صنعت بازی؛ از سرگرمی تا فرصت تربیت و آیندهسازی
گسترش بازیهای رایانهای، این صنعت را از یک سرگرمی ساده به ابزاری اثرگذار در اقتصاد، فرهنگ و تربیت نسل آینده تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که در کنار فرصتها، ضرورت نظارت بر محتوای بازیها و حمایت از تولیدات داخلی را دوچندان میکند.

بازی در عصر دیجیتال: فرصت یا تهدید؟
گسترش فناوریهای نوین، تغییر سبک زندگی و افزایش حضور کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال، اهمیت این صنعت را دوچندان کرده است. امروزه بازیها علاوه بر ایجاد سرگرمی و هیجان، میتوانند بستری برای یادگیری، پرورش خلاقیت، تقویت مهارتهای فردی و اجتماعی و انتقال مفاهیم فرهنگی و ارزشی باشند.
در این میان، کودکان و نوجوانان بهعنوان یکی از مهمترین مخاطبان صنعت بازی، بیش از سایر گروههای سنی در معرض تأثیرات مثبت و منفی این محصولات قرار دارند. انتخاب و تولید بازیهای متناسب با نیازهای رشدی، فرهنگی و تربیتی این گروه سنی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ ضرورتی که توجه به آن میتواند صنعت بازی را از یک بازار سرگرمیمحور به فرصتی راهبردی برای آموزش، فرهنگسازی و پرورش نسل آینده تبدیل کند.
ضرورت آگاهی والدین از محتوای بازیهای رایانهای
از همین رو حجتالاسلام حبیب داستانی بنیسی، کارشناس و پژوهشگر بازیهای رایانهای، با تأکید بر نقش و تأثیرگذاری بازیها بر روحیه و رفتار کودکان و نوجوانان، بر ضرورت نظارت و دقت والدین در انتخاب بازیهای متناسب با سن و نیازهای فرزندان تأکید کرد.
وی در گفتگو با خبرنگار ما اظهار داشت: نوجوانان و جوانان امروز به دنبال هیجان، تنوع و تجربههای جدید هستند و به همین دلیل، گرایش بیشتری به بازیهای پرتحرک و اکشن دارند؛ بازیهایی که با تکیه بر سرعت عمل و واکنش سریع، هیجان مورد انتظار این گروه سنی را تأمین میکنند.
این کارشناس و پژوهشگر بازیهای رایانهای با اشاره به سهم بالای بازیهای خارجی در انتخاب کاربران ایرانی، ضعف در معرفی و اطلاعرسانی درباره بازیهای مناسب را یکی از دلایل این مسئله دانست و گفت: در میان بازیهای پرطرفدار، آثاری همچون «GTA» که بهعنوان بازیای خشن شناخته میشود و «کالاف دیوتی» جایگاه قابل توجهی دارند.
داستانی بنیسی افزود: حتی در میان بازیهای تلفن همراه و اندرویدی نیز بازیهایی مانند «آمیرزا» از جمله انتخابهای پرطرفدار کاربران داخلی هستند.
وی معرفی هدفمند و دستهبندیشده بازیها را راهکاری برای بهبود وضعیت موجود دانست و بیان کرد: لازم است بازیهای مختلف در یک پایگاه معتبر و بهصورت تخصصی معرفی و ردهبندی شوند تا والدین بتوانند با آگاهی بیشتری برای فرزندان خود بازی انتخاب کنند و از تناسب محتوای هر بازی با گروه سنی کودکان و نوجوانان اطمینان داشته باشند.
این پژوهشگر در پایان خاطرنشان کرد: امروز وجود نهادی مشخص برای معرفی، ردهبندی و آگاهیبخشی درباره بازیهای رایانهای یک ضرورت است تا خانوادهها بتوانند با شناخت کافی، زمینه استفاده سالم و متناسب با سن فرزندان خود از این محصولات را فراهم کنند.

بازیها؛ عاملی تأثیرگذار در شکلگیری شخصیت کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان از مهمترین گروههای مخاطب بازیهای رایانهای هستند و بخش قابل توجهی از اوقات فراغت خود را به این سرگرمی اختصاص میدهند. در این میان، نباید از تأثیر محتوای بازیها بر نگرش، رفتار، خلقوخو و الگوهای فکری این گروه سنی غافل شد؛ چراکه کودکان و نوجوانان در جریان بازی، علاوه بر سرگرمی، ممکن است از شخصیتها، رفتارها، ارزشها و فرهنگ حاکم بر آن نیز الگوبرداری کنند.
از این رو، انتخاب بازی مناسب برای این گروه سنی اهمیت ویژهای دارد. خانوادهها باید با شناخت محتوای بازیها و توجه به ردهبندی سنی، محصولاتی را انتخاب کنند که علاوه بر ایجاد سرگرمی، به تقویت خلاقیت، مهارتهای اجتماعی، تفکر و رفتارهای مثبت فرزندانشان کمک کند. تولید و عرضه بازیهای سالم، آموزنده و متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی نیز میتواند زمینهساز پرورش نسلی آگاه، خلاق و برخوردار از هویت فرهنگی مستحکم باشد.
ضرورت نظارت بر محتوای بازیها و رعایت ردهبندی سنی
مرتضی جمشیدی، کارشناس بازیهای رایانهای در گفتگو با خبرنگار ما، با اشاره به گرایش کودکان و نوجوانان به بازیهای اکشن و هیجانی اظهار داشت: این دسته از بازیها به دلیل برخورداری از هیجان و تحرک بالا، همواره از محبوبیت بیشتری در میان کاربران برخوردار بودهاند؛ هرچند با گسترش بازیهای فکری و تنوع محصولات موجود، سلیقه کاربران نیز تا حدودی تغییر کرده و به سمت تجربه بازیهای متنوعتر رفته است.
وی با انتقاد از بیتوجهی برخی کاربران ایرانی به تناسب رده سنی بازیها افزود: بسیاری از کاربران بدون توجه به گروه سنی مناسب، به سراغ بازیهایی میروند که محتوای خشونتآمیز دارند و مواجهه مداوم با چنین محتواهایی میتواند زمینهساز بروز رفتارهای پرخاشگرانه و مشکلات روحی و روانی در برخی مخاطبان شود.
این کارشناس بازیهای رایانهای با تأکید بر ضرورت نظارت قانونی بر تولید و واردات بازیها خاطرنشان کرد: دولت و نهادهای مسئول باید موضوع ردهبندی سنی را در تولید بازیهای داخلی و همچنین محصولات وارداتی بهصورت جدی دنبال کنند.
جمشیدی با اشاره به ضعف آگاهی خانوادهها در زمینه شناخت بازیهای رایانهای گفت: بسیاری از والدین اطلاعات کافی درباره محتوای بازیها و ردهبندی سنی آنها ندارند و در مقابل، فرزندانشان به دلیل آشنایی بیشتر با فناوری و فضای بازی، چندین گام از والدین جلوتر هستند.
وی در پایان پیشنهاد کرد: در حوزه واردات بازیهای خارجی نیز میتوان محصولاتی را انتخاب کرد که متناسب با نیازها و ملاحظات فرهنگی کشور و با سفارش ایران تولید شده باشند تا ضمن بهرهمندی از ظرفیتهای صنعت بازی، ارزشها و معیارهای موردنظر جامعه نیز در محتوای آنها رعایت شود.
صنعت بازی؛ فرصتی برای اقتصاد و صدور فرهنگ ایرانی اسلامی
صنعت بازیهای رایانهای امروز به یکی از بزرگترین و درآمدزاترین صنایع جهان تبدیل شده است؛ صنعتی که علاوه بر گردش مالی قابل توجه، ظرفیت گستردهای برای اشتغالزایی، سرمایهگذاری، توسعه فناوری و رونق اقتصاد دیجیتال دارد. بسیاری از کشورها با شناخت این ظرفیت، تولید بازی را به یکی از اولویتهای اقتصادی و فرهنگی خود تبدیل کردهاند و از این بستر برای معرفی هویت، ارزشها و سبک زندگی خود به مخاطبان سراسر جهان بهره میبرند.
در این میان، صنعت بازی برای کشور ما نیز فرصتی راهبردی به شمار میرود؛ فرصتی که میتواند از یک سو با حمایت از تولیدکنندگان داخلی، زمینه رونق اقتصادی، ایجاد فرصتهای شغلی و حضور در بازارهای بینالمللی را فراهم کند و از سوی دیگر، به ابزاری مؤثر برای تربیت نسل آینده تبدیل شود.
بازیهای رایانهای به دلیل جذابیت، تعاملپذیری و ارتباط گسترده با کودکان و نوجوانان، ظرفیت بالایی برای انتقال مفاهیم فرهنگی و تربیتی دارند. از این رو، تولید آثار باکیفیت و متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی میتواند ضمن تقویت هویت ملی و دینی نسل جوان، سبک زندگی، ارزشها و میراث فرهنگی کشورمان را به مخاطبان دیگر کشورها معرفی کند. به این ترتیب، صنعت بازی میتواند همزمان پیشران اقتصاد دیجیتال و یکی از ابزارهای مهم دیپلماسی فرهنگی ایران در جهان باشد.

بازیهای رایانهای؛ میدان اثرگذاری بر هویت و تربیت کودکان و نوجوانان
محسن رزاقی، پژوهشگر بازیهای رایانهای در گفتگو با ایسنا، با تأکید بر تأثیر عمیق بازیهای دیجیتال بر اخلاق، هویت و رفتار کودکان و نوجوانان، گفت: بازیهای رایانهای صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیستند، بلکه به دلیل ماهیت تعاملی خود میتوانند نقش مهمی در شکلگیری نگرشها، باورها و نظام ارزشی نسل جدید داشته باشند.
وی با اشاره به وضعیت تولید و مصرف بازی در کشور اظهار داشت: امروز ما عمدتاً مصرفکننده بازیهای رایانهای، موبایلی و کنسولی هستیم و بخش قابل توجهی از تولیدات داخلی نیز در حوزه بازیهای موبایلی قرار دارد. این محصولات اغلب متناسب با دادههای بازار تولید میشوند و از نظر فضای محتوایی تفاوت چندانی با نمونههای بینالمللی ندارند.
این پژوهشگر بازیهای رایانهای افزود: بازی یک محصول رسانهای است و مواجهه کودکان و نوجوانان با آن میتواند بر فرهنگ و نظام ارزشی آنان تأثیر بگذارد. البته این تأثیر لزوماً منفی نیست و متناسب با داستان، سبک و محتوای بازی میتواند مثبت یا منفی باشد؛ بنابراین انتخاب آگاهانه بازی اهمیت بسیاری دارد.
رزاقی با بیان اینکه بازیهای رایانهای به دلیل مشارکت فعال بازیکن از قدرت تأثیرگذاری بالایی برخوردارند، تصریح کرد: کودک و نوجوان در جریان بازی صرفاً تماشاگر نیست، بلکه مجموعهای از رفتارها را انجام میدهد و در مقابل آنها پاداش دریافت میکند. تکرار این رفتارها، بهویژه زمانی که با تشویق بازی یا سایر کاربران در بازیهای آنلاین همراه باشد، میتواند بر ذهن و نظام ارزشی فرد اثر بگذارد.
وی ادامه داد: به همین دلیل، خانوادهها باید بدانند چه کسی بازی را تولید کرده، چه ارزشها و الگوهایی در آن دنبال میشود و فرزندشان با چه نوع محتوایی مواجه است. همچنین باید به کودکان و نوجوانان آموزش داد که هر پیام و الگویی که بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در بازی ارائه میشود، الزاماً درست نیست و نباید بدون تفکر انتقادی آن را پذیرفت.
این کارشناس با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد رسانهای فرزندان خاطرنشان کرد: آموزش سواد رسانهای نباید صرفاً به شناخت ابزارها و رسانهها محدود شود، بلکه موضوعاتی مانند هویت ملی، هویت دینی و ارزشهای اخلاقی نیز باید در فرآیند تربیت مورد توجه قرار گیرد.
رزاقی با اشاره به ظرفیت بازیها در تربیت نسل آینده گفت: بازیهای داستانمحور و آموزشی، در صورتی که از کیفیت فنی و هنری مناسب و جذابیت سرگرمکننده برخوردار باشند، میتوانند ابزار مؤثری برای آموزش مفاهیم دینی و تربیتی به کودکان و نوجوانان باشند.
وی در پایان بر ضرورت مطالبهگری خانوادهها، مربیان و فعالان تربیتی از استودیوهای بازیسازی و بنیاد ملی بازیهای رایانهای تأکید کرد و افزود: نباید همه بازیها را با یک نگاه منفی ارزیابی کرد؛ بلکه باید با حمایت از تولید بازیهای باکیفیت و متناسب با نیازهای فرهنگی و تربیتی جامعه، از این ظرفیت برای آموزش و پرورش نسل آینده بهره گرفت.
صنعت بازیهای رایانهای را نمیتوان صرفاً بهعنوان ابزاری برای سرگرمی نادیده گرفت؛ این صنعت در کنار ظرفیتهای اقتصادی و اشتغالزایی، نقش مهمی در شکلگیری نگرش، رفتار و هویت نسل آینده دارد. از این رو، مواجهه با این حوزه نیازمند نگاهی هوشمندانه و متعادل است؛ نگاهی که هم بر آگاهی خانوادهها، نظارت بر محتوا و رعایت ردهبندی سنی تأکید کند و هم زمینه حمایت از تولید بازیهای باکیفیت داخلی را فراهم آورد. بیتردید، سرمایهگذاری در این صنعت و تولید بازیهای جذاب و متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی میتواند فرصتی برای تربیت نسل آگاه و خلاق، تقویت اقتصاد دیجیتال و معرفی فرهنگ و ارزشهای کشورمان به جهان باشد.
انتهای خبر/160
منبع: قم فردامشاهدهٔ خبر اصلی ←
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.