرده‌افشانی به افزایش عملکرد و کیفیت بسیاری از محصولات کشاورزی کمک می‌کند.
وی افزود: بر اساس گزارش‌های علمی و منابع بین‌المللی، حدود سه‌چهارم محصولات کشاورزی تولیدکننده میوه و دانه برای مصرف انسان به‌طور کامل یا بخشی به گرده‌افشان‌ها وابسته هستند و زنبورها از مهم‌ترین گرده‌افشان‌های این چرخه محسوب می‌شوند.
بهرامی با اشاره به اهمیت عسل به‌عنوان یکی از محصولات طبیعی زنبور عسل گفت: عسل علاوه بر ارزش غذایی، حاوی ترکیبات زیست‌فعال از جمله ترکیبات فنولی و فلاونوئیدهاست که خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند و مطالعات علمی، ظرفیت‌های ضدالتهابی و ضدمیکروبی آن را نیز بررسی کرده‌اند. البته خواص عسل نباید به معنای جایگزین شدن آن با درمان‌های پزشکی تلقی شود و میزان ترکیبات و ویژگی‌های عسل نیز با توجه به نوع گیاه، منطقه جغرافیایی و شرایط تولید متفاوت است؛ بنابراین مصرف متعادل و استفاده از عسل باکیفیت و دارای منشأ مشخص اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی ادامه داد: ارزش زنبور عسل تنها به تولید عسل محدود نمی‌شود و فرآورده‌هایی همچون ژل رویال، گرده گل، موم و سایر محصولات زنبورعسل نیز دارای ارزش اقتصادی و کاربردهای مختلف هستند و می‌توانند به تکمیل زنجیره ارزش این صنعت کمک کنند.
بهرامی با بیان اینکه حفاظت از زنبورها در واقع حفاظت از بخشی از ظرفیت تولید غذا و تنوع زیستی است، خاطرنشان کرد: فائو اعلام کرده است که حدود ۹۰ درصد گونه‌های گیاهان گلدار وحشی و بیش از ۷۵ درصد محصولات غذایی کشاورزی جهان به گرده‌افشانی حیوانی وابسته‌اند.
وی گفت: حمایت از زنبورداران، توسعه روش‌های نوین زنبورداری، حفظ پوشش گیاهی، کاهش مصرف بی‌رویه سموم و توجه به کشت گیاهان دوستدار گرده‌افشان از جمله اقداماتی است که می‌تواند به حفظ جمعیت زنبورها و پایداری تولید در بخش کشاورزی کمک کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در پایان تأکید کرد: زنبور عسل، حلقه‌ای کوچک، اما حیاتی در زنجیره حیات است و حمایت از این موجود ارزشمند، گامی برای حفاظت از طبیعت، رونق کشاورزی، اشتغال پایدار و امنیت غذایی نسل‌های آینده خواهد بود.
بسیاری از زنبورداران جوان به‌دلیل مشکلات اقتصادی از این حرفه فاصله گرفتند
محمد رضایی، زنبوردار با بیش از ۲۵ سال سابقه فعالیت در مناطق کوهستانی چهارمحال و بختیاری، در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: ما زنبورداران هر روز شاهد تأثیر مستقیم گرده‌افشانی بر کیفیت محصولات باغات و مزارع اطراف هستیم. در سال‌هایی که جمعیت زنبورها کاهش یافته، عملکرد باغات سیب و بادام به‌طور محسوسی افت کرده است. حمایت از زنبورداران فقط کمک مالی نیست؛ بلکه باید سم‌پاشی‌های بی‌رویه کنترل شود و مراتع از چرای بی‌رویه و آتش‌سوزی محافظت شوند. اگر پوشش گیاهی مناسب وجود نداشته باشد، زنبورها نمی‌توانند دوام بیاورند.
پوی افزود: امروزه بسیاری از زنبورداران جوان به‌دلیل مشکلات اقتصادی و نبود بازار مناسب برای فروش فرآورده‌های جانبی، از این حرفه فاصله می‌گیرند. اگر زنجیره ارزش ژل رویال، گرده و موم تقویت شود، این صنعت می‌تواند اشتغال‌زایی قابل توجهی ایجاد کند.
در باغات چهارمحال و بختیاری دارای کلنی‌های زنبور عسل هم کمیت و هم کیفیت میوه افزایش می‌یابد
سارا احمدی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی در گفتگو با خبرنگار مهر، تأکید کرد: وابستگی محصولات کشاورزی به گرده‌افشان‌ها یک واقعیت علمی غیرقابل انکار است. مطالعات ما نشان می‌دهد که در باغات دارای کلنی‌های زنبور عسل، هم کمیت و هم کیفیت میوه افزایش می‌یابد. متأسفانه مصرف بی‌رویه سموم شیمیایی یکی از مهم‌ترین تهدیدات جمعیت زنبورهاست. ما باید به سمت کشاورزی پایدار و کشت گیاهان شهدزا و گرده‌زا حرکت کنیم.پ
وی در ادامه گفت: علاوه بر این، آگاهی‌رسانی به کشاورزان و مصرف‌کنندگان درباره اهمیت عسل طبیعی و باکیفیت بسیار ضروری است. بسیاری از مردم هنوز تفاوت عسل طبیعی با محصولات تقلبی را نمی‌دانند و این موضوع هم به سلامت جامعه و هم به معیشت زنبورداران آسیب می‌زند.
به گزارش خبرنگار مهر، زنبور عسل نه تنها یک تولیدکننده عسل، بلکه یک بازیگر کلیدی در حفظ امنیت غذایی، تنوع زیستی و پایداری کشاورزی است. حمایت همه‌جانبه از زنبورداران، کاهش مصرف سموم، حفاظت از مراتع و توسعه روش‌های نوین زنبورداری، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای آینده کشاورزی کشور محسوب می‌شود.
اگر امروز برای حفظ این حلقه کوچک اما حیاتی اقدام نکنیم، فردا ممکن است با چالش‌های بزرگ‌تری در حوزه تولید غذا و سلامت جامعه روبه‌رو شویم. حفاظت از زنبور عسل، در واقع حفاظت از آینده نسل‌های بعدی است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.