نماز جماعت در مدارس بام ایران؛ گذار از برنامه مناسبتی به رویکرد تربیتی

حجت‌الاسلام والمسلمین محمد کریمی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به نواخته شدن زنگ نماز در مدارس استان چهارمحال و بختیاری هم‌زمان با آغاز سال تحصیلی جدید، اظهار کرد: زنگ نماز در مدارس استان به صدا در آمد تا دانش‌آموزان سال تحصیلی خود را با یاد خدا و اقامه این فریضه الهی آغاز کنند؛ برنامه‌ای که با هدف تقویت فرهنگ نماز، ایجاد انس و ارتباط بیشتر نسل نوجوان با این فریضه و تبدیل نماز به بخشی از زندگی روزمره دانش‌آموزان در مدارس اجرا شد.

مدیر ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری در خصوص اهمیت توجه به نماز در محیط مدرسه، ادامه داد: آغاز سال تحصیلی فرصت مناسبی برای بازنگری در برنامه‌های فرهنگی و تربیتی مدارس و تقویت جایگاه نماز در میان دانش‌آموزان است و نواخته شدن زنگ نماز در مدارس صرفاً یک برنامه نمادین نیست، بلکه باید سرآغاز مجموعه‌ای از فعالیت‌های مستمر و هدفمند برای ترویج فرهنگ اقامه نماز در طول سال تحصیلی باشد.

برنامه‌های مستمر و هدفمند جهت ترویج فرهنگ نماز در مدارس

کریمی بیان کرد: مدرسه یکی از مهم‌ترین محیط‌های تربیتی جامعه است و دانش‌آموزان بخش قابل توجهی از دوران رشد و شکل‌گیری شخصیت خود را در این محیط سپری می‌کنند؛ بنابراین اگر نماز به‌صورت صحیح، جذاب، مستمر و با مشارکت دانش‌آموزان در مدرسه دنبال شود می‌تواند نقش مهمی در تقویت هویت دینی و معنوی آنان داشته باشد.

مدیر ستاد اقامه نماز چهارمحال و بختیاری با تأکید بر اینکه در برنامه‌های مربوط به نماز مدارس نباید تنها به برگزاری یک نماز جماعت و یا اجرای برنامه‌های مناسبتی اکتفا کنیم، افزود: هدف اصلی این است که نماز در فضای مدرسه جاری و قابل مشاهده باشد و دانش‌آموز احساس کند نماز بخشی طبیعی از زندگی روزانه اوست؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند همکاری و همراهی مدیر مدرسه، معاونان، معلمان، مربیان پرورشی، امام جماعت و خانواده‌ها است.

کریمی نقش مدیران مدارس در اقامه نماز جماعت مدارس را مهم ارزیابی کرد و گفت: مدیر مدرسه در این عرصه نقش محوری دارد که اگر نسبت به نماز اهتمام داشته باشد و برپایی نمازهای جماعت را جدی بگیرد، در نماز حضور پیدا کند و برای آن برنامه‌ریزی داشته باشد، این رفتار بیش از هر سخنرانی و توصیه‌ای بر دانش‌آموزان اثر خواهد گذاشت.

تاثیرپذیری دانش‌آموزان از مدیر و معلمان

این کارشناس مسائل دینی افزود: دانش‌آموزان بیش از آنکه از توصیه‌های مستقیم تأثیر بپذیرند، رفتار و عملکرد مسئولان و معلمان خود را مشاهده و الگوگیری می‌کنند.

وی با بیان اینکه حضور معلمان در نماز جماعت مدارس نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، تصریح کرد: اگر دانش‌آموز ببیند معلمی که با او ارتباط روزانه دارد خودش در صف نماز حضور پیدا می‌کند و برای اقامه نماز اهمیت قائل است، پیام تربیتی این رفتار بسیار عمیق‌تر از یک برنامه آموزشی خواهد بود. بنابراین باید از ظرفیت الگوهای رفتاری در مدرسه برای ترویج فرهنگ نماز استفاده کنیم.

مدیر ستاد اقامه نماز چهارمحال و بختیاری با اشاره به ضرورت توجه به وضعیت نمازخانه‌های مدارس، بیان کرد: یکی از موضوعاتی که باید به‌صورت جدی دنبال شود آماده‌سازی و تجهیز نمازخانه‌های مدارس است. نمازخانه باید محیطی پاکیزه، مناسب، آرام و متناسب با روحیه دانش‌آموزان باشد چرا که نمی‌توان از دانش‌آموز انتظار داشت در فضایی نامناسب با علاقه در برنامه نماز حضور پیدا کند؛ فراهم کردن فضای مناسب برای اقامه نماز بخشی از فرآیند تربیتی مدارس محسوب می‌شود.

پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهات اعتقادی دانش‌آموزان

کریمی همچنین بر ضرورت پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهات اعتقادی دانش‌آموزان تأکید کرد و گفت: نسل نوجوان امروز پرسش‌های فراوانی درباره مسائل دینی، اعتقادی و اجتماعی دارد و نمی‌توان این پرسش‌ها را نادیده گرفت. اگر قرار است ارتباط دانش‌آموز با نماز عمیق و پایدار باشد، باید فرصت گفتگو و پرسش‌گری برای او فراهم شود و کارشناسان و روحانیون توانمند در فضایی صمیمی و علمی به سؤالات آنان پاسخ دهند.

وی افزود: در همین راستا می‌توان از ظرفیت نشست‌های تخصصی، میزگردهای دانش‌آموزی، جلسات پرسش و پاسخ، حلقه‌های معرفتی و برنامه‌های فرهنگی مرتبط با نماز استفاده کرد.

مدیر ستاد اقامه نماز چهارمحال و بختیاری گفت: این برنامه‌ها زمانی اثربخش خواهد بود که متناسب با نیاز و زبان نسل نوجوان طراحی شوند و دانش‌آموز در آنها صرفاً شنونده نباشد، بلکه فرصت بیان دیدگاه‌ها و طرح پرسش‌های خود را داشته باشد.

مدیر ستاد اقامه نماز چهارمحال و بختیاری در ادامه به اهمیت نقش خانواده‌ها اشاره کرد و گفت: مدرسه به تنهایی نمی‌تواند مسئولیت تربیت دینی دانش‌آموز را بر عهده بگیرد. زمانی که پیام مدرسه و خانواده در زمینه نماز هماهنگ باشد، بستر شکل‌گیری عادت و رفتار پایدار فراهم می‌شود. بنابراین لازم است خانواده‌ها نیز در برنامه‌های فرهنگی و تربیتی مدارس مشارکت داشته باشند و نسبت به نماز فرزندان خود توجه و همراهی بیشتری نشان دهند.

کریمی تصریح کرد: استفاده از ظرفیت ائمه جماعات، روحانیون، مربیان پرورشی، تشکل‌های دانش‌آموزی و گروه‌های مردمی نیز می‌تواند به تقویت برنامه‌های نماز در مدارس کمک کند. حضور امام جماعت در مدرسه نباید صرفاً به اقامه نماز محدود شود بلکه ارتباط با دانش‌آموزان، حضور در برنامه‌های فرهنگی، گفتگو با نوجوانان و ایجاد فضای صمیمی میان روحانی و دانش‌آموز نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

اهمیت استمرار برنامه‌های نماز در طول سال تحصیلی

وی با اشاره به اهمیت استمرار برنامه‌های نماز در طول سال تحصیلی، اظهار کرد: برنامه‌های نماز باید از ابتدای مهرماه آغاز شود و تا پایان سال تحصیلی با جدیت ادامه پیدا کند. برگزاری نماز جماعت ظهر و عصر، توجه به زنگ نماز، برگزاری مسابقات و برنامه‌های فرهنگی، تقدیر از دانش‌آموزان و عوامل فعال در حوزه نماز و معرفی الگوهای موفق می‌تواند به پویایی بیشتر این برنامه‌ها کمک کند.

مدیر ستاد اقامه نماز استان اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه پرهیز از نگاه صرفاً اداری و بخشنامه‌ای به نماز است. هرچند برنامه‌ریزی، ابلاغ دستورالعمل و نظارت بر اجرای برنامه‌ها ضروری است اما در نهایت آنچه دانش‌آموز را به نماز علاقه‌مند می‌کند فضای معنوی و تربیتی مدرسه، رفتار الگوهای تربیتی، ارتباط صمیمی و پاسخگویی به نیازهای فکری اوست.

کریمی یادآور شد: ستاد اقامه نماز استان چهارمحال و بختیاری آمادگی دارد در کنار آموزش و پرورش و مدارس استان، برای ارتقای برنامه‌های نماز و رفع موانع موجود همکاری کند.

مدیر ستاد اقامه نماز چهارمحال و بختیاری در پایان گفت: هدف ما این است که نماز در مدارس از یک برنامه مناسبتی و مقطعی فراتر رفته و به یک جریان مستمر تربیتی تبدیل شود؛ جریانی که دانش‌آموز با انتخاب، آگاهی و علاقه در آن حضور داشته باشد و آثار آن را در زندگی فردی و اجتماعی خود تجربه کند.