تسهیل تجارت میان ایران و عراق/ثبت 7.4 میلیارد دلار مبادلات تجاری
رئیسکل گمرک ایران از آمادگی برای فعالیت شبانهروزی مرز باشماق مریوان خبر داد و خواستار همکاری دستگاهها شد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مریوان، مرزهای تجاری زمانی میتوانند به موتور محرک اقتصاد منطقه تبدیل شوند که در کنار ظرفیتهای جغرافیایی و زیرساختی، فرآیندهای اداری نیز با سرعت، هماهنگی و شفافیت بیشتری انجام شود. در چنین شرایطی، هر ساعت توقف کامیونها، هر مرحله زائد در تشریفات گمرکی و هر تصمیمی که برای اجرا در انتظار مجوزهای متعدد باقی بماند، میتواند هزینه تجارت را افزایش دهد و از ظرفیتهای اقتصادی مرز بکاهد.
مرز بینالمللی باشماق مریوان بهعنوان یکی از گذرگاههای مهم تجاری کشور با اقلیم کردستان عراق، نقشی فراتر از یک مسیر عبور کالا دارد. این مرز در صادرات، واردات، ترانزیت و تأمین نیازهای صنایع و بازار منطقه مؤثر است و عملکرد آن میتواند بر فعالیت فعالان اقتصادی، اشتغال و رونق کسبوکارهای مرزنشینان تأثیر بگذارد. با این حال، بهرهگیری کامل از این ظرفیت مستلزم رفع ناهماهنگیهای اجرایی، توسعه زیرساختها و بازنگری در رویههایی است که موجب توقف طولانی محمولهها یا افزایش هزینه مبادلات میشوند.
نشست بررسی مسائل و موانع مبادلات مرزی استان کردستان با حضور فرود عسگری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیسکل گمرک جمهوری اسلامی ایران، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای استاندار کردستان، ناظر گمرکات استان، فرماندار مریوان و جمعی از مسئولان برگزار شد؛ نشستی که در آن، از ضرورت مدیریت واحد مرزی و فعالیت شبانهروزی باشماق تا اصلاح فرآیندهای ترانزیتی، توسعه زیرساختهای گمرکی و تسریع واردات خودرو به منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان مورد بحث قرار گرفت.
در این میان، دو مطالبه اهمیت ویژهای دارد: نخست، تبدیل وعده فعالیت شبانهروزی و تسهیل تشریفات گمرکی به تصمیمات اجرایی و قابل ارزیابی؛ دوم، تعیین تکلیف موانع واردات خودرو به منطقه آزاد بانهـمریوان که به گفته فرماندار مریوان، با وجود انتظارات ایجادشده پس از تصویب این منطقه، همچنان به یکی از دغدغههای مردم تبدیل شده است.
عسگری: آمادگی گمرک برای فعالیت شبانهروزی مرز باشماق
فرود عسگری، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیسکل گمرک جمهوری اسلامی ایران، در نشست بررسی مسائل و موانع مبادلات مرزی استان کردستان، بر ضرورت تسهیل تجارت، اجرای مدیریت واحد مرزی، حذف کنترلهای موازی و انتقال فرآیندهای زمانبر ارزیابی و تشریفات گمرکی به گمرکات مبدأ و داخلی تأکید کرد.
وی با اشاره به مطالبه فعالان اقتصادی برای شبانهروزی شدن فعالیتهای تجاری در مرز بینالمللی باشماق مریوان، از آمادگی گمرک برای فراهمکردن زمینه فعالیت 24 ساعته این مرز خبر داد و اعلام کرد: تحقق این موضوع با هماهنگی دستگاههای مستقر در مرز و طرف عراقی دنبال میشود.
رئیسکل گمرک جمهوری اسلامی ایران همچنین با اشاره به ضرورت تسریع در فرآیندهای اداری و کاهش موانع پیشروی تجارت، از تفویض اختیارات قانونی لازم به مدیرکل گمرکات کردستان برای تسهیل فعالیتهای منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان خبر داد.
عسگری بیان کرد: اجرای این رویکرد میتواند زمینه تصمیمگیری سریعتر در چارچوب اختیارات قانونی و کاهش بخشی از موانع اجرایی را فراهم کند اما با این حال، میزان اثرگذاری آن به نحوه اجرای مصوبات، هماهنگی دستگاههای مسئول و تعیین تکلیف دقیق اختیارات واگذارشده بستگی دارد.
ازهاری: مدیریت واحد مرزی و تفویض اختیارات پیششرط تسهیل تجارت است
ارسلان ازهاری، معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای استاندار کردستان، با اشاره به ثبت 7.4 میلیارد دلار مبادلات تجاری در مرز رسمی باشماق مریوان طی سال جاری، بر ضرورت استقرار مدیریت واحد مرزی، اجرای حمل یکسره کالا، فعالیت شبانهروزی گمرک و تفویض اختیارات کارگروه ماده 4 قانون ساماندهی مبادلات مرزی به استان تأکید کرد.
وی در این نشست اظهار داشت: مرز باشماق نقش راهبردی در اقتصاد استان و کشور دارد و علاوه بر توسعه تجارت، در تأمین مواد اولیه، ماشینآلات صنعتی، کالاهای اساسی و سوخت نیز نقش مؤثری ایفا میکند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و توسعه منطقهای استاندار کردستان با تأکید بر ضرورت استقرار مدیریت واحد مرزی افزود: هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و ساماندهی تردد و مبادلات تجاری، مستلزم اتخاذ تصمیمات یکپارچه و اجرای هماهنگ آنها در مرز است.
وی اجرای حمل یکسره کالا را از مطالبات مهم استان دانست و تصریح کرد: تخلیه و بارگیری مجدد، بهویژه در مورد محصولات کشاورزی و کالاهای فسادپذیر، موجب افت کیفیت و افزایش مشکلات در فرآیند صادرات میشود؛ بنابراین، فراهمکردن زیرساختهای لازم برای اجرای این طرح ضروری است.
ازهاری همچنین با اشاره به تفاهمنامه فعالیت شبانهروزی مرز باشماق گفت: تحقق این موضوع، علاوه بر تأمین نیروی انسانی موردنیاز، مستلزم فراهمکردن امکانات رفاهی و منازل سازمانی برای کارکنان گمرک است.
معاون استاندار کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت سامانه ایکسری مرز باشماق اشاره کرد و گفت: عملیات احداث زیرساختها و استقرار تجهیزات در حال پیگیری است و بر اساس وعده پیمانکار، این سامانه باید حداکثر تا آذرماه سال جاری به بهرهبرداری برسد. همچنین استقرار ایکسری کامیونی سیار از دیگر مطالبات استان است.
وی با اشاره به متمرکز بودن تصمیمگیریهای کارگروه ماده 4 قانون ساماندهی مبادلات مرزی در سطح ملی، خواستار تفویض اختیارات این کارگروه به استان کردستان شد و اظهار کرد: استفاده از ظرفیت کارشناسی و شناخت میدانی استان میتواند به تسریع فرآیندهای اداری، تأمین بهموقع نیاز صنایع و بهبود شرایط اقتصادی مرزنشینان کمک کند.
ازهاری بازگرداندن ساختمان اداری طرح آمایش گمرک سنندج، تقویت نیروی انسانی و ساختار گمرکی در مرزهای باشماق، سیرانبند بانه، سیف سقز، ملهخور و خانمشیخان، واریز درآمدهای گمرکی به حساب خزانه معین استان، تسریع در اجرای طرح جامع پایانه مرزی باشماق و تقویت همکاری با منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان را از دیگر مطالبات استان برشمرد.
امیدی: مبادلات تجاری گمرکات کردستان به 2.3 میلیارد دلار رسید
فرامرز امیدی، ناظر گمرکات استان کردستان، نیز با ارائه گزارشی از عملکرد ششماهه گمرکات استان، از مبادله بیش از یک میلیون و 900 هزار تن کالا به ارزش 2 میلیارد و 300 میلیون دلار در رویههای مختلف گمرکی خبر داد.
وی اظهار کرد: این میزان مبادلات در نیمه نخست سال جاری و در رویههای مختلف، شامل واردات، صادرات، ترانزیت و ورود و خروج موقت کالا انجام شده است.
ناظر گمرکات استان کردستان با تشریح جزئیات تجارت خارجی استان افزود: در این مدت، بیش از 720 هزار تن کالا به ارزش 307 میلیون دلار به 20 کشور جهان صادر شده و 876 هزار تن کالا به ارزش 140 میلیون دلار نیز از طریق مرز باشماق، گمرک سنندج و بازارچههای مرزی وارد کشور شده است.
وی با اشاره به ضرورت تقویت ظرفیتهای تجاری و لجستیکی استان، بر توسعه زیرساختهای ترانزیتی و رفع موانع موجود در مسیر مبادلات مرزی تأکید کرد.
امیدی ایجاد بندر خشک یا بندر لجستیک در حد فاصل سنندج و دهگلان را از موضوعات قابل پیگیری برای ارتقای ظرفیت حملونقل و پشتیبانی تجارت دانست و خواستار رفع موانع اجرای مدیریت واحد مرزی شد.
ناظر گمرکات استان کردستان همچنین هزینههای مربوط به ایکسری کامیونها در سمت عراق را از دیگر موضوعات مطرحشده در حوزه مبادلات مرزی عنوان کرد؛ مسئلهای که در کنار هزینههای داخلی و زمان توقف ناوگان، میتواند بر هزینه تمامشده تجارت و رقابتپذیری مسیرهای ترانزیتی اثرگذار باشد.
جهانی: واردات خودرو به منطقه آزاد بانهـمریوان باید تعیین تکلیف شود
نژاد جهانی، فرماندار مریوان، با تأکید بر ضرورت تسریع در فرآیند واردات خودرو به منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان، بازنگری در عملکرد شرکت انبارهای عمومی، اولویتبخشی به ترانزیت ملی و ساماندهی رویههای مرزی را از مطالبات اساسی برای رفع مشکلات مرز بینالمللی باشماق عنوان کرد.
وی با تشریح چالشهای موجود، بر ضرورت اتخاذ تصمیمات عملیاتی، تسریع در رفع موانع و استقرار مدیریت واحد در مرز باشماق تأکید کرد و خواستار اجرای وعدهها شد.
فرماندار مریوان با اشاره به تصویب منطقه آزاد بانهـمریوان و انتظارات ایجادشده در میان مردم اظهار داشت: با گذشت زمان، محققنشدن امکان واردات خودرو به یکی از دغدغههای جدی مردم منطقه تبدیل شده است.
جهانی با اشاره به پیگیریهای استاندار کردستان و مصوبات شورای تأمین استان، خواستار ارائه راهکاری فوری و اجرایی از سوی دولت شد و افزود: انتظار میرود صدور مجوز واردات خودرو به منطقه آزاد بانهـمریوان، بهعنوان یکی از نتایج ملموس سفر رئیسکل گمرک جمهوری اسلامی ایران به منطقه، با جدیت پیگیری شود.
این مطالبه در شرایطی مطرح میشود که تصویب منطقه آزاد، انتظاراتی درباره بهرهگیری از ظرفیتهای جدید اقتصادی، توسعه فعالیتهای تجاری و ایجاد فرصتهای تازه برای منطقه به وجود آورده است؛ انتظاراتی که از نگاه فرماندار مریوان، تحقق آنها مستلزم تعیین تکلیف موانع اجرایی و روشنشدن مسیر قانونی واردات خودرو است.
جهانی در ادامه با اشاره به برخی مشکلات فرآیندی در مرز باشماق، ضمن تأکید بر اعتماد به سلامت و تعهد مدیریت گمرک باشماق، اظهار داشت: وجود رویههای معیوب در برخی بخشها و ناهماهنگی میان دستگاههای مرتبط، مشکلاتی را برای فعالان اقتصادی و مجموعههای اجرایی ایجاد کرده است.
وی با انتقاد از عملکرد شرکت انبارهای عمومی تصریح کرد: بر اساس مستندات موجود، عملکرد این مجموعه نتوانسته رضایت فعالان اقتصادی و دستگاههای اجرایی شهرستان و استان را جلب کند؛ ازاینرو، بازنگری اساسی در سیاستها و شیوه عملکرد این شرکت ضروری است.
فرماندار مریوان با تأکید بر جایگاه راهبردی مرز باشماق در حوزه ترانزیت و صادرات گفت: اولویت اصلی این مرز باید تسهیل عبور کالاهای ترانزیتی و حمایت از صادرات باشد.
وی با اشاره به مشکلات ایجادشده برای ناوگان ترانزیتی افزود: در شرایط فعلی، توقف کامیونهای ترانزیتی بهمدت حدود 10 روز در صف ورود، بهدلیل تردد کامیونهای حامل بار ترجیحی اقلیم کردستان، مشکلات جدی برای فعالان این حوزه ایجاد کرده است.
جهانی این وضعیت را مغایر با اهداف توسعهای و منافع ملی دانست و بر ضرورت تدوین رویههای شفاف، قاطع و کارآمد برای مدیریت صفها و جلوگیری از اختلال در روند ترانزیت تأکید کرد.
فرماندار مریوان همچنین با اشاره به اجرای طرح «فولباک» در حوزه سوخت اظهار داشت: با وجود تصویب این طرح در هیئت وزیران، اجرا نشدن آن در محدوده ترانشیپ، پیامدهای اجتماعی و چالشهایی از جمله «دیپزنی» و تغییرات نقدی ارز را به دنبال داشته است.
وی با تأکید بر ضرورت ساماندهی فعالیتهای مرتبط با حمل کالا در مرز افزود: تعدد رویههای مربوط به ورود و خروج کالا، موجب پیچیدگی فرآیندها و ابهام در مسئولیتها شده است. لازم است با یکپارچهسازی این رویهها، وظایف دستگاههای مسئول و ذینفعان مرزی بهصورت شفاف مشخص شود تا زمینه ارتقای نظم، هماهنگی و امنیت در مرز باشماق فراهم شود.
جهانی استقرار مدیریت واحد در مرز باشماق و تقویت هماهنگی میان دستگاههای مستقر را از الزامات رفع مشکلات موجود عنوان کرد و بر ضرورت تفویض اختیارات کارگروه ماده 4 به استانها تأکید داشت؛ اقدامی که به گفته وی، میتواند زمینه تصمیمگیری سریعتر، کاهش بروکراسی اداری و تسریع در حل مسائل مرزی را فراهم کند.
فرماندار مریوان ضمن قدردانی از اقدامات انجامشده برای راهاندازی دستگاه ایکسری در مرز باشماق، ابراز امیدواری کرد با تداوم حمایتها و پیگیریهای مسئولان، زیرساختهای مرتبط با کنترل و بازرسی ایکسری در این مرز توسعه یابد و روند تردد و مبادلات تجاری با کارآمدی بیشتری انجام شود.
مدیرکل صمت کردستان: مدیریت یکپارچه مرز باشماق، زمینهساز تسریع مبادلات تجاری است
محمدبختیار خلیقی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کردستان نیز با تأکید بر ضرورت استقرار مدیریت یکپارچه در مرز بینالمللی باشماق مریوان، هماهنگی میان دستگاههای مستقر در مرز را از الزامات تسهیل مبادلات تجاری و ارتقای بهرهوری این گذرگاه مهم اقتصادی عنوان کرد.
وی با اشاره به برگزاری نشست مشترک مسئولان استان با رئیسکل گمرک جمهوری اسلامی ایران در مرز باشماق اظهار داشت: مدیریت واحد مرزی با هدف ساماندهی ترددها، تسریع در انجام تشریفات تجاری و کاهش موانع اداری، از موضوعات مهمی است که باید با همکاری و هماهنگی دستگاههای مسئول دنبال شود.
مدیرکل صمت استان کردستان با بیان اینکه موضوع مدیریت واحد مرزی پیشتر در شورای توسعه استان نیز مطرح شده است، افزود: تحقق این رویکرد مستلزم هماهنگی منسجم میان دستگاههای مستقر در مرز و تبعیت از سازوکار مدیریتی یکپارچه است تا فرآیندهای تجاری با سرعت و کارآمدی بیشتری انجام شود.
خلیقی با اشاره به جایگاه اقتصادی مرز باشماق مریوان تصریح کرد: بر اساس آمار اعلامشده، مجموع مبادلات تجاری استان کردستان در سال گذشته در رویههای صادرات، واردات، ترانزیت و اجرای قانون ساماندهی مبادلات مرزی از 7 میلیارد و 400 میلیون دلار فراتر رفته است؛ ظرفیتی که بهرهبرداری مؤثر از آن، مستلزم رفع موانع اجرایی، تقویت هماهنگی میان دستگاهها و تسهیل فرآیندهای تجاری است.
مدیریت واحد؛ مطالبهای که باید از جلسه به اجرا برسد
یکی از مهمترین محورهای نشست، ضرورت استقرار مدیریت واحد مرزی بود؛ موضوعی که هم از سوی معاون استاندار کردستان و هم فرماندار مریوان مورد تأکید قرار گرفت.
هنگامی که چندین دستگاه در فرآیند کنترل، ارزیابی، ترخیص و تردد کالا نقش دارند، نبود هماهنگی کافی میتواند موجب تکرار کنترلها، افزایش زمان توقف و تحمیل هزینههای اضافی به فعالان اقتصادی شود. مدیریت واحد مرزی، در صورت طراحی صحیح، میتواند با مشخصکردن مسئولیتها، هماهنگسازی فرآیندها و کاهش اقدامات موازی، به تسهیل مبادلات کمک کند.
بااینحال، تحقق این هدف صرفاً با تأکید بر ضرورت هماهنگی امکانپذیر نیست؛ بلکه به تعیین سازوکار اجرایی، مشخصشدن دستگاه مسئول، زمانبندی اجرای مصوبات و ارزیابی نتایج نیاز دارد.
فعالیت شبانهروزی باشماق؛ ضرورتی فراتر از تغییر ساعت کاری
آمادگی رئیسکل گمرک برای فعالیت 24 ساعته مرز باشماق، یکی از مهمترین محورهای این نشست بود؛ اما اجرای کامل آن به هماهنگی همه دستگاههای مستقر در مرز، همکاری طرف عراقی، تأمین نیروی انسانی و فراهمبودن امکانات موردنیاز وابسته است.
اگر فعالیت شبانهروزی تنها به تغییر ساعت کاری یک دستگاه محدود شود و سایر بخشهای مرتبط با کنترل، حملونقل و خدمات مرزی در همان ساعات فعال نباشند، بخش مهمی از هدف تسهیل تجارت محقق نخواهد شد.
بنابراین، انتظار میرود آمادگی اعلامشده از سوی گمرک به برنامهای اجرایی با زمان آغاز مشخص، تقسیم وظایف دستگاهها و سازوکار سنجش عملکرد تبدیل شود تا فعالان اقتصادی بتوانند از آثار واقعی آن بهرهمند شوند.
توقف 10 روزه کامیونها؛ هزینهای که نیازمند بررسی دقیق است
یکی از مطالبات مهم فرماندار مریوان، توقف حدود 10 روزه کامیونهای ترانزیتی در صف ورود بهدلیل تردد کامیونهای حامل بار ترجیحی اقلیم کردستان بود. این موضوع، در صورت استمرار، میتواند بر زمان تحویل کالا، هزینه حملونقل، برنامهریزی شرکتهای ترانزیتی و جذابیت مسیر باشماق برای صاحبان کالا تأثیر بگذارد.
راهکار این مسئله، صرفاً افزایش ظرفیت عبور نیست؛ بلکه به بررسی دقیق منشأ صفها، تفکیک رویههای تجاری، تعیین اولویتهای قانونی و تدوین نظام شفاف مدیریت نوبت نیاز دارد. همچنین باید مشخص شود چه سهمی از زمان توقف به محدودیت زیرساختی، چه سهمی به فرآیندهای اداری و چه سهمی به ناهماهنگی میان دستگاهها مربوط است.
بدون چنین ارزیابیای، احتمال دارد تصمیمهای مقطعی تنها محل تجمع کامیونها را تغییر دهند و مشکل اصلی همچنان باقی بماند.
منطقه آزاد بانهـمریوان؛ مطالبهای فراتر از وعده واردات خودرو
در میان موضوعات مطرحشده، تسریع در فرآیند واردات خودرو به منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی بانه و مریوان جایگاه ویژهای دارد؛ چراکه این موضوع به یکی از انتظارات شکلگرفته پس از تصویب منطقه آزاد تبدیل شده است.
مطالبه فرماندار مریوان برای ارائه راهکاری فوری و اجرایی، نشان میدهد که از نگاه مدیریت شهرستان، تعیین تکلیف واردات خودرو میتواند یکی از نشانههای ملموس پیشرفت در بهرهبرداری از ظرفیتهای منطقه آزاد باشد.
بااینحال، باید میان تسهیل فرآیندهای گمرکی و صدور مجوزهای لازم برای واردات تمایز قائل شد. اجرای واردات خودرو تابع قوانین، مقررات و مجوزهای مربوط است و اعلام آمادگی گمرک برای تسهیل فعالیتهای منطقه آزاد، بهتنهایی به معنای صدور مجوز نهایی واردات خودرو نیست.
ازاینرو، دستگاههای مسئول، باید ضمن روشنکردن الزامات قانونی و اجرایی، مشخص کنند چه موانعی در مسیر این مطالبه وجود دارد، رفع هر مانع برعهده کدام دستگاه است و چه زمانی میتوان درباره نتیجه پیگیریها به مردم اطلاعرسانی کرد.
آنچه اهمیت دارد، تبدیل مطالبه واردات خودرو به یک مسیر شفاف و قابل پیگیری است؛ مسیری که در آن، مسئولیت هر دستگاه مشخص باشد و مردم بدانند موضوع در چه مرحلهای قرار دارد.
منطقه آزاد و ضرورت پاسخگویی درباره نتایج
ظرفیت منطقه آزاد تنها به واردات خودرو محدود نیست و تحقق اهداف آن به فراهمشدن زمینه سرمایهگذاری، توسعه فعالیتهای تولیدی و تجاری، ایجاد فرصتهای شغلی و تسهیل مبادلات قانونی نیز وابسته است.
ازاینرو، در کنار پیگیری واردات خودرو، لازم است موانع اجرایی پیشروی فعالیتهای اقتصادی منطقه آزاد نیز بهصورت مستمر بررسی شود. همکاری میان گمرک، مدیریت منطقه آزاد و سایر دستگاههای مرتبط میتواند در شفافسازی فرآیندها، کاهش سردرگمی فعالان اقتصادی و تسریع رسیدگی به درخواستها مؤثر باشد.
در این زمینه، تفویض اختیارات قانونی به مدیران استانی نیز زمانی نتیجهبخش خواهد بود که حدود اختیارات، مسئولیت تصمیمگیری و نحوه پاسخگویی دستگاهها مشخص باشد و از ایجاد رویههای متفاوت و تصمیمهای غیرهماهنگ جلوگیری شود.
ایکسری، بندر لجستیک و زیرساختهایی که نباید در حاشیه بمانند
بهرهبرداری از سامانه ایکسری در باشماق، استقرار ایکسری کامیونی سیار و ایجاد بندر خشک یا بندر لجستیک در محور سنندج ـ دهگلان از دیگر موضوعات مطرحشده در نشست بود.
این طرحها میتوانند در صورت اجرای مناسب، به بهبود فرآیندهای بازرسی، تقویت ظرفیت جابهجایی کالا و ارتقای خدمات لجستیکی کمک کنند؛ اما اثرگذاری آنها به تکمیل زیرساختها، تأمین تجهیزات، تأمین نیروی انسانی و هماهنگی عملیاتی میان بخشهای مرتبط وابسته است.
اعلام زمانبندی برای بهرهبرداری از تجهیزات نیز زمانی ارزش عملیاتی پیدا میکند که پیشرفت طرح بهصورت مستمر ارزیابی شود و موانع احتمالی، پیش از تبدیلشدن به تأخیرهای طولانی، مورد رسیدگی قرار گیرند.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.