زندی: اطرافیان عراقچی، تمایلی ندارند در سیاست خارجی و مذاکراتمان اتفاقی رخ بدهد/ میتوانیم مذاکره کنیم، به توافق نرسیم و از آن خارج شویم
استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با خبرگزاری خبرآنلاین اظهار داشت: به اعتقاد من، مسئله هستهای، موشکی و مسائل منطقهای است. باید این موضوعات را دنبال کنیم؛ این وضعیت نمیتواند مانند استخوانی در گلو باقی بماند.

خبرآنلاین - دکتر داود غرایاق زندی، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس مسائل بینالملل با حضور در کافه خبر خبرآنلاین، تاکید کرد: «در شرایط کنونی، ارزش دارد که امتیازی به طرف مقابل بدهیم که لزوماً ماهیت مادی و اقتصادی ندارد، بلکه بیشتر به محیط داخلی او مربوط است. طرف مقابل میخواهد به افکار عمومی خود نشان دهد که وضعیت بهتری دارد و توانسته دستاوردهایی به دست بیاورد. آیا ما حاضریم در برابر چنین امتیازی، منافع گستردهای کسب کنیم؟»
در ادامه بخشی از مصاحبه داود غرایاق زندی با خبرآنلاین را میخوانید؛
مذاکره از قطعیت کمتری برخوردار است، اما جنگ بازگشت دشوارتری دارد/ اگر آمریکا وارد منطقه شود، ممکن است توان پاسخگویی ما کاهش پیدا کند
طراحی چنین سازوکاری امکانپذیر است. اگر تأکید من بر مفهوم «فرمول» است، به این دلیل است که از نظر فنی و بر اساس مطالعات دیپلماسی و سیاست خارجی، امکان صورتبندی و طراحی این سازوکارها وجود دارد. با این حال، اگر بخواهیم مشخص کنیم که هر یک از این موارد باید با چه محورهایی دنبال شود، به اطلاعاتی نیاز داریم که من واقعاً از محیط داخلی کشور در این سطوح در اختیار ندارم.
برای مثال، نمیدانم تأسیسات سهگانه ما تا چه اندازه آسیب دیدهاند، وضعیت کنونی منابع ارزی کشور چگونه است و آستانه تابآوری داخلی ما چقدر است. مردم تا چه اندازه میتوانند شرایط فعلی را تحمل کنند؟ در شرایطی که بسیاری از افراد حتی تا دهه اول یا نیمه ماه نیز توان ادامه زندگی با وضعیت موجود را ندارند، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی قیمت کالایی مانند برگر برای هر فرد در چنین شرایط جنگی چه معنایی میتواند داشته باشد؟ تا چه اندازه میتوان از مردم انتظار تابآوری داشت؟ این مسئله نیز صرفاً به یک سال اخیر مربوط نیست؛ مردم ایران تقریباً از ابتدای انقلاب اسلامی در معرض تحریمهای متعدد و گسترده بودهاند.
اطرافیان عراقچی، تمایلی ندارند در سیاست خارجی و مذاکراتمان اتفاقی رخ بدهد!
با وجود این، میتوانم چند نکته را مطرح کنم که شاید برای دستگاه دیپلماسی ما مفید باشد. به اعتقاد من، جدا از اینکه خود وزیر امور خارجه سابقه حضور در این جایگاه را داشته است، مجموعه وزارت امور خارجه نیز از یک تیم کارآمد برخوردار نیست. یکی از مشکلات ما در این زمینه همین مسئله است. کافی است به افرادی که پیرامون آقای دکتر عراقچی حضور دارند نگاه کنید؛ به نظر میرسد تمایل چندانی ندارند که اتفاقی در سیاست خارجی و مذاکرات ما رخ دهد. دستکم برداشت من در شرایط کنونی چنین است.
نکته نخست این است که باید بدانیم مذاکره از قطعیت کمتری برخوردار است؛ یعنی میتوانیم مسیر مذاکره را ادامه دهیم و اگر به نتیجه نرسیدیم، بازگردیم. اما جنگ از قطعیت بسیار بالاتری برخوردار است. اگر وارد جنگ شوید و آمریکا به منطقه بیاید، همانطور که در توییتهای اخیر ترامپ و اظهارات او درباره خارک، قشم و مناطقی که اکنون در معرض حمله قرار دارند و همچنین حمله به رادارهای ما در منطقه مطرح شده است، ممکن است توان پاسخگویی ما در برابر آمریکا کاهش پیدا کند و قدرت ما در ارتباط با تنگه نیز از بین برود. اگر چنین اتفاقی رخ دهد، جنگ ممکن است بیش از پیش گسترش پیدا کند؛ درحالیکه ما بهتدریج ضعیفتر میشویم و طرف مقابل برای انجام اقدامات بیشتر تحریک میشود. اما مذاکره چنین وضعیتی ندارد.
نکته دوم این است که مذاکره باید برآیند جمع جبری منافع دو طرف باشد. نباید صرفاً به این فکر کنیم که خودمان چه چیزی به دست میآوریم. مذاکره نباید وضعیتی نابرابر داشته باشد؛ به این معنا که یک طرف ۸۰ درصد منافع را به دست بیاورد و طرف دیگر تنها ۲۰ درصد را. مذاکره باید منافع هر دو طرف را تأمین کند. اگر صرفاً به دنبال تأمین منافع خودمان باشیم، دیگر نمیتوان نام آن را مذاکره گذاشت.
میتوانیم مذاکره کنیم، به توافق نرسیم و از آن خارج شویم/ هر دو طرف میخواهند روایت پیروزی خود را شکل دهند
نکته سوم این است که مذاکره نباید به مسئله حیثیت و حقارت تبدیل شود. نباید تصور کنیم که اگر مذاکره کردیم و طرف مقابل را نپذیرفتیم، حیثیت ما خدشهدار شده یا تحقیر شدهایم. میتوانیم مذاکره کنیم، به توافق نرسیم و از آن خارج شویم. در مذاکرات بینالمللی، حتی توافقهایی که به اصطلاح به آنها «توافق جنتلمنها» (Gentlemen's Agreement) گفته میشود، ممکن است بهسادگی نقض شوند. ممکن است من و شما دو ساعت پیش بهعنوان دو کشور بر سر موضوعی توافق کرده باشیم، اما طرف مقابل پنج دقیقه بعد، اگر توافق را به نفع خود نداند، از آن خارج شود. بنابراین، اساساً موضوع حیثیت و حقارت نیست؛ نباید چنین ذهنیتی درباره مذاکره ایجاد کنیم.
نکته دیگر این است که در شرایط کنونی، هر دو طرف میخواهند روایت پیروزی خود را شکل دهند. ترامپ میخواهد بگوید من پیروز شدهام و شما فقط بیایید و توافقی انجام دهیم؛ حتی ممکن است امتیازات زیادی به شما بدهیم، به شرط آنکه دیگر آن نوع رفتار و ایستادگی را در برابر من نداشته باشید. به اعتقاد من، این امتیاز بسیار مهمی است که نباید آن را از دست بدهیم.
در شرایط کنونی، ارزش دارد که امتیازی به طرف مقابل بدهیم که لزوماً ماهیت مادی و اقتصادی ندارد، بلکه بیشتر به محیط داخلی او مربوط است. طرف مقابل میخواهد به افکار عمومی خود نشان دهد که وضعیت بهتری دارد و توانسته دستاوردهایی به دست بیاورد. آیا ما حاضریم در برابر چنین امتیازی، منافع گستردهای کسب کنیم؟
توصیه میکنم به رفتار سران کشورهای اروپایی نیز توجه کنیم؛ از جمله رئیسجمهور آلمان، رئیسجمهور فرانسه، نخستوزیر بریتانیا، دبیرکل ناتو و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که در کاخ سفید و در برابر ترامپ حضور داشتند. آیا آنها درک نمیکردند که استقلال تا چه اندازه اهمیت دارد؟ با وجود این، در شرایط کنونی با بحرانی به نام روسیه مواجهاند؛ بحرانی که اگر به حمله روسیه منجر شود، ماهیت و وضعیت اتحادیه اروپا را بهکلی دگرگون خواهد کرد. بنابراین، آنها نیز ناچارند تا اندازهای ملاحظات خود را در نظر بگیرند.
آیا ما نیز میتوانیم چنین روایتی از پیروزی را برای طرف مقابل ایجاد کنیم و درعینحال، خودمان هم روایت پیروزی داشته باشیم؟ آیا میتوانیم به این فرمول برسیم که بگوییم توانستیم تغییر رژیم را به تأخیر بیندازیم، اجازه ندادیم اقداماتی که آنها دنبال میکردند به نتیجه برسد و پایگاههای آمریکا را از منطقه خارج کردیم؟ ما نیز ابزارهایی برای شکل دادن به چنین روایتی در اختیار داریم. بنابراین، اگر میخواهیم برای طرف مقابل روایت پیروزی بسازیم، خودمان نیز باید روایت پیروزی داشته باشیم. اساساً نباید مسئله را صرفاً از این زاویه ببینیم که یک طرف پیروز شده و طرف دیگر شکست خورده است.
موضوع دیگر، به اعتقاد من، مسئله هستهای، موشکی و مسائل منطقهای است. باید این موضوعات را دنبال کنیم؛ این وضعیت نمیتواند مانند استخوانی در گلو باقی بماند. باید این مسائل را حل کنیم و هرچه زودتر به نتیجه برسیم تا بتوانیم زمینه مناسبتری برای روابط خود فراهم کنیم. قدرتی را که اکنون به دست آوردهایم، میتوانیم تثبیت کنیم؛ اما اگر این کار را انجام ندهیم، ممکن است تمام دستاوردهایی را که تاکنون به دست آوردهایم از دست بدهیم.
۲۱۹

عباس عراقچی
سید عباس عراقچی، دیپلمات کهنهکار اهل تهران و از مذاکرهکنندگان ارشد برجام، سفیر پیشین ایران در فنلاند و ژاپن بوده و از مرداد ۱۴۰۳ وزیر امور خارجهٔ ایران است.
همهٔ ۷۱۰ خبر عباس عراقچی ←
دونالد ترامپ
دونالد ترامپ سیاستمدار و بازرگان آمریکایی و چهلوپنجمین و چهلوهفتمین رئیسجمهور ایالات متحده است؛ خروج از برجام، دستور حمله به قاسم سلیمانی، بمباران تأسیسات هستهای ایران در ۱۴۰۴ و آغاز جنگ ۲۰۲۶ با ایران از تصمیمهای مهم او دربارهٔ ایران است.
همهٔ ۳٬۴۹۵ خبر دونالد ترامپ ←نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.