عادل فردوسی‌پور

زندگی و تحصیلات

عادل فردوسی‌پور در ۱۱ مهر ۱۳۵۳ (۳ اکتبر ۱۹۷۴) به دنیا آمد. خانواده‌اش اهل رفسنجان در استان کرمان است. او دیپلم را از دبیرستان البرز تهران گرفت و در رشتهٔ مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی شریف تا مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرد؛ موضوع پایان‌نامهٔ او پیش‌بینی نتایج مسابقات فوتبال با تحلیل رگرسیونی بود. او در دانشگاه شریف درس زبان تخصصی مهندسی صنایع را تدریس کرده است.

از روزنامه‌نگاری تا برنامهٔ «۹۰»

فردوسی‌پور کار رسانه‌ای را در سال ۱۳۷۲ با ترجمهٔ اخبار فوتبال خارجی در روزنامهٔ «ابرار ورزشی» آغاز کرد و بعدها با نشریاتی مانند همشهری جوان و جام‌جم همکاری داشت. او پس از قبولی در آزمون گزارشگری صداوسیما، از سال ۱۳۷۴ گزارش مسابقات را آغاز کرد و با گزارش بازی‌های جام جهانی ۱۹۹۸ به شهرت رسید. او فینال جام‌های جهانی ۲۰۰۲، ۲۰۰۶ و ۲۰۱۰ را برای تلویزیون ایران گزارش کرد.

در سال ۱۳۷۸ طرح برنامهٔ «۹۰» را به شبکهٔ سه ارائه کرد و تا ۱۳۹۷ تهیه‌کننده و مجری آن بود. این برنامه با پرداختن به حاشیه‌ها و مسائل مدیریتی فوتبال ایران مخاطبان بسیاری یافت و بارها با تذکر مدیران صداوسیما روبه‌رو شد. او همچنین برنامه‌های «فوتبال ۱۲۰» (از ۱۳۹۲) برای بررسی فوتبال اروپا و ویژه‌برنامه‌های «بیست‌چهارده» و «بیست‌هجده» را برای جام‌های جهانی ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ تهیه کرد. مجلهٔ نیوزویک در سال ۲۰۰۹ او را در فهرست افراد قدرتمند ایران قرار داد.

کنار گذاشته شدن از تلویزیون و «فوتبال ۳۶۰»

اختلاف فردوسی‌پور با علی فروغی، مدیر وقت شبکهٔ سه، در اسفند ۱۳۹۷ به توقف پخش «۹۰» با اجرای او انجامید و روابط عمومی صداوسیما از ادامهٔ برنامه با گروهی جدید خبر داد. چهره‌های سرشناس بسیاری به این تصمیم واکنش نشان دادند. محمد سرافراز، رئیس پیشین صداوسیما، گفته است برای کنار گذاشتن او از سوی دفتر رهبری فشار وجود داشته و از جمله به گفت‌وگوی او با محمدجواد ظریف در شب یلدای ۱۳۹۴ اشاره کرده است.

او در آذر ۱۳۹۹ فینال لیگ قهرمانان آسیا میان پرسپولیس و اولسان را به دعوت کنفدراسیون فوتبال آسیا به‌صورت زنده در صفحهٔ اینستاگرام فارسی این نهاد گزارش کرد که به گفتهٔ این کنفدراسیون ۴٫۶ میلیون بازدید داشت. فردوسی‌پور از سال ۱۴۰۱ تهیه‌کننده، مجری و سردبیر رسانهٔ اینترنتی «فوتبال ۳۶۰» است.

رویدادهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

فردوسی‌پور در جام جهانی ۲۰۲۶ ویژه‌برنامهٔ «بیست‌بیست‌وشش» را تهیه کرد و شماری از مسابقات را از طریق «فوتبال ۳۶۰» گزارش کرد. پس از حذف ایران از مرحلهٔ گروهی، سایت او از عملکرد تیم ملی انتقاد کرد و امیر قلعه‌نویی، سرمربی تیم ملی، نیز از منتقدان رسانه‌ای انتقاد کرد. در ۲۹ تیر ۱۴۰۵ (۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶) سایت و اپلیکیشن «فوتبال ۳۶۰» در ایران از دسترس خارج شد. مقام‌های رسمی توضیحی ارائه نکردند؛ رسانه‌ها شکایت‌های صداوسیما، انتقاد از تیم ملی و گفت‌وگوی زندهٔ او با علیرضا فغانی را از دلایل احتمالی دانستند و خبرگزاری فارس او را به «دوقطبی‌سازی» در فوتبال متهم کرد. فردوسی‌پور این اقدام را غیرفنی دانست و گفت نقد عملکرد ورزشی را نباید با بی‌وفایی یکی دانست. سایت حدود یک ماه بعد، در تابستان ۱۴۰۵، دوباره در دسترس قرار گرفت.

ترجمه و تصویر عمومی

فردوسی‌پور کتاب‌های «فوتبال علیه دشمن» اثر سایمون کوپر (۱۳۸۹) و «کتاب جامع فوتبال» (۱۳۹۱) را ترجمه کرد و ترجمه‌هایش از آثار رولف دوبلی، از جمله «هنر شفاف اندیشیدن» (۱۳۹۴)، «هنر خوب زندگی کردن» (۱۳۹۷) و «پیگیر اخبار نباشید» (۱۳۹۹) در نشر چشمه بارها تجدید چاپ شده است. او جوایزی مانند بهترین چهرهٔ تلویزیونی جشن حافظ (۱۳۹۴، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۲) و بهترین تهیه‌کنندهٔ برنامهٔ ترکیبی جشنوارهٔ جام جم (۱۳۹۷) را دریافت کرده است. در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ از میرحسین موسوی حمایت کرد. هواداران او صراحت و استقلال رسانه‌ای‌اش را می‌ستایند و منتقدانش، به‌ویژه برخی رسانه‌های نزدیک به حاکمیت، او را به سیاسی کردن فوتبال متهم می‌کنند.