سد نمرود؛ 21 سال انتظار و وعده‌ای که به بن‌بست اجرایی رسید

به گزارش خبرگزاری تسنیم از شرق استان تهران، سد نمرود، پروژه‌ای که قرار بود گره‌گشای آب کشاورزی و صنعت فیروزکوه و گرمسار باشد، پس از 21 سال و با وجود وعده تأمین 4 همت اعتبار از سوی وزیر نیرو در سفر مهرماه 1404 به فیروزکوه، مرداد امسال با تعطیلی کامل کارگاه و جمع‌آوری تجهیزات به بن‌بست اجرایی رسید؛ در همین حال، مسئولان شهرستان روزهای گذشته با بازدید میدانی از سد و دشت چزکین سله‌بن، پیگیری دوباره این پروژه را در دستور کار قرار دادند.

در همین حال، روزهای گذشته شاهد تحرک دوباره مسئولان شهرستان در حوزه آب بود؛ فرماندار فیروزکوه به همراه مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران از دشت چزکین سله‌بن و سد نمرود بازدید میدانی کردند و نشستی برای بررسی موانع پیش‌روی این پروژه برگزار شد.

مشخصات فنی و اهداف تعیین‌شده

سد نمرود در 18 کیلومتری جنوب غربی شهر فیروزکوه و دو کیلومتری پایین‌دست روستای سله‌بن، بر فراز رودخانه حبله‌رود و در ارتفاع 2020 متری از سطح دریا در دست احداث قرار داشت. این سد از نوع بدنه خاکی با هسته رسی است که ارتفاع آن از پی 83.5 متر اعلام شده است.

حجم کل مخزن این سد 138 میلیون مترمکعب است و قرار بود سالیانه حدود 120 میلیون مترمکعب آب را به منظور نیازهای کشاورزی دشت گرمسار و فیروزکوه تأمین کند. احداث این سد از سال 1384 آغاز شده بود و هدف آن تأمین آب شرب، صنعت و کشاورزی شهرستان‌های گرمسار و ایوانکی و نیز برطرف‌سازی نیازهای بخش صنعت و کشاورزی شهرستان فیروزکوه بود.

وعده 4 هزار میلیاردی وزیر و واقعیت تلخ مرداد 1405

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، در تاریخ 17 مهر سال گذشته به فیروزکوه سفر کرد و از سد نمرود بازدید به عمل آورد. در این بازدید، بهزاد پارسا، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران، پیشرفت فیزیکی سد را 91 درصد اعلام کرد و گفت برای تکمیل طرح به 40 هزار میلیارد ریال (معادل 4 همت) اعتبار نیاز است. وی اعلام کرد در صورت تأمین اعتبار، طرح تا پایان سال 1405 به بهره‌برداری می‌رسد.

وزیر نیرو در جمع خبرنگاران، علت تأخیر را تأمین اعتبار و تملک اراضی عنوان کرد و گفت: اراده دولت بر تأمین اعتبار و تکمیل این پروژه در کوتاه‌مدت است و تامین 4 همت اعتبار با حمایت نمایندگان و استاندار محترم، این سد مهم را به ثمر خواهد نشاند. مدیرعامل آب منطقه‌ای تهران نیز اعلام کرد که حدود 84 درصد اراضی واقع در حریم سد تملک شده است.

وزیر نیرو همچنین در پاسخ به پرسشی درباره حقابه سد نمرود گفت: قواعد تامین حق‌آبه بین‌المللی است و قبلاً تصمیمات مکفی در این زمینه بومی شده. آبی که قابل دسترسی باشد، متناسب با شرایط و تحولات اقلیمی تقسیم خواهد شد؛ البته اولویت اول ما همیشه تأمین آب شرب مردم و پس از آن بهره‌وری حداکثری آب با در نظر گرفتن منافع کشور است.

اما 10 ماه بعد...

24 مرداد 1405، خبرگزاری صدا و سیما از توقف کامل عملیات ساخت سد نمرود و تعطیلی کارگاه خبر داد. در این گزارش تصریح شده است: علیرغم بازدیدهای متعدد مسئولین عالی‌رتبه کشور و وزرای دولت‌های قبلی و فعلی از این طرح در سال‌های متعدد و وعده‌های مکرر مبنی بر تأمین اعتبار لازم جهت تکمیل فازهای باقی‌مانده، تاکنون هیچ اعتباری برای ادامه اجرای این طرح تزریق نشده و در نهایت، این عدم تحقق وعده‌ها منجر به تعطیلی کامل کارگاه و توقف عملیات شد.

طبق گزارش‌های رسیده از محل کارگاه، این پروژه که از سال 1384 با هدف تأمین آب بخش‌های کشاورزی و صنعت شهرستان‌های فیروزکوه و گرمسار آغاز شده بود، به دلیل عدم تسویه مطالبات پیمانکار و نبود اعتبار، رسماً تعطیل و تجهیزات آن جمع‌آوری شد. این طرح که قرار بود برای تأمین آب بخش‌های کشاورزی و صنعت شهرستان‌های فیروزکوه و گرمسار گره‌گشا باشد، حالا خود به گره‌ای کور 21 ساله تبدیل شده است.

تحرک دوباره مسئولان شهرستان در روزهای اخیر

روزهای گذشته، فرماندار فیروزکوه به همراه یاسر رهبردین، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران، معاونان فرمانداری، بخشدار ارجمند و جمعی از مسئولان محلی از سد نمرود و دشت چزکین سله‌بن بازدید کردند. در این بازدید، آخرین وضعیت سد، ظرفیت‌های موجود و مسائل مرتبط با بهره‌برداری و مدیریت منابع آب مورد بررسی قرار گرفت.

همچنین نشستی برای بررسی مسائل و مشکلات سد نمرود با حضور فرماندار فیروزکوه، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای تهران، معاونان فرمانداری، بخشدار ارجمند، مسئول سپاصد و مدیر منابع آب شهرستان برگزار شد. در این نشست، با اشاره به مصوبات سفر استاندار تهران، بر تسریع در اجرای تعهدات مرتبط با سد نمرود، رفع موانع موجود و پیگیری مطالبات شهرستان تأکید شد.

در جریان بازدید از دشت چزکین سله‌بن نیز، مسائل و مطالبات روستای سله‌بن در حوزه آب مطرح و بر استفاده از ظرفیت شرکت آب منطقه‌ای تهران برای رفع موانع و ساماندهی مسائل موجود تأکید شد. مدیرعامل آب منطقه‌ای تهران نیز با بررسی میدانی وضعیت این دشت، بر بررسی کارشناسی و پیگیری راهکارهای اجرایی در چارچوب ضوابط شرکت تأکید کرد.

آنچه از پیگیری‌های میدانی برمی‌آید، عزم مسئولان برای رفع چالش‌های آبی فیروزکوه است، اما تجربه دو دهه گذشته نشان می‌دهد که وعده‌ها بدون تزریق اعتبار و رفع موانع قانونی، راه به جایی نمی‌برند.

سد نمرود که قرار بود گره‌گشای آب منطقه باشد، امروز خود به گره‌ای کور تبدیل شده و مردم فیروزکوه همچنان چشم‌انتظار تحقق وعده‌هایی هستند که هر بار با بازدیدی دیگر و قولی دیگر، رنگ واقعیت نمی‌گیرند. در همین حال، خشکسالی‌های پی‌درپی و کاهش منابع آبی، پنجره فرصت را برای بهره‌برداری از این پروژه تنگ‌تر می‌کند.

بخش دیگری از راه‌حل‌ها در خود منطقه و با اتکا به ظرفیت‌های محلی نهفته است؛ از آبخیزداری و تغذیه سفره‌های زیرزمینی تا مشارکت مردمی در پروژه‌هایی مانند بهسازی مخزن آب شرب روستای ورسخواران که چندی پیش با هدف تأمین پایدار آب آشامیدنی سالم و افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی آغاز شد. آنچه باقی می‌ماند، اراده‌ای فراتر از بیانیه‌ها و بازدیدها برای پایان دادن به بحران آبی است که هر سال عمیق‌تر می‌شود.