کارنامه ۵ ساله کمیسیون فرهنگی شورای‌اسلامی‌شهر مشهد در دوره ششم | فرهنگ را به متن تصمیم‌گیری‌های شهری آوردیم
حوزه فرهنگی در دوره ششم شورای‌اسلامی‌شهر مشهد، یکی از محور‌های مهم سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مدیریت‌شهری بوده است؛ رویکردی که تلاش کرده است فرهنگ را از یک مو...
به گزارش شهرآرانیوز؛ پنجمین سال فعالیت شورای‌اسلامی‌شهر مشهد در حالی سپری شد که حوزه فرهنگی در این دوره، یکی از محور‌های مهم سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مدیریت‌شهری بوده است؛ رویکردی که تلاش کرده است فرهنگ را از یک موضوع صرفااجرایی به یکی از مؤلفه‌های اصلی تصمیم‌گیری‌های شهری تبدیل کند. کمیسیون فرهنگی، اجتماعی، زیارت، گردشگری و رسانه شورای اسلامی شهر، همان‌گونه که از نامش پیداست، گستره وسیعی از خدمات و اقدامات را در بر می‌گیرد.
طرح‌ها و مصوباتی در حوزه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی؛ از کاهش آسیب‌های اجتماعی و حمایت از خانواده و جوانی جمعیت گرفته تا مسجد‌محوری، توجه به سالمندان، زیارت آسان و حمایت از فعالان فرهنگی و هنری. افزایش سهم حوزه فرهنگ از بودجه شهری، تشکیل قرارگاه اجتماعی، بازنگری در ساختار‌ها و آیین‌نامه‌های فرهنگی و اجتماعی و اجرای ده‌ها پروژه فرهنگی، اجتماعی، ورزشی، گردشگری، زیارت و ... .
باگذشت چند ماه از آغاز ششمین سال فعالیت شورای ششم، در گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن‌منصوریان، رئیس این کمیسیون، به بررسی عملکرد و کارنامه پنج‌سالی که گذشت پرداختیم و از نقاط قوت و کمبود‌ها در طی این سال‌ها سخن گفتیم.
در بدو ورود به شورای‌اسلامی‌شهر، خود را فرهنگی می‌دانستیم و در کنار تخصص‌های دیگر، دستی هم بر آتش حوزه فرهنگ داشتیم. بر همین اساس تلاش شد موضوع فرهنگ در سیاست‌گذاری‌های شهری مورد‌توجه قرار گیرد و همه مصوبات شورا پیوست فرهنگی داشته باشد. در همین‌راستا، بودجه فرهنگی شهر نیز ارتقا یافت. در دوره‌های گذشته تنها ۲درصد بودجه شهری به فرهنگ اختصاص داشت، اما امروز بعد از دو سال تلاش همکاران، نزدیک ۱۰درصد بودجه کلان‌شهر مذهبی را به مسائل فرهنگی اختصاص داده‌ایم.
در سال‌هایی که گذشت، ۴۳۰جلسه کمیسیون برگزار کردیم و ۸۵۰دستورکار را مورد‌بررسی قرار دادیم. در مجموع، ۱۳۰۰مورد مصوبه و تصمیم در جلسات اتخاذ شده، ۶۶ لایحه و شصت طرح مورد‌بررسی قرار گرفته و ۱۵۳نظریه و ۹۴مورد نظریه مشترک ارائه شده است. همچنین ۲هزار‌و۵۵۰جلسه با تشکل‌ها، مدیران و سایر نهاد‌ها داشتیم و ۲۵۰مورد بازدید از مساجد، مناطق، فرهنگ‌سرا‌ها و دیگر مجموعه‌ها انجام دادیم.
اعضای کمیسیون همچنین در چهارصد نشست و برنامه شهرداری و سایر ارگان‌ها حضور داشتند. در حوزه اجرای پروژه‌ها نیز مجموع پروژه‌های فرهنگی، اجتماعی، ورزشی، گردشگری و زیارت به ۱۱۴پروژه می‌رسد که از این تعداد، تاکنون ۸۶پروژه افتتاح شده و ۲۸ پروژه در حال اجراست. فکر می‌کنم اگر قرار بر بررسی منصفانه باشد، کارنامه کمیسیون فرهنگی پربار و برای شهر کارآمد بوده باشد. ما در‌واقع فرهنگی را به متن تصمیم‌گیری‌های شهری آوردیم؛ به عبارتی، نقش حاشیه‌ای فرهنگ را با افزایش بودجه و تصمیمات ویژه، پررنگ کردیم.
از جمله دستورکار‌های جلسات کمیسیون می‌توان به بررسی لایحه حمایت از مراکز نگهداری معتادان متجاهر، بحث و گفت‌و‌گو درباره مسائل اولویت‌دار مشهد مقدس، بررسی برنامه‌های دهه آخر صفر و موضوع استقبال از بهار اشاره کرد.
بررسی طرح احداث پارک و فرهنگ‌سرای ویژه توان‌یابان، احداث باغ کتاب مشهد، اهدای نشان مشهد، واگذاری گذر گلستان کتاب، بررسی طرح پردیس تئاتر مشهد، بررسی آیین‌نامه شورا‌های اجتماعی محلات، نام‌گذاری روز ملی مشهد و نام‌گذاری معابر و میدان‌ها به نام شهدای گران‌قدر نیز از جمله علاقه‌مندی‌هایی است که فکر می‌کنم کارنامه شورا را مفید و پربار کرده باشد.
در این دوره چندین گلزار شهدا نیز ساخته شده که نشان دهنده اهمیت حفظ نام و یاد شهدا در این دوره مدیریت شهری است. البته نمی‌توان از نقش و اهمیت قرارگاه اجتماعی که محصول شورای ششم است نیز غافل شد.
توجه کمیسیون فرهنگی معطوف به تسری ارزش‌های رضوی به زندگی شهری و رفع آسیب‌های اجتماعی مانند طلاق، کودکان‌کار و بازماندگان از تحصیل بوده است. نخستین مصوبه کمیسیون در این حوزه، تشکیل قرارگاه اجتماعی بود که با دو محور اصلی فعالیت می‌کند؛ حمایت از کودکان بازمانده از تحصیل و سالمندان بالای ۶۵سال که پیش از آن، قانون توجه ویژه‌ای به آنان نداشت.
این قرارگاه توانست این گروه‌ها را تحت‌پوشش قرار دهد. ایجاد قرارگاه اجتماعی با هدف کاهش آسیب‌های اجتماعی، فعال‌سازی ظرفیت‌های مردمی در راستای پیش‌بینی، پیشگیری، کنترل و کاهش آسیب‌های اجتماعی و ایجاد هم‌افزایی بین سازمان‌ها و نهاد‌های حاکمیتی، دولتی و عمومی برای کمک به کاهش آسیب‌های اجتماعی، از اهداف اصلی این قرارگاه بوده است.
در این چارچوب، موضوع نگهداری متکدیان سالمند معتاد و حمایت از کودکان بازمانده از تحصیل نیز دنبال و همچنین مکان نگهداری متکدیان سالمند معتاد در مجتمع اردوگاهی خانه سبز جانمایی شد.
کاملا درست است، برخی مسئولان از ورود به این حوزه پرهیز می‌کنند؛ زیرا از حواشی آن واهمه دارند. اینکه یک طرح فرهنگی برای خانواده، در اصطلاح بگیرد یا نگیرد، خیلی‌ها را مجاب کرده است که اصلا وارد این حوزه نشوند. اما اجرای مصوبه «تعالی و تحکیم خانواده» همراه با طرح‌ها و برنامه‌های مختلف، با هدف کنترل آسیب‌های اجتماعی، تحکیم بنیان خانواده، پیشگیری از طلاق، تشویق فرزندآوری و ارتقای مهارت‌های خانوادگی را اجرا کردیم و به لطف خدا و به گواه دستگاه‌های نظارتی، موفقیت‌های زیادی هم به دست آوردیم.
در قالب طرح «ترنم زندگی»، جلسات مشاوره برای خانواده‌های محله‌های محروم مشهد در ۳۶۰مسجد ارائه و کنترل آسیب‌های اجتماعی با محوریت خانواده دنبال شده است. باشگاه اجتماعی «باهم» نیز با هدف برگزاری رویداد‌های اجتماعی در قالب اردو، همایش، کارگاه آموزشی، جشن، مراسم و برنامه‌های مشابه شکل گرفت؛ همچنین موضوع کنترل آسیب‌های اجتماعی طلاق در سال‌های اول زندگی در دستورکار قرار گرفت.
در قالب «طرح شهید مهرورزی»، نمایشگاه‌های مفهومی، کارگاه‌های آموزشی، همایش نقد فیلم، بازدید از مراکز اجتماعی و پویش کتاب‌خوانی برگزار و موضوع پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی اعتیاد نیز دنبال شد. طرح «پیوند ماندگار» هم با هدف تحکیم بنیان خانواده، برگزاری کلاس‌های آموزشی حین ازدواج را با مشارکت دانشگاه علوم‌پزشکی مشهد دنبال کرد.
در «پویش قدم نورسیده مبارک» نیز تشویق فرزندآوری و اعلام آمار تولد فرزندان مشهدی از طریق تبلیغات فرهنگی دنبال شد و هدف آن، امیدآفرینی اجتماعی در زمینه فرزندآوری بود. «رویداد اجتماعی مغز بادوم» نیز با هدف تشویق فرزندآوری و تقدیر از ۸هزار پدربزرگ مشهدی برگزار شد و جوانی جمعیت و تشویق به فرزندآوری در مساجد محله مورد‌توجه قرار گرفت.
در قالب طرح «خانه مهر»، خدمات مشاوره در حمایت از کودکان و نوجوانان طلاق ارائه و کاهش آسیب‌های اجتماعی طلاق در خانواده‌های آسیب‌دیده از طلاق دنبال شد. طرح «مربیگری جوانی جمعیت» نیز با آموزش مربیگری جوانی جمعیت برای هشتصد نفر توسط دانشگاه فردوسی اجرا شد و در کنار آن، «ترویج فرهنگ فرزندآوری» مورد‌توجه قرار گرفت.
در قالب طرح «به اضافه تو» نیز کارگاه‌ها و همایش‌های پیش از ازدواج برای مجردان در سن ازدواج، توسط نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها برگزار شد و موضوع مهارت‌های پیش از ازدواج مورد‌توجه قرار گرفت. خانواده، بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی و نخستین بستر رشد، تربیت و تعالی انسان است. بر‌همین‌اساس، توجه به خانواده نقش تعیین‌کننده‌ای در پویایی جامعه و آینده جمعیتی کشور دارد.
بنا بر اهمیت این موضوع، شهرداری مشهد با رویکرد خانواده‌محوری و در راستای اجرای مصوبه تحکیم و تعالی خانواده شورای‌اسلامی‌شهر و همچنین قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دستورالعمل جامعی را برای سامان‌دهی اقدامات این حوزه تدوین و ابلاغ کرده است. این دستورالعمل با‌توجه‌به روند کاهش نرخ باروری، تغییرات ساختار جمعیتی و ضرورت برنامه‌ریزی برای حفظ پویایی جمعیت، تلاش می‌کند خانواده را در مرکز سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های اجتماعی مدیریت‌شهری قرار دهد.
این دستورالعمل با ایجاد بستر‌های مناسب، زمینه تقویت بنیان خانواده، افزایش نشاط اجتماعی و حمایت از فرزندآوری را فراهم می‌کند. مخاطبان این دستورالعمل، زوج‌های جوان و خانواده‌های مشهدی هستند. توسعه آموزش‌های مهارت‌های زندگی، آموزش‌های پیش از ازدواج، مهارت‌های دوران عقد و پس از ازدواج، فرزندپروری و سایر آموزش‌های مرتبط با تحکیم خانواده از مهم‌ترین محور‌های اجرایی این دستورالعمل به شمار می‌روند.
ما در این دوره شورا اقداماتی را به‌منظور تکریم سالمندان در قالب «طرح منزلت» انجام دادیم که شامل ارائه خدمات و تسهیلات ویژه حمل‌ونقلی، رفاهی، فرهنگی، ورزشی، تفریحی و سایر اقدامات حمایتی و مشارکتی با هدف ارتقای شأن و منزلت سالمندان بود. تکریم، توانمندسازی و ارتقای سلامت سالمندان از دیگر اهداف این طرح بوده است. شما می‌توانید دوره‌های گذشته شورا را هم بررسی کنید و با‌توجه‌به سرانه بودجه اندک در آن دوره‌ها موفقیت این دوره کمیسیون فرهنگی شورا را تصریح کنید.
با نگاهی که به مسجد‌محوری داشتیم، این مکان مقدس در کانون خیرخواهی تقویت و مجموعه‌ای از خدمات و برنامه‌ها برای ارتقای نقش مساجد در محلات در نظر گرفته شد. از جمله این خدمات می‌توان به خدمت استخر، خدمت سینما، ایجاد آمادگی برای مواجهه با حوادث طبیعی ذیل آموزش‌های آتش‌نشانی، برگزاری دوره‌های آموزشی «شهروند آماده» با مشارکت گروه پدافند غیرعامل، بهبود و تجهیز مساجد و ارائه مشاوره‌های گروهی ذیل طرح «ترنم زندگی» اشاره کرد.
نقش‌آفرینی واقعی نوجوانان در مساجد ذیل باشگاه «مانا»، ارائه خدمات حملونقل برای بازدیدها، مسابقات و اردوها، پایش و ارزیابی سلامت سالمندان شامل معاینه پزشکی و ورزشی و تقویت رویداد‌های مساجد با مشارکت در برگزاری رویداد‌های اجتماعی، فرهنگی، هنری و ورزشی نیز در این برنامه‌ها قرار داشته است؛ همچنین جلسات شورا‌های اجتماعی محلات در مساجد شاخص برگزار و برای تمام محلات شهر مشهد، کرسی نماینده مساجد محل در نظر گرفته شده است.
ارائه خدمت ورزش صبحگاهی و سالن‌های رایگان ورزشی، تقویت امور فرهنگی اجتماعی مساجد حاشیه شهر با مشارکت اداره‌کل تبلیغات اسلامی ذیل مصوبه استقرار روحانیون در مساجد محلات حاشیه شهر مشهد و تسهیل تشرف گروهی فعالان مساجد به حرم امام مهربانی‌ها ذیل طرح «قرار زیارت» نیز از دیگر اقدامات این حوزه است.
ارائه خدمت مشاوره فردی با مشارکت کلینیک مشاوره شهرداری مشهد، تقدیر از پدربزرگ‌های دارای نوه متولد سال۱۴۰۲ به بعد در مساجد منتخب محلات شهر مشهد ذیل طرح «مغز بادوم» و سامانه سرور و تأمین اقلام ورزشی، استخر، کتاب و اقلام فرهنگی برای مساجد معرفی‌شده از سوی مرکز رسیدگی به امور مساجد نیز در این چارچوب دنبال شده است. در طرح «شهرمن» نیز امکان استفاده از خدمات شهری در قالب نرم‌افزار شهرمن، شامل دوچرخه اشتراکی بایدو، مترو و پارک حاشیه‌ای خودرو، مورد‌توجه قرار گرفت.
مبنای سیاست‌گذاری کمیسیون، فرهنگ حرم‌شهری بوده و مشهد به‌عنوان شهری حول حرم امام‌رضا (ع) مورد‌توجه قرار گرفته است؛ بنابراین لایحه «زیارت آسان و ترویج فرهنگ میزبانی» به تصویب رسید تا در کنار ارائه خدمات شایسته به زائران بارگاه ملکوتی حضرت‌رضا (ع)، تشویق برای سرمایه‌گذاری در زمینه فراهم‌کردن زیارت آسان و ترویج فرهنگ میزبانی زائران امام‌رضا (ع) در زمینه اسکان، حملونقل، فرهنگی، گردشگری و... صورت گیرد. این لایحه باعث شد گره ساخت زائرسرا‌های ارزان‌قیمت باز شود.
بررسی سند فرهنگی دوره چهارم شورای‌اسلامی‌شهر و بهره‌گیری از محتوای آن در سیاست‌ها و رویکردها، پیگیری و اهتمام ویژه به پیوست فرهنگی به‌عنوان یکی از رویکرد‌های مهم و مورد‌مطالبه در پروژه‌ها، اصلاح آیین‌نامه شورا‌های اجتماعی محلات و پیگیری ساختار فرهنگی اجتماعی شهرداری با هدف تقویت حوزه فرهنگی در شهرداری به‌ویژه در مناطق دنبال شده است.
پیگیری و تعیین‌تکلیف وضعیت منابع انسانی سازمان فرهنگی اجتماعی و نوع قرارداد‌های کارکنان آن با هدف ایجاد عدالت بین کارکنان و بهره‌مندی هرچه‌بیشتر از خدمات، تغییر رویکرد در مدیریت بوستان‌های شهر با هدف اجتماعی‌شدن بوستان‌ها و بازنگری در رویکرد فرهنگ‌سرا‌ها و مناطق شهرداری مشهد نیز در دستورکار قرار داشته است.
تحول دیگر در موضوع مناسبت‌ها رقم خورد. در گذشته قائم‌مقامی اجرای مراسم و مناسبت‌ها در اختیار معاونت خدمات شهری بود، اما اکنون مدیریت مناسبت‌ها و دهه پایانی صفر در اختیار حوزه فرهنگی قرار گرفته است. در حوزه فرهنگ‌سرا‌ها نیز رویکردها بازنگری و تلاش شد از مدل صرفا فرهنگ‌سرایی عبور شود. کمیسیون فرهنگی همچنین با تشکل‌ها و فعالان فرهنگی در ارتباط مستقیم بود و به دغدغه‌های آنان گوش داد. در حوزه رسانه نیز اساسنامه و منابع انسانی شهرآرا ارتقا یافت.
ما همچنین در این دوره طرح «پیشخان زیارت» را نیز اجرایی کردیم که در این طرح به‌دنبال ایجاد و برقراری پیوند‌های زیارتی، فرهنگی، آداب و سنن رضوی و ایجاد حس و حال معنوی زیارت در شهر هستیم.
پس از چند سال طرح موضوع و بررسی‌های شورای فرهنگی عمومی خراسان‌رضوی، مرکز پژوهش‌های شهرداری و شورای‌اسلامی‌شهر مطالعاتی درباره انتخاب روز ملی مشهد، انجام داد و پیشنهاد‌هایی از حوزه علمیه، دانشگاه‌ها، فرهیختگان، مشهد‌شناسان و جامعه‌شناسان در این زمینه ارائه شد.
روز هشتم آبان، تاریخی مرتبط با امام‌هشتم (ع)، ۹دی به‌عنوان روز بصیرت، دهم دی به‌عنوان روز تاریخی ورود امام‌رضا (ع) به مشهد و مبدأ تشکیل این شهر و دوازدهم دی روز ولادت امام‌رضا (ع) جزو نظریه‌های مطرح بود، اما در نهایت روز ۱۰دی‌ماه به‌عنوان روز ملی مشهد مصوب شد. روز ملی مشهد ظرفیتی عظیم است که به‌واسطه آن می‌توان پتانسیل موجود در شهر را فعال کرد. رخداد‌هایی که در روز ملی مشهد برای این شهر صورت می‌پذیرد، به‌طور حتم آورد‌های چشمگیری به همراه دارد.
همچنین نشان ملی مشهد به اتفاق‌ها و رویداد‌های ملی، مذهبی و انقلابی اختصاص دارد و یکی از ظرفیت‌هایی که در این روز فعال می‌شود، اعطای این نشان برای اتفاقات خوب و فعالیت‌های اجتماعی همشهریان است. ما هر سال این رویداد را در شهر برگزار و مدال افتخار به برگزیدگان اهدا می‌کنیم. در این رویداد خیرخواهان و افراد مؤثر در شهر معرفی می‌شوند.
شهرداری به‌عنوان ابرسازمان اجتماعی، وظیفه بسیار‌مهمی در حوزه شهر ترمیمی دارد و باید از اتفاقاتی که زیبنده شهر نیست، توسط مدیریت‌شهری جلوگیری شود، شهر امام‌رضا (ع) اقتضای خاص خود را دارد و باید از بعضی ناپاکی‌ها، پاک شود. در حوزه بررسی لایحه آیین‌نامه شهر ترمیمی، عنوان «شهر ترمیمی» در سال۱۳۹۸ برای نخستین‌بار در مشهد مطرح و از همان زمان دبیرخانه شهر ترمیمی در این شهر راه‌اندازی شد.
این طرح به عنوان الگویی جدید در حکمرانی شهری معرفی شد و هدف آن از ابتدا «تبدیل اختلاف به فرصت» بود. این دبیرخانه ذیل معاونت خدمات‌شهری شهرداری مشهد و با پانزده کارگروه آغاز‌به‌کار کرد، اما نیاز است شهرداری ورود جدی‌تری به این حوزه داشته باشد.
در ابتدای دوره ششم مدیریت‌شهری، به همراه چند‌تن از مدیران شهرداری، دیداری با وزیر ارشاد انجام و اعلام شد که مشهد ظرفیت ایجاد هاب رسانه‌ای شرق کشور را داراست. مشهد ۲۳فرهنگ‌سرا در اختیار دارد، تعداد زیادی رسانه در این شهر فعالیت می‌کنند و هکتار‌ها زمین در جهان‌شهر وجود دارد که می‌توان از ظرفیت آنها برای ایجاد دهکده ارتباطات استفاده کرد.
در ادامه از وزیر ارشاد مجوز دریافت کردیم تا مشهد به قطب رسانه‌ای کشور تبدیل شود و به همت شورای‌اسلامی‌شهر مشهد، زیست‌بوم رسانه‌ای نیز در شورا به تصویب رسید. هر مصوبه شورا تأیید فرمانداری را نیز می‌خواهد، متأسفانه این طرح و مصوبه در فرمانداری رد شد، به ما گفتند که رسانه‌ای‌ها را برای چه می‌خواهید گرد یکدیگر جمع کنید؟ گفتند که این طرح ظرفیت عجیبی دارد و ممکن است به‌درستی استفاده نشود، علاوه‌بر‌این نباید ساختار جدیدی ذیل آن شکل بگیرد.
بعد از آن اعلام کردیم ما ساختار را بر اساس قانون تغییر می‌دهیم، ساختار آن را هم قرار شد تغییر دهیم که باز هم اعلام کردند ایجاد ساختار جدید در شهرداری ممنوع است، مجددا مجبور شدیم مجوز ایجاد ساختار جدید را در شهرداری بگیریم. در نظر داشتیم در میدان‌شهدا ساختمانی در نظر بگیریم که اجازه آن را هم ندادند، در نهایت شهردار مشهد مساعدت کرد و چهارسوق کوهسنگی را برای زیست‌بوم رسانه‌ای در نظر گرفتیم، بعد از آن هم تصمیم گرفتیم که نام آن را به صنایع خلاق تغییر بدهیم.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.