قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان در ایستگاه اعتبار

به گزارش پايگاه خبری تحليلی قم فردا؛ پروژه قطار سریع‌السیر تهران ـ قم ـ اصفهان یکی از طرح‌های مهم توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل ریلی کشور است که با هدف ایجاد ارتباط سریع‌تر و ایمن‌تر میان سه شهر مهم ایران دنبال می‌شود. این پروژه با عبور از مسیر تهران، قم و اصفهان، می‌تواند نقش قابل‌توجهی در کاهش زمان سفر، افزایش ظرفیت جابه‌جایی مسافران و کاهش فشار بر حمل‌ونقل جاده‌ای ایفا کند.
کاهش مصرف سوخت، کاهش آلایندگی هوا، افزایش ایمنی سفر و صرفه‌جویی در زمان از دیگر مزایای اجرای این طرح به شمار می‌رود. همچنین بهره‌برداری از قطار سریع‌السیر تهران ـ قم ـ اصفهان می‌تواند زمینه‌ساز توسعه اقتصادی، گردشگری و خدماتی شهرهای واقع در مسیر شده و گامی مهم در جهت ارتقای سهم حمل‌ونقل ریلی در جابه‌جایی مسافران باشد.
مروری بر روند طی شده
پروژه راه آهن سریع السیر تهران-قم-اصفهان از اواسط دهه ۷۰ آغاز شد. زیرسازی بخش قم-اصفهان به طول ۲۴۵ کیلومتر از سال ۱۳۸۷ با بودجه اولیه ۴۰ میلیارد تومان شروع شد. در سال ۱۳۸۹، قرارداد احداث ۳۷۵ کیلومتر از مسیر با شرکت چینی CREC به ارزش ۴۴ میلیارد یوآن امضا شد، اما در سال ۱۳۹۷ با کاهش سرعت به ۲۵۰ کیلومتر بر ساعت و تعداد قطارها به ۲ رام، هزینه به ۵۷.۸ میلیارد یوآن افزایش یافت. مجوز فاینانس اولیه ۱۸ میلیارد یوآن بود که به دلیل محدودیت های اعتباری، در سال ۱۳۹۰ به ۱۳.۶ میلیارد یوآن کاهش یافت. اعتبار اسنادی ۱۳.۶ میلیارد یوآن در سال ۱۳۹۴ افتتاح و ۴ میلیارد یوآن فعال شد. آخرین اصلاحیه مجوز فاینانس در مهر ۱۴۰۲ صادر شد. تاکنون ۲.۷۴ میلیارد یوآن برای طراحی و زیرسازی بخش قم-اصفهان با پیشرفت ۵۰ درصدی هزینه شده و پیشرفت کلی پروژه (شامل زیرسازی، روسازی، علائم و تامین ناوگان) حدود ۷ درصد است.

قطار سریع‌السیر تهران–قم–اصفهان بیش از ۷۰ درصد پیشرفت دارد
به نقل از مهر؛ مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان در جلسه با معاونان وزیر راه و شهرسازی با محوریت بررسی آخرین وضعیت پروژه قطار سریع‌السیر تهران–قم–اصفهان اظهار کرد: این پروژه یکی از طرح‌های مهم و راهبردی کشور در حوزه حمل‌ونقل است که تکمیل آن می‌تواند اتصال ریلی سریع‌السیر مرکز کشور به جنوب را فراهم کند.
وی با اشاره به آخرین وضعیت بخش اصفهان این پروژه افزود: بخش اصفهان قطار سریع‌السیر تهران–قم–اصفهان بیش از ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و اقدامات مهمی برای تکمیل این بخش انجام شده است.
استاندار اصفهان با بیان اینکه تونل قطار سریع‌السیر اصفهان–بهارستان نیز به پیشرفت ۹۸ درصدی رسیده است، تصریح کرد: بخش عمده عملیات اجرایی این تونل انجام شده و در شرایط کنونی، تأمین تجهیزات و امکانات مورد نیاز و تعیین زمان‌بندی دقیق برای تکمیل و بهره‌برداری از پروژه اهمیت ویژه‌ای دارد.
جمالی‌نژاد ادامه داد: پروژه قطار سریع‌السیر تهران–قم–اصفهان سال‌هاست در حال اجراست و مسیر آن از تهران آغاز می‌شود، پس از عبور از قم به اصفهان می‌رسد و در ادامه ظرفیت اتصال به سمت شیراز و جنوب کشور را فراهم خواهد کرد.
وی با اشاره به جایگاه قطارهای سریع‌السیر در شبکه حمل‌ونقل جهان گفت: قطار سریع‌السیر در بسیاری از کشورهای جهان به‌عنوان یکی از سطوح پیشرفته حمل‌ونقل مورد استفاده قرار گرفته و بهره‌برداری از این پروژه نیز می‌تواند ظرفیت جدیدی به شبکه حمل‌ونقل کشور اضافه کند.

دو دهه انتظار برای عبور از ایستگاه اعتبار مالی
قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان پس از حدود دو دهه، دیگر تنها یک طرح عمرانی در حوزه حمل‌ونقل ریلی نیست، بلکه به یکی از پروژه‌های مهم و البته طولانی‌مدت کشور تبدیل شده است؛ طرحی که قرار بود با ایجاد ارتباطی سریع میان تهران، قم و اصفهان، زمان سفر بین این سه شهر را کاهش دهد و جایگاه حمل‌ونقل ریلی را در جابه‌جایی مسافران ارتقا بخشد، اما همچنان در انتظار رفع موانع مالی و بانکی برای ورود به مراحل پایانی قرار دارد.
بر اساس آخرین اظهارات علیرضا صلواتی، مجری طرح‌های زیربنایی وزارت راه و شهرسازی در استان اصفهان، در شرایط کنونی مهم‌ترین چالش پیش روی پروژه، تمدید اعتبار اسنادی و تأمین منابع مالی مورد نیاز است.
وی تأکید کرده است که در صورت برطرف شدن موانع بانکی و تأمین اعتبار، امکان آغاز عملیات ریل‌گذاری در کمتر از شش ماه فراهم خواهد شد.
بررسی وضعیت اجرایی پروژه نیز نشان می‌دهد بخش‌هایی از مسیر، به‌ویژه در محور قم-اصفهان، مراحل قابل‌توجهی از عملیات زیرسازی و روسازی را پشت سر گذاشته است. از این رو، به نظر می‌رسد تعیین تکلیف مسائل مالی می‌تواند نقش مهمی در خروج این پروژه از سال‌ها بلاتکلیفی و نزدیک شدن آن به مرحله بهره‌برداری داشته باشد.


اهمیت قطار سریع‌السیر برای قم
اهمیت قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان برای قم تنها به قرار گرفتن این شهر در مسیر تهران و اصفهان محدود نمی‌شود. قم در یکی از پرترددترین محورهای جمعیتی، زیارتی و گردشگری کشور قرار گرفته و سالانه میزبان میلیون‌ها مسافر و زائر است. از این رو، اتصال این شهر به شبکه قطار سریع‌السیر می‌تواند نقش مهمی در ارتقای جایگاه قم در شبکه حمل‌ونقل ریلی کشور داشته باشد.
راه‌اندازی این خط، دسترسی سریع‌تر مسافران به تهران و اصفهان را فراهم می‌کند و می‌تواند بر حوزه‌هایی همچون حمل‌ونقل، گردشگری، زیارت و اقتصاد شهری قم اثرگذار باشد. کاهش زمان سفر، تسهیل رفت‌وآمد زائران و گردشگران و افزایش دسترسی به دو قطب مهم اقتصادی و جمعیتی کشور، از جمله پیامدهایی است که می‌تواند اهمیت این پروژه را برای قم دوچندان کند. در واقع، قم در این طرح صرفاً یک ایستگاه میانی نیست، بلکه یکی از نقاط کلیدی مسیر تهران-اصفهان به شمار می‌رود.

تصویب مشارکت شهرداری قم در پروژه قطار سریع‌السیر تهران - قم - اصفهان
از همین رو روح‌الله امراللهی در گفتگو با خبرنگار ما از پیگیری‌های انجام‌شده برای تکمیل پروژه قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان خبر داد و گفت: مکاتبات لازم برای پیگیری این پروژه انجام و موضوع به مقامات عالی کشور ارسال شده است.
وی ادامه داد: بخش قابل‌توجهی از عملیات زیرسازی این پروژه، حدود ۵۰ تا ۸۰ درصد، انجام شده اما طرح طی سال‌های گذشته به دلیل نبود منابع مالی کافی متوقف مانده و قرار گرفتن آن در اولویت‌های پایین‌تر، روند اجرا را با کندی مواجه کرده است.
رئیس شورای اسلامی شهر قم با تأکید بر اهمیت ملی این پروژه افزود: خط سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان تنها به سه استان محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند به عنوان بخش اصلی شبکه ریلی سریع‌السیر کشور، زمینه اتصال مسیرهای شمال‌غرب و مرزها به جنوب‌شرق و شمال‌شرق کشور و مشهد مقدس را فراهم کند.
توسعه ریلی برای کاهش فشار بر حمل‌ونقل جاده‌ای
امراللهی با اشاره به ضرورت توسعه حمل‌ونقل ریلی گفت: محورهای آزادراهی تهران-قم و قم-اصفهان با افزایش حجم تردد مواجه هستند و توسعه قطار سریع‌السیر می‌تواند در کاهش فشار بر جاده‌ها، مصرف سوخت و مسائل مرتبط با ایمنی حمل‌ونقل مؤثر باشد.
وی افزود: با اجرای این پروژه، امکان دسترسی ریلی سریع از قم به فرودگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) نیز فراهم خواهد شد و زمان این سفر می‌تواند به کمتر از ۳۰ دقیقه برسد.
رئیس شورای اسلامی شهر قم همچنین از رایزنی رؤسای شوراهای اسلامی شهرهای قم، تهران و اصفهان با معاون اول رئیس‌جمهور و مسئولان سازمان برنامه و بودجه خبر داد و گفت: برای رفع مشکل اعتباری پروژه، طرحی مشارکتی پیشنهاد شده است تا شهرداری‌های سه شهر به همراه بخش اقتصادی و مجموعه‌هایی مانند اتاق‌های بازرگانی و شرکت فولاد مبارکه در احداث ایستگاه‌ها و تأمین ناوگان مشارکت کنند و منابع دولتی عمدتاً صرف احداث و تکمیل خط ریلی شود.
وی ادامه داد: لایحه مشارکت شهرداری قم در احداث ایستگاه قطار سریع‌السیر نیز آماده ارائه است. بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، ایستگاه قم در محدوده مسجد مقدس جمکران جانمایی خواهد شد و اتصال آن به شبکه حمل‌ونقل درون‌شهری، از جمله مترو، برای تسهیل دسترسی شهروندان و زائران در نظر گرفته شده است.
رئیس شورای اسلامی شهر قم ابراز امیدواری کرد با ادامه پیگیری‌ها و همراهی وزارتخانه‌های راه و شهرسازی و نفت، پروژه قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان که بخش قابل‌توجهی از عملیات اجرایی آن انجام شده، بار دیگر در اولویت تخصیص اعتبار قرار گیرد و زمینه تکمیل آن فراهم شود.
جمکران، مقصد ایستگاه قطار سریع‌السیر قم
همچنین سیدمحمدحسین دهناد در گفتگو با خبرنگار ما با اشاره به بررسی گزینه‌های مختلف برای جانمایی ایستگاه قطار سریع‌السیر قم اظهار داشت: گزینه احداث ایستگاه در محدوده راه‌آهن مرکزی به دلیل مشکلات تملک و آثار ارتعاشی قطارهای پرسرعت کنار گذاشته شد و پس از مطالعات انجام‌شده، محدوده مجاورت ایستگاه جمکران و خط یک مترو به عنوان گزینه مناسب انتخاب شد.
وی افزود: فاصله محل پیش‌بینی‌شده برای ایستگاه قطار سریع‌السیر با ایستگاه جمکران و مترو کمتر از ۴۰۰ متر است که ظرفیت مناسبی برای توسعه حمل‌ونقل عمومی و اجرای طرح‌های توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی ایجاد می‌کند.
رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای اسلامی شهر قم با اشاره به پیشرفت مسیر ۲۴۵ کیلومتری قم-اصفهان، گفت: در صورت تأمین اعتبار و شکل‌گیری عزم جدی در وزارت راه و دولت، این مسیر می‌تواند در کمتر از ۶ ماه تکمیل شود.
وی ادامه داد: با تکمیل ایستگاه تهران و فرودگاه امام خمینی(ره)، زمان سفر تهران تا اصفهان به حدود دو ساعت کاهش خواهد یافت. دهناد همچنین با توجه به ناترازی سوخت، قطار سریع‌السیر را از طرح‌های مهم و اولویت‌دار کشور دانست و بر به‌روزرسانی مطالعات و طراحی‌های ایستگاه قم برای آغاز عملیات اجرایی تأکید کرد.

قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان در ایستگاه اعتبار
در هر حال دو دهه از آغاز این پروژه گذشته و با وجود تغییر دولت‌ها و مدیران، قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان همچنان در انتظار تأمین اعتبار است. امروز دیگر اهمیت این طرح محل بحث نیست؛ مسئله اصلی، تصمیم برای تأمین هزینه تکمیل آن و جلوگیری از تحمیل هزینه‌های بیشتر ناشی از تأخیر است.
برای قم، این انتظار اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه این شهر سال‌هاست چشم‌انتظار اتصال به شبکه حمل‌ونقل ریلی سریع کشور است. اکنون سرنوشت پروژه بیش از هر چیز به حل موانع مالی گره خورده است؛ گره‌ای که با باز شدن آن، می‌توان امیدوار بود قطار سریع‌السیر تهران-قم-اصفهان پس از دو دهه از وعده به ریل برسد.
انتهای خبر/160