پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ فال حافظ امروز آماده است · بخوانید

شمس‌الواعظین: سقف فشار امریکا همین است

فبه نقل از فرارو··خبر در فرارو

شمس‌الواعظین گفت: توافق جامع با امریکا دیگر ممکن نیست بلکه هر تفاهمی باید «مرحله‌ای» و «مساله‌محور» باشد.

شمس‌الواعظین: سقف فشار امریکا همین است
عکس: فرارو

ماشاءالله شمس‌الواعظین، تحلیلگر مسائل سیاسی و راهبردی، درباره تلاش آمریکا برای وارد کردن پرونده ایران به دستور کار مذاکرات با چین و روسیه گفت واشنگتن دو خواسته کلیدی از این کشورها دارد؛ نخست، قطع همکاری‌های نظامی روسیه با تهران و دوم، توقف کامل خرید نفت ایران از سوی چین. با این حال، به گفته او، واقعیت‌های موجود با خواسته‌های آمریکا تفاوت دارد و چین همچنان از روش‌های پیچیده و پنهانی، از جمله شکستن محاصره دریایی و استفاده از کشتی‌های کوچک، نفت ایران را دریافت می‌کند.

او افزود: آمریکا تلاش می‌کند با ارائه وعده‌هایی درباره تأمین منابع جایگزین انرژی، پکن را به توقف خرید نفت ایران متقاعد کند، اما مشخص نیست مابه‌ازای چنین معامله‌ای چه خواهد بود. شمس‌الواعظین با اشاره به موضوع تایوان پرسید: «آیا در موضوع تایوان تحولی رخ خواهد داد؟ آیا امریکا حاضر است در قبال قطع خرید نفت ایران توسط چین، حمایت‌های خود از تایوان را متوقف کند؟»

این تحلیلگر مسائل سیاسی ادامه داد: چنین دادوستدی فراتر از روابط دوجانبه است و به مسائل ژئوپلیتیک میان قدرت‌ها ارتباط دارد. به گفته او، تاکنون هیچ گزارش یا نشانه‌ای وجود ندارد که نشان دهد چین یا روسیه حاضرند برای چنین توافقی هزینه بدهند. چین می‌تواند استدلال کند که خرید نفت ایران از سوی شرکت‌های خصوصی و پالایشگاه‌های مستقل انجام می‌شود و ارتباطی با دولت این کشور ندارد. از سوی دیگر، روسیه نیز درگیر جنگی است که به گفته شمس‌الواعظین، صرفاً جنگ با اوکراین نیست، بلکه رویارویی با تسلیحات ناتو و اروپا را هم در بر می‌گیرد.

او بر همین اساس احتمال شکل‌گیری توافقی راهبردی میان واشنگتن، پکن و مسکو علیه تهران را بسیار پایین دانست.

آمریکا به سقف فشار علیه ایران رسیده است

شمس‌الواعظین در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های فشار آمریکا علیه ایران گفت: واشنگتن تقریباً به سقف نهایی این ظرفیت‌ها رسیده و جز گزینه‌های غیرمتعارف و ویرانگر، مانند حملات اتمی، ابزار رو‌نشده‌ای در اختیار ندارد. او تأکید کرد جایگاه کنونی ایران ناشی از قدرت درونی کشور است، نه اتکا به چین، روسیه یا قدرت دیگری.

او برای توضیح دشواری جنگ با ایران به اظهارات ایهود اولمرت، نخست‌وزیر سابق اسرائیل، اشاره کرد و گفت: اولمرت یکی از خطاهای محاسباتی آمریکا را ورود به جنگ با کشوری با جمعیت ۹۰ میلیون نفر می‌داند؛ کشوری با بیش از یک‌ونیم میلیون کیلومتر مربع وسعت، ۱۵ تا ۱۶ کشور همسایه و موقعیتی ژئوپلیتیک که جنگ با آن را به یک کابوس راهبردی تبدیل می‌کند.

شمس‌الواعظین در ادامه بخشی از اظهارات اولمرت را نقل کرد: «پرسش اصلی این است که چرا استراتژیست‌های امریکا، ترامپ را از عواقب این جنگ آگاه نمی‌کنند؟ جنگ با ایران بلافاصله به معنای بستن تنگه هرمز و نابودی اقتصاد ایالات متحده و جایگاه آن به عنوان یک ابرقدرت است. شاید جواب طرفداران جنگ در امریکا این باشد که «کار را یکسره می‌کنیم». اما این پاسخ، یک پاسخ متقابل دارد: چرا تا حالا یکسره نشده؟ این چرخه ادعا و پاسخ همین‌طور ادامه دارد. ایران یک معادله جدید ایجاد کرده است؛ ما با شرایط موجود می‌جنگیم و همزمان تلاش می‌کنیم پیامدهای این جنگ -از جمله محاصره دریایی و تحریم‌ها- را خنثی کنیم.»

او اضافه کرد که چین و روسیه هر دو پرونده‌های پیچیده و بازی با آمریکا دارند و بعید است بخواهند پرونده دیگری را به این مسائل اضافه کنند؛ به‌ویژه آنکه ایران از نگاه این کشورها نیروی تحت فرمان نیست، بلکه یک شریک راهبردی مستقل به شمار می‌رود. شمس‌الواعظین گفت طرح‌هایی از این دست را چندان جدی نمی‌داند، مگر آنکه آن‌ها را بخشی از تلاش رئیس‌جمهور آمریکا برای استفاده از هر فرصتی جهت افزایش فشار بر ایران بدانیم.

چین و روسیه نمی‌توانند ضامن توافق ایران و آمریکا باشند

این تحلیلگر درباره احتمال نقش‌آفرینی چین و روسیه به‌عنوان ضامن اجرای توافق احتمالی میان ایران و آمریکا نیز گفت: ابرقدرت‌ها هیچ‌گاه یکدیگر را به‌عنوان ضامن رفتار و تعهداتشان نمی‌پذیرند. او این موضوع را یکی از اصول روابط بین‌الملل دانست و توضیح داد همان‌طور که روسیه نمی‌پذیرد آمریکا ضامن توافق با اوکراین باشد، واشنگتن نیز حاضر نیست مسکو ضامن تعهداتش در قبال ایران شود.

شمس‌الواعظین با اشاره به خروج آمریکا از توافق‌های پیشین، از جمله برجام سال ۲۰۱۵، گفت: واشنگتن نشان داده است که می‌تواند به‌راحتی از یادداشت‌تفاهم‌های دوجانبه یا توافق‌های چندجانبه خارج شود. به گفته او، کشورهای واسطه‌ای مانند قطر، عمان و پاکستان نیز با وجود برخورداری از تجربه دیپلماتیک، ابزار اجرایی برای اعمال جریمه یا فشار بر آمریکا در صورت نقض تعهداتش ندارند.

او افزود: مسکو و پکن شاید توانایی اعمال چنین فشاری را داشته باشند، اما مسئله این است که آمریکا اساساً نمی‌پذیرد آن‌ها ضامن توافق باشند. شمس‌الواعظین تأکید کرد تصور اینکه چین و روسیه بتوانند ضمانت اجرایی برای توافق ایران و آمریکا فراهم کنند، ناشی از سوءبرداشت است؛ زیرا خواسته واشنگتن از این دو کشور، وادار کردن ایران به پذیرش شرایط آمریکاست، نه ضمانت اجرای توافق.

او در عین حال گفت: چین و روسیه حداکثر می‌توانند نقش میانجی و واسطه را ایفا کنند و هیچ کشوری بدون رضایت تهران قادر نیست ایران را به پذیرش تفاهم یا توافقی وادار کند. به گفته شمس‌الواعظین، در نهایت این منافع ملی ایران است که درباره چنین تصمیم‌هایی تعیین‌کننده خواهد بود.

توافق مرحله‌ای بهتر از توافق جامع است

شمس‌الواعظین در بخش دیگری از اظهارات خود، درباره احتمال توافق بر سر موضوعاتی مانند غنی‌سازی در سطح ۳.۶ درصد، آزادسازی بخشی از دارایی‌های ایران، بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی گفت: چنین تفاهم‌هایی را نباید توافق جامع دانست. او معتقد است تلاش برای رسیدن به یک توافق جامع میان ایران و آمریکا به شکست منتهی می‌شود؛ زیرا گستردگی و پیچیدگی خواسته‌های دو طرف به اندازه‌ای است که جزئیات چنین توافقی پیش از امضا می‌تواند آن را با مشکل روبه‌رو کند.

او راه‌حل را دیپلماسی مرحله‌ای دانست و توضیح داد که دو طرف باید درباره یک موضوع مشخص، برای مثال تنگه هرمز، وارد مذاکره شوند، به تفاهم برسند و آن را برای یک دوره شش‌ماهه یا یک‌ساله اجرا کنند. پس از آن نیز می‌توانند پیامدهای توافق را بر امنیت ملی دو طرف بسنجند و در صورت نتیجه‌بخش بودن، سراغ مرحله بعدی بروند.

این تحلیلگر با اشاره به تجربه برجام سال ۲۰۱۵ گفت این توافق با وجود اهمیتش، تنها بر پرونده هسته‌ای متمرکز بود و سایر موضوعات را مسکوت گذاشت. او افزود: اگر آمریکا و اسرائیل بخواهند موضوعاتی مانند برنامه موشکی و متحدان منطقه‌ای ایران را نیز وارد مذاکرات کنند، رسیدن به توافق دشوارتر خواهد شد.

شمس‌الواعظین با اشاره به تحولات منطقه‌ای گفت برخلاف برخی ارزیابی‌های پیشین، گروه‌هایی مانند حزب‌الله، حماس و انصارالله همچنان در معادلات منطقه‌ای اثرگذارند و بر رفتار بازیگرانی مانند عربستان و اسرائیل تأثیر می‌گذارند. به گفته او، همین واقعیت نشان می‌دهد ورود به مذاکرات جامع و گنجاندن همه این موضوعات در یک توافق، مسیر رسیدن به تفاهم را دشوار می‌کند.

او در ادامه به اظهارات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا اشاره کرد و گفت: «ما اصلا نیازی نداریم که با تهران توافق کنیم.» شمس‌الواعظین این جمله را نشانه‌ای از بن‌بست موجود در مسیر مذاکرات دانست و توضیح داد که از نگاه واشنگتن، تا زمانی که تنگه هرمز باز است و نفت از آن عبور می‌کند، ضرورتی برای توافق با تهران وجود ندارد. به گفته او، آمریکا هنگام طرح مذاکره به سراغ موضوعات اتمی می‌رود، اما رویکردش تعاملی نیست و بر خواسته‌های حداکثری استوار است؛ در مقابل، ایران نیز مطالبات حداکثری خود را دنبال می‌کند و نتیجه این وضعیت، عمیق‌تر شدن شکاف‌هاست.

شمس‌الواعظین در پایان تأکید کرد: ایران و آمریکا باید مذاکرات را از قالب توافق جامع خارج کنند و به سمت توافق‌های مساله‌محور با زمان‌بندی مشخص بروند. او گفت این تفاهم‌ها باید فارغ از اینکه کدام حزب یا دولت در کاخ سفید روی کار است، به سازوکاری قانونی تبدیل شوند تا با هر تغییر دولت، مسیر مذاکرات از ابتدا آغاز نشود.

او در همین زمینه مدعی شد: «بر اساس فکت و خبر موثق به شما می‌گویم که امریکایی که هرگز نمی‌پذیرفت غنی‌سازی در ایران اجرایی شود، امروز با غنی‌سازی 1.5درصد و افزون‌تر موافقت کرده، اما این ایران است که تلاش می‌کند طرف مقابل را مجبور به پذیرش خواسته‌های خود کند.»

دونالد ترامپ

دونالد ترامپ

دونالد ترامپ سیاستمدار و بازرگان آمریکایی و چهل‌وپنجمین و چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده است؛ خروج از برجام، دستور حمله به قاسم سلیمانی، بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران در ۱۴۰۴ و آغاز جنگ ۲۰۲۶ با ایران از تصمیم‌های مهم او دربارهٔ ایران است.

همهٔ ۳٬۴۱۶ خبر دونالد ترامپ ←

نظرات

نظرها پس از بررسی منتشر می‌شوند. لطفاً از توهین، تهمت و لینک تبلیغاتی پرهیز کنید.

هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.