چه پیامی میان ترامپ و حوثی‌ها ردوبدل شد؟

فرارو- نهال توسی، خبرنگار ارشد حوزه سیاست خارجی در نشریه پولیتیکو

به گزارش فرارو به نقل از نشریه پولیتیکو، دونالد ترامپ در ماه‌های اخیر تصمیم‌های پرریسک متعددی در سیاست خارجی آمریکا اتخاذ کرده است، اما در برابر حوثی‌های یمن رویکردی محتاطانه‌تر در پیش گرفته است. در شرایطی که این گروه حملات تازه‌ای علیه عربستان سعودی آغاز کرده و امنیت مسیرهای دریایی مهم منطقه را تهدید می‌کند، واشنگتن تاکنون از بازگشت به حملات هوایی گسترده علیه مواضع حوثی‌ها خودداری کرده است.

ترامپ همچنین نشان داده که فعلاً تمایلی به کنار گذاشتن آتش‌بسی که آمریکا پس از هفته‌ها درگیری در سال گذشته با حوثی‌ها برقرار کرد ندارد. او تأکید کرده که حوثی‌ها وعده داده‌اند به کشتی‌های آمریکایی حمله نکنند و گفته است این گروه از طریق تماس با واشنگتن اعلام کرده که نمی‌خواهد با آمریکا وارد جنگ شود. این موضع در حالی اتخاذ شده که عربستان خواستار حمایت بیشتر آمریکا در برابر تهدیدهای حوثی‌ها علیه نفت و تجارت دریای سرخ است.

جنگ ایران، محاسبات واشنگتن را پیچیده کرده است

یکی از دلایل مهم احتیاط آمریکا، جنگ حل‌نشده با ایران است. تیم لندرکینگ، فرستاده پیشین آمریکا در امور یمن که با حوثی‌ها مذاکره کرده، معتقد است ادامه جنگ با ایران می‌تواند یکی از دلایل اصلی تمایل ترامپ به باز نکردن جبهه‌ای جدید باشد.

حوثی‌ها طی سال‌های گذشته به یک نیروی نظامی قابل توجه تبدیل شده‌اند. آنها بخشی از تسلیحات خود را تولید می‌کنند و در کنار آن  برخی منابع غربی همچنین مدعی شده‌اند که این گروه در حال استفاده از فناوری‌های پیشرفته‌تر از جمله هوش مصنوعی، در توانمندی‌های نظامی خود است.

یک مقام غربی که تحولات جنگ یمن را از نزدیک دنبال کرده، گفته است حوثی‌ها در استفاده و اصلاح تسلیحات متعارف پیشرفته تجربه زیادی به دست آورده‌اند و حتی با آزمون و خطا برد و سامانه‌های هدایت موشک‌های خود را بهبود داده‌اند.

بر اساس این ارزیابی، حتی کاهش حمایت ایران نیز الزاماً به معنای فروپاشی توان نظامی حوثی‌ها نخواهد بود؛ زیرا این گروه طی سال‌های جنگ توانایی‌هایی مستقل ایجاد کرده است. آوریل الی، مقام پیشین سازمان ملل که با حوثی‌ها دیدار داشته، نیز معتقد است بخشی از رهبران این گروه در سنین نسبتاً پایین وارد جنگ شده‌اند و تجربه عبور از بحران‌های متعدد، اعتمادبه‌نفس آنها را افزایش داده است.

تجربه آمریکا در یمن؛ از اوباما تا بایدن

دولت‌های پیشین آمریکا نیز در مواجهه با حوثی‌ها با همین دشواری روبه‌رو بوده‌اند. دولت باراک اوباما دست‌کم یک حمله علیه این گروه انجام داد و همزمان از عربستان حمایت کرد. در دوران جو بایدن نیز حملات حوثی‌ها به‌ویژه در جریان جنگ غزه، افزایش یافت و دولت آمریکا مجموعه‌ای از حملات را علیه مواضع این گروه انجام داد. با این حال، بایدن همزمان حمایت نظامی آمریکا از جنگ عربستان در یمن را کاهش داد و ریاض را به سمت توافق آتش‌بس با حوثی‌ها در سال ۲۰۲۲ سوق داد.

اما آن آتش‌بس نیز دوام نیاورد. حوثی‌ها عربستان را به تضعیف توافق و حفظ محاصره یمن متهم می‌کنند. از سوی دیگر، ریاض حوثی‌ها و ارتباط آنها با ایران را یک تهدید مستقیم امنیتی در مرزهای خود می‌داند. گزارش‌ها حاکی از آن است که عربستان در حال آماده شدن برای یک عملیات تازه علیه حوثی‌ها در هفته‌های آینده است؛ موضوعی که می‌تواند فشار بر واشنگتن برای حمایت نظامی بیشتر از ریاض را افزایش دهد.

آمریکا همچنان از عربستان حمایت می‌کند و همکاری‌های اطلاعاتی و فروش تسلیحات میان دو کشور ادامه دارد. توافق دفاعی میان واشنگتن و ریاض نیز همچنان پابرجاست و کاخ سفید اعلام کرده در صورت لزوم از عربستان حمایت خواهد کرد. با این حال، نشانه‌ای از اینکه مشاوران ارشد ترامپ خواستار بازگشت گسترده ارتش آمریکا به جنگ یمن باشند دیده نمی‌شود.

یکی از دلایل این احتیاط، تجربه عملیات «سوارکار خشن» در سال گذشته است. حملات هوایی آمریکا تأثیر محدودی بر توان حوثی‌ها داشت، هرچند ترامپ در آن زمان ادعا کرده بود این گروه تسلیم شده است. اکنون نیز کمبود مهمات آمریکا، که بخشی از آن به دلیل جنگ با ایران ایجاد شده، می‌تواند بر محاسبات واشنگتن تأثیر بگذارد.

دیپلماسی؛ گزینه‌ای دشوار اما ضروری

یکی از تناقض‌های سیاست کنونی واشنگتن این است که اگر ترامپ نمی‌خواهد جبهه تازه‌ای در یمن باز کند، تلاش دیپلماتیک آمریکا برای حل مناقشه نیز بسیار محدود به نظر می‌رسد. سمت فرستاده ویژه آمریکا در امور مناقشه عربستان و حوثی‌ها خالی است و آمریکا سفیر مستقر در یمن یا عربستان نیز ندارد. مذاکره‌کنندگان مورد اعتماد ترامپ از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر، درگیر پرونده‌های ایران، غزه و اوکراین هستند. از سوی دیگر، عمان که معمولاً یکی از کانال‌های مهم میانجیگری در پرونده یمن بوده، روابط پرتنشی با واشنگتن دارد.

در مجموع، رویکرد فعلی واشنگتن نشان می‌دهد که ترامپ فعلاً نمی‌خواهد جنگ با ایران، به درگیری مستقیم تازه‌ای با حوثی‌ها و باز شدن یک جبهه دیگر در خاورمیانه منجر شود. اما این سیاست به شدت به رفتار حوثی‌ها، تصمیم‌های عربستان و تحولات جنگ ایران وابسته است. اگر حملات حوثی‌ها گسترش پیدا کند و تهدید آنها علیه باب‌المندب و دیگر بخش‌های منطقه افزایش یابد، حفظ این خویشتنداری برای واشنگتن دشوارتر خواهد شد.