برج‌های دوقلوی شهرکرد؛ از طرح بزرگ شهری تا پروژه‌ای نیمه‌تمام
شهرکرد-برج‌های دوقلوی شهرکرد که قرار بود به یکی از پروژه‌های شاخص شهری تبدیل شوند، پس از بیش از یک دهه هنوز به بهره‌برداری نرسیده‌اند؛ پروژه‌ای که حالا میان چالش‌ها در انتظار تعیین تکلیف است
خبرگزاری مهر-گروه استان‌ها: بیش از یک دهه از آغاز پروژه برج‌های دوقلوی شهرکرد می‌گذرد؛ پروژه‌ای که قرار بود با ایجاد مجموعه‌ای شاخص در قلب شهر، بخشی از سیمای شهری شهرکرد را دگرگون کند، اما امروز بیش از آنکه نماد توسعه باشد، به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های نیمه‌تمام و پرسش‌برانگیز شهر تبدیل شده است.
سازه‌های برج‌های دوقلو همچنان در شهر دیده می‌شوند، اما سال‌ها توقف، تغییر شرایط اقتصادی، افزایش هزینه‌های ساخت، چالش‌های حقوقی و مالی و اختلاف‌نظر درباره کاربری پروژه، آینده آن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. در این میان، هر بار موضوع تعیین تکلیف پروژه مطرح شده، گزینه‌هایی از تغییر کاربری و جذب سرمایه‌گذار تا فروش یا مشارکت برای ادامه مسیر آن روی میز آمده است.
اکنون مسئله فقط تکمیل یک سازه نیمه‌تمام نیست؛ تصمیم‌گیری درباره پروژه‌ای است که طی سال‌های گذشته هزینه‌های مختلفی به مدیریت شهری تحمیل کرده و ادامه آن نیز به منابع مالی قابل توجهی نیاز دارد. از سوی دیگر، تغییر کاربری پروژه و نحوه بهره‌برداری از آن، موضوعاتی هستند که با مسائل ترافیکی، اقتصادی و نیازهای شهری گره خورده‌اند.
برج‌های دوقلو برای تکمیل به بیش از ۳ همت سرمایه نیاز دارد
محمدحسین واحدیان، شهردار شهرکرد در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به اینکه برج‌های دوقلو به یکی از دغدغه‌های جدی شهروندان تبدیل شده است، اظهار کرد: دلایل مختلفی در توقف و کندی روند اجرای این پروژه نقش داشته و برای تعیین تکلیف آن طی سال‌های اخیر اقدامات و پیگیری‌های متعددی انجام شده است.
وی یکی از مسائل مهم پروژه را به مصوبه کمیسیون ماده ۵ و الزامات پیش‌بینی‌شده برای کاربری تجاری آن مرتبط دانست و افزود: در این مصوبه، پنج محل پارک‌سوار در نقاط مختلف شهر، فعالیت ۴۰ دستگاه اتوبوس برای انتقال شهروندان و گردشگران از نقاط مختلف به پروژه، خرید یک دستگاه خودروی آتش‌نشانی با قابلیت دسترسی به ارتفاع کامل برج‌ها و همچنین تملک کامل ملک مخابرات در ضلع غربی پروژه و تبدیل آن به پارکینگ پیش‌بینی شده بود.
شهردار شهرکرد ادامه داد: اجرای این الزامات نیازمند ایجاد زیرساخت‌های گسترده در سطح شهر بود و هزینه و بار اجرایی آن برای مدیریت شهری بسیار سنگین می‌شد؛ به همین دلیل، اجرای پروژه با این شرایط منطقی به نظر نمی‌رسید.
واحدیان با بیان اینکه از ابتدای سال ۱۴۰۲ موضوع بازنگری در کاربری برج‌های دوقلو به صورت جدی دنبال شد، تصریح کرد: تیمی متشکل از نیروهای شهرداری و کارشناسان و متخصصان حوزه‌های مختلف از جمله مهندسی و اقتصادی، شرایط پروژه را بررسی کردند و با توجه به مسائل ترافیکی، کاهش جذب سفر، نیاز بازار مسکن و شرایط بازار تجاری، تغییر کاربری از تجاری به مسکونی پیشنهاد شد.
وی توضیح داد: در طرح پیشنهادی، سه طبقه زیرزمین، همکف و یک طبقه تجاری در نظر گرفته شده و سایر طبقات تا سقف حدود ۲۰ طبقه می‌تواند به کاربری مسکونی اختصاص پیدا کند. همچنین پارکینگ مورد نیاز واحدهای مسکونی نیز از طریق ظرفیت طبقات زیرزمین تأمین خواهد شد.
شهردار شهرکرد یکی دیگر از موانع مهم پروژه را مسائل حقوقی عنوان کرد و گفت: شرکت عمران آذرستان، پیمانکار و مجری اولیه پروژه، بابت مطالبات خود از شهرداری مربوط به سال‌های گذشته طرح دعوا کرده بود و اختلافاتی نیز درباره صورت‌وضعیت‌ها و مبالغ کسرشده وجود داشت.
واحدیان افزود: روند رسیدگی قضایی موجب افزایش قابل توجه مبلغ مطالبه به دلیل خسارت تأخیر شد و در نهایت شهرداری با انجام مذاکرات، تلاش کرد موضوع را با مبلغی منطقی‌تر حل‌وفصل کند. پس از پرداخت این مبلغ، شرکت مذکور از ادامه دعوا صرف‌نظر کرد و پرونده مختومه شد.
وی ادامه داد: موضوع دیگر، بدهی شهرداری به بانک شهر بود که به واسطه تأمین مالی پروژه از طریق انتشار اوراق و مشارکت ایجاد شده بود. با توقف پروژه، بانک شهر مطالبه اصل بدهی و سود مربوطه را مطرح کرد و در مقطعی شهرداری برای تسویه بدهی، چند قطعه زمین را به بانک واگذار کرد.
شهردار شهرکرد بیان کرد: پس از آن، ستاد اجرایی فرمان امام (ره) نسبت به برخی از این املاک ادعا و اقدام قضایی انجام داد و اسناد شهرداری ابطال و اسناد به نام ستاد صادر شد. در نتیجه، بانک شهر اعلام کرد املاکی که به عنوان تسویه بدهی دریافت کرده، قابلیت انتقال به شخص ثالث را نداشته و باید املاک جایگزین در اختیار بانک قرار گیرد.
واحدیان گفت: شهرداری در سال‌های گذشته جلسات و پیگیری‌های متعددی برای حل این موضوع انجام داده است و در مورد یکی از دو ملک، با استفاده از ظرفیت ماده ۴۷۷، رأی به نفع شهرداری صادر شده و فرآیند ثبتی آن در حال انجام است. درباره ملک دوم نیز دستور رسیدگی مجدد صادر شده و موضوع همچنان در حال پیگیری است.
وی با اشاره به اینکه مجموعه این مسائل، در کنار شرایط اقتصادی، بر تمایل سرمایه‌گذاران برای ورود به پروژه تأثیر گذاشته است، اظهار کرد: طی سه تا چهار سال گذشته، شهرداری به صورت مستمر برای حل مسائل و موانع پروژه پیگیری کرده است، اما بسیاری از مشکلاتی که در پشت صحنه وجود داشت، برای مردم قابل مشاهده نبود و آنچه دیده می‌شد، تنها توقف سازه بود.
شهردار شهرکرد ارزش فعلی زمین، سازه‌های اجراشده، مجوزها و سایر ظرفیت‌های موجود پروژه را حدود دو همت اعلام کرد و گفت: برای تکمیل پروژه به بیش از سه تا سه‌ونیم همت سرمایه نیاز است.
واحدیان با اشاره به محدودیت منابع شهرداری افزود: بودجه جاری و عمرانی شهرداری شهرکرد در سال جاری حدود سه همت است و طبیعتاً شهرداری امکان تأمین چنین رقمی برای تکمیل یک پروژه را به صورت مستقل ندارد؛ بنابراین ورود بخش خصوصی دارای توان مالی و تعهد اجرایی برای تکمیل پروژه ضروری است.
وی دو مسیر اصلی را برای تعیین تکلیف برج‌های دوقلو مطرح کرد و ادامه داد: یکی از گزینه‌ها فروش مستقیم برج‌ها در وضعیت فعلی است که با توجه به شرایط اقتصادی و تورم، استقبال چندانی از آن پیش‌بینی نمی‌شود. گزینه دیگر، مشارکت مدنی است؛ به این معنا که ارزش فعلی پروژه به عنوان سهم شهرداری محاسبه شود و سرمایه‌گذار با تأمین منابع لازم، عملیات تکمیل را انجام دهد و در ادامه متناسب با میزان سرمایه‌گذاری و سهم طرفین، منافع پروژه تقسیم شود.
تلاش برای جذب سرمایه‌گذار ادامه دارد
شهردار شهرکرد با اشاره به فراخوان‌های منتشرشده برای فروش یا مشارکت در پروژه گفت: شرکت‌های مختلف داخلی و حتی مجموعه‌هایی از خارج از کشور از پروژه بازدید و شرایط آن را بررسی کرده‌اند، اما تاکنون اقدام نهایی برای ورود به پروژه انجام نشده است.
واحدیان تصریح کرد: شرایط اقتصادی، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری و برخی موانعی که طی سال‌های گذشته در پروژه وجود داشته، از عوامل مؤثر بر این موضوع بوده است؛ با این حال، بخش قابل توجهی از مسائل حقوقی و مالی پیگیری شده و تلاش شده ریسک ورود سرمایه‌گذار کاهش پیدا کند.
وی با اشاره به وضعیت فعلی پروژه خاطرنشان کرد: برج‌های دوقلو در حال حاضر دارای زمین، مجوزها، پروانه اولیه و سازه‌های اجراشده هستند و میزان پیشرفت فیزیکی پروژه حدود ۳۰ درصد است. شهرداری همچنان فراخوان‌های مربوط به فروش و مشارکت را دنبال می‌کند تا با ورود سرمایه‌گذار توانمند، امکان تکمیل پروژه فراهم شود.
ریشه مشکل برج‌های دوقلو به مطالعات اولیه بازمی‌گردد
محمدرضا بیاتی، نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد در گفت‌وگو با مهر با اشاره به وضعیت فعلی برج‌های دوقلو اظهار کرد: در شرایط کنونی به نظر می‌رسد اراده جدی و کافی برای حل مسئله این پروژه در مدیریت شهری وجود ندارد و ریشه اصلی تأخیر را باید در نبود نیازسنجی و مطالعات امکان‌سنجی مناسب در زمان آغاز پروژه جست‌وجو کرد.
وی افزود: در ابتدای شکل‌گیری پروژه، شرکتی برای انجام مطالعات معرفی شد که به گفته او حتی ردپای مشخصی از ثبت و نشانی آن وجود نداشته و در قبال دریافت مبلغ قابل توجه، گزارشی بسیار محدود در حد دو صفحه ارائه کرده است؛ گزارشی که بیشتر به ترسیم طبقات و کاربری‌ها شباهت داشته و محاسبات و برآوردهای آن نیز از نظر بیاتی با واقعیت‌های پروژه همخوانی نداشته است.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد تصریح کرد: پاسخ این سؤال که آیا مطالعات اولیه پروژه از نظر اقتصادی، فنی و نیازسنجی کافی نبوده، مثبت است و این موضوع یکی از ریشه‌های وضعیت فعلی برج‌های دوقلو به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: در ابتدای فعالیت دوره فعلی شورای شهر، برج‌های دوقلو به عنوان یکی از پروژه‌های اصلی برای تعیین تکلیف و تکمیل مطرح بود، اما پس از تغییر در هیئت‌رئیسه شورا، به گفته او اولویت موضوع تغییر کرد و پیگیری پروژه بیشتر به ارائه گزارش‌های مقطعی شهردار محدود شد.
بیاتی درباره میزان هزینه تحمیل‌شده به شهرداری و شهروندان گفت: رقم دقیق هزینه‌ها باید از اسناد و سوابق مالی شهرداری استخراج شود، اما شهرداری در مقاطعی برای پرداخت بدهی‌ها و تأمین منابع مربوط به این پروژه ناچار به پرداخت هزینه و حتی واگذاری بخش قابل توجهی از املاک خود شده است.
وی با اشاره به ضرورت بررسی روند تصمیم‌گیری‌های گذشته افزود: مسئولیت تصمیم‌های نادرست و خسارت‌های ناشی از آن متوجه تصمیم‌گیران آن دوره، افرادی که مصوبات شورا را تأیید کرده‌اند، معاونت عمرانی و استانداری وقت و شهرداران مجری پروژه است.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد تصریح کرد: در بخش‌هایی از فرآیند اجرای پروژه، ضوابط و فرآیندهای قانونی به‌درستی طی نشده و در برخی موارد نیز موضوع مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی دنبال نشده است.
وی گفت: در خصوص تأمین مالی پروژه از محل فروش اراضی گلخانه‌ها نیز پرونده‌ای در مراجع قضایی مطرح است، اما بررسی کامل همه مراحل پروژه و رسیدگی به افرادی که در صورت احراز تخلف، حقوق عمومی را تضییع کرده‌اند، باید از سوی نهادهای نظارتی انجام شود.
بیاتی درباره تغییر کاربری برج‌های دوقلو از تجاری به مسکونی اظهار کرد: این تغییر کاربری، فارغ از اینکه از چه زاویه‌ای به آن نگاه کنیم، دو هدف اصلی دارد؛ نخست جلوگیری از ایجاد گره و فشار ترافیکی در محدوده پروژه و دوم فراهم کردن امکان ساخت سریع‌تر و در ادامه فروش سریع‌تر واحدها.
وی ادامه داد: این رویکرد در واقع با بخشی از تفکر اولیه پروژه تفاوت دارد، زیرا در زمان آغاز کار، هشدارهایی درباره امکان اجرا، توان مالی شهرداری، مسائل فنی و همچنین مشکلات ترافیکی محل اجرای پروژه مطرح شده بود، اما این هشدارها مورد توجه قرار نگرفت.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد درباره وضعیت قراردادهای پروژه نیز گفت: در حال حاضر قرارداد بلاتکلیف یا حل‌نشده‌ای وجود ندارد و بدهی‌های مربوطه از سوی شهرداری پرداخت شده است؛ بنابراین کل پروژه در اختیار شهرداری قرار دارد.
بیاتی مهم‌ترین مانع فعلی برای ورود سرمایه‌گذار را نبود تمایل کافی سرمایه‌گذاران به مدل‌های پیشنهادی شهرداری عنوان کرد و افزود: پروژه برای فروش عرضه شد، اما در چند مرحله مزایده، سرمایه‌گذار یا خریداری برای ورود به آن پیدا نشد.
وی درباره گزینه‌های پیش‌روی مدیریت شهری گفت: پیش‌فروش، مشارکت با سرمایه‌گذار و حتی تأمین مالی و اجرای پروژه برای استقرار شهرداری و مجموعه‌های وابسته در یکی از برج‌ها از جمله گزینه‌های قابل بررسی است.
نایب‌رئیس شورای اسلامی شهرکرد ادامه داد: می‌توان یکی از برج‌ها را برای استقرار مجموعه‌های شهرداری و سازمان‌های مرتبط در نظر گرفت و برای برج دیگر نیز کاربری‌هایی مانند هتل را بررسی کرد تا پروژه از وضعیت فعلی خارج و تعیین تکلیف شود.
تکمیل برج‌های دوقلو نباید به هر قیمتی انجام شود
زهرا سیاه‌وشی، کارشناس حوزه شهری، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف برج‌های دوقلوی شهرکرد اظهار کرد: این پروژه باید تعیین تکلیف شود و اگر از نظر فنی و اقتصادی امکان تکمیل آن وجود دارد، می‌توان ادامه ساخت را دنبال کرد، اما این کار نباید به هر قیمتی و با همان منطق گذشته انجام شود.
وی افزود: توقف چندین‌ساله پروژه، افزایش قابل توجه هزینه‌های ساخت و تغییر شرایط اقتصادی، اجتماعی و کالبدی شهر ایجاب می‌کند که وضعیت پروژه پیش از هر تصمیم جدیدی به صورت اساسی مورد بازنگری قرار گیرد.
این کارشناس حوزه شهری ادامه داد: رها کردن پروژه به معنای باقی ماندن یک دارایی نیمه‌تمام و بلااستفاده در یکی از نقاط مهم شهر است، اما از سوی دیگر، تکمیل شتاب‌زده آن نیز می‌تواند مشکلات جدیدی در حوزه ترافیک، پارکینگ، زیرساخت و خدمات شهری ایجاد کند.
سیاه‌وشی تصریح کرد: راه درست، تکمیل پروژه همراه با اصلاح و بازطراحی آن است؛ به این معنا که پیش از ورود به مرحله اجرا، یک مطالعه امکان‌سنجی مستقل و قابل انتشار انجام شود و ارزش واقعی دارایی فعلی، هزینه واقعی تکمیل، ظرفیت بازار، کاربری مناسب، نیاز پارکینگ، تأثیر پروژه بر شبکه معابر و ظرفیت زیرساخت‌هایی مانند آب، برق و فاضلاب و همچنین دسترسی‌های امدادی بررسی شود.
تغییر کاربری به‌تنهایی راه‌حل نیست
وی درباره تغییر کاربری احتمالی برج‌های دوقلو گفت: تغییر کاربری به تنهایی نمی‌تواند مسئله پروژه را حل کند؛ زیرا اگر کاربری جدید موجب افزایش جمعیت یا سفرهای شهری بیش از ظرفیت معابر و زیرساخت‌های محدوده شود، مسئله از یک پروژه نیمه‌تمام به پروژه‌ای تکمیل‌شده اما مسئله‌ساز تبدیل خواهد شد.
این کارشناس حوزه شهری افزود: بنابراین لازم است ابتدا بازطراحی و بازنگری جامع پروژه انجام شود و پس از آن، مطالعات اقتصادی و ترافیکی به تأیید برسد و سپس فرآیند انتخاب سرمایه‌گذار و انعقاد قرارداد شفاف دنبال شود.
سیاه‌وشی تأکید کرد: در این مسیر باید سهم و تعهدات شهرداری و سرمایه‌گذار، هزینه‌های پروژه، برنامه زمانی اجرا و ضمانت‌های لازم به صورت شفاف مشخص باشد تا تجربه گذشته دوباره تکرار نشود.
وی با بیان اینکه اصل تکمیل پروژه را رد نمی‌کند، خاطرنشان کرد: تکمیل برج‌های دوقلو زمانی قابل دفاع است که بر پایه مطالعه، اصلاح طرح و وجود تضمین‌های اقتصادی و زیرساختی انجام شود و تصمیم‌گیری درباره آن بر اساس اطلاعات و نیازهای واقعی شهر و منافع بلندمدت شهروندان صورت گیرد.
این کارشناس حوزه شهری گفت: برج‌های دوقلو می‌تواند از یک پروژه پرهزینه و متوقف‌شده به فرصتی برای ایجاد یک مجموعه متناسب با نیازهای امروز شهر تبدیل شود، اما شرط آن این است که تصمیم‌گیری درباره آینده پروژه بر مبنای داده، مطالعه و نگاه بلندمدت شهری انجام شود.
برج‌های دوقلوی شهرکرد پس از بیش از یک دهه توقف، همچنان میان گذشته‌ای پر از تصمیم‌ها و موانع و آینده‌ای نامشخص قرار دارد؛ شهرداری بخش مهمی از مشکلات را ناشی از الزامات کاربری، پرونده‌های حقوقی و بدهی‌های مالی و شرایط اقتصادی می‌داند، در حالی که در شورای شهر، ضعف مطالعات اولیه و تصمیمات زمان آغاز پروژه نیز به عنوان ریشه بخشی از مشکلات مطرح می‌شود.
در این میان، نگاه کارشناسی بر یک اصل مشترک تأکید دارد؛ تعیین تکلیف پروژه ضروری است، اما ادامه مسیر بدون بازنگری در طرح، مطالعه دقیق اقتصادی و ترافیکی و مشخص شدن تعهدات مالی و اجرایی، می‌تواند مشکلات جدیدی برای شهر ایجاد کند.
اکنون برج‌های دوقلو بیش از هر زمان دیگری به یک تصمیم روشن نیاز دارند؛ تصمیمی که نه تنها تکلیف سازه‌های نیمه‌تمام را مشخص کند، بلکه پاسخ روشنی برای هزینه‌های گذشته، شیوه تأمین منابع مورد نیاز برای تکمیل و نحوه جلوگیری از تکرار تجربه پروژه‌های نیمه‌تمام در آینده داشته باشد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.