علی دایی

کودکی و آغاز فوتبال

علی دایی در ۱ فروردین ۱۳۴۸ در اردبیل به دنیا آمد. او فوتبال را در باشگاه استقلال اردبیل آغاز کرد و هم‌زمان درس را ادامه داد و از دانشگاه صنعتی شریف در رشتهٔ مهندسی متالورژی کارشناسی گرفت. دایی پس از اردبیل یک فصل در تاکسیرانی تهران بازی کرد و سپس به بانک تجارت پیوست و در چهار سال حضور در این تیم ۴۹ گل در ۷۵ بازی به ثمر رساند.

دوران باشگاهی

دایی در سال ۱۳۷۳ به پرسپولیس رفت، در دو فصل ۲۳ گل در ۳۸ بازی زد و با این تیم قهرمان لیگ آزادگان شد. درخشش او در جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ راهش را به السد قطر و سپس فوتبال آلمان باز کرد. او در سال ۱۳۷۶ همراه کریم باقری به آرمینیا بیله‌فلد پیوست و یک فصل بعد به بایرن مونیخ رفت و با این باشگاه قهرمان بوندس‌لیگا شد؛ بایرن در همان فصل نایب‌قهرمان لیگ قهرمانان اروپا نیز شد.

دایی سپس راهی هرتا برلین شد و نخستین بازیکن آسیایی بود که در لیگ قهرمانان اروپا به میدان رفت. او در ۳۰ شهریور ۱۳۷۸ با زدن دو گل به چلسی در پیروزی ۲ بر ۱ هرتا درخشید. پس از آن برای الشباب امارات، دوباره پرسپولیس، صبا باتری و سایپا بازی کرد؛ با صبا قهرمان جام حذفی شد و با سایپا، که هم‌زمان مربی‌اش هم بود، در خرداد ۱۳۸۶ قهرمان لیگ برتر شد و پس از آن از بازی در سطح باشگاهی کنار رفت.

تیم ملی

دایی نخستین بار در سال ۱۳۷۲ در جام اکو برای تیم ملی به میدان رفت و تا جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان پیراهن تیم ملی را پوشید؛ او از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ میلادی کاپیتان تیم ملی بود و در جام‌های جهانی ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶ حضور داشت. او آقای گل جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ شد و با ۱۴ گل رکورددار بیشترین گل در تاریخ این رقابت‌هاست. دایی در ۷ آذر ۱۳۸۲ با گل هشتاد و پنجم خود از رکورد فرنتس پوشکاش گذشت و در ۲۷ آبان ۱۳۸۳ با چهار گل به لائوس، نخستین مرد تاریخ شد که در بازی‌های ملی به صد گل رسید. کارنامهٔ ملی او با ۱۰۸ گل در ۱۴۸ بازی پایان یافت؛ رکوردی که تا شهریور ۱۴۰۰ و گلزنی کریستیانو رونالدو رکورد جهانی بود. او همچنین با تیم ملی و تیم امید دو بار، در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۸ و ۲۰۰۲، مدال طلا گرفت.

مربیگری

دایی در مهر ۱۳۸۵ هدایت سایپا را به دست گرفت و در نخستین فصل قهرمان لیگ برتر شد. او در اسفند ۱۳۸۶ سرمربی تیم ملی شد، اما پس از شکست خانگی برابر عربستان در مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۰ در فروردین ۱۳۸۸ برکنار شد. پس از آن سرمربی پرسپولیس شد و دو قهرمانی پیاپی در جام حذفی به دست آورد، سپس راه‌آهن را هدایت کرد و در دورهٔ دوم حضور در پرسپولیس به نایب‌قهرمانی لیگ رسید. او با نفت تهران نیز قهرمان جام حذفی شد و آخرین تجربهٔ مربیگری‌اش در سایپا بود که پس از فصل ۲۰۱۸–۲۰۱۹ به پایان رسید.

افتخارات و جایگاه

دایی بهترین بازیکن سال آسیا در ۱۹۹۹ شد، در سال ۲۰۰۱ سفیر حسن‌نیت یونیسف شد، از ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳ عضو کمیتهٔ فوتبال فیفا بود و در ۲۰۱۴ به تالار مشاهیر فوتبال آسیا راه یافت. او همچنان بهترین گلزن تاریخ تیم ملی ایران و بهترین گلزن ملی مردان آسیاست و از سال ۱۳۹۸ به بعد هدایت تیمی را بر عهده نگرفته و در کنار فوتبال، فعالیت‌های اقتصادی از جمله تولید پوشاک ورزشی دارد.