چالش روستاها| پشت دیوارهای تاریخی فرومد چه می‌گذرد؟
فرومدباوجود پیشینه تاریخی وظرفیت‌های اقتصادی،همچنان با کم‌آبی،راه‌های نیمه‌تمام و کمبود امکانات روبه‌روست.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از میامی، فرومد، روستای تاریخی شرق استان سمنان، با نام ابن‌یمین فریومدی، نهضت سربداران و مسجد جامع کهن خود شناخته می‌شود؛ اما پشت این پیشینه پرافتخار، زندگی مردمی جریان دارد که همچنان با کمبود آب آشامیدنی، راه‌های نیمه‌تمام، نگرانی از پیامدهای فعالیت‌های معدنی، بیکاری جوانان و محدودیت امکانات آموزشی و ورزشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ مطالباتی که اهالی می‌گویند سال‌هاست پیگیر آن هستند و هنوز برای بسیاری از آنها راه‌حل روشنی پیش رویشان قرار نگرفته است.
فرومد در محدوده شهرستان میامی و در مسیر ارتباطی شاهرود به سبزوار قرار دارد؛ آبادی‌ای با پیشینه تاریخی و فرهنگی ارزشمند که مسجد جامع آن، آرامگاه ابن‌یمین فریومدی، یادمان شیخ حسن جوری و دیگر آثار تاریخی، ظرفیت قابل‌توجهی برای گردشگری دارد. با این حال، آنچه امروز بیش از هر چیز در روایت ساکنان این روستا به چشم می‌آید، فاصله میان ظرفیت‌های منطقه و امکانات در دسترس مردم است.
یکی از اهالی قدیمی فرومد که سابقه عضویت در شورای اسلامی روستا را دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، مشکلات این منطقه را محدود به یک حوزه نمی‌داند و از کمبود آب، دشواری‌های راه‌های ارتباطی، مسائل بهداشتی، اشتغال و امکانات عمومی سخن می‌گوید؛ مجموعه‌ای از مطالبات که به گفته او، تداوم آنها احساس بی‌توجهی را در میان بخشی از ساکنان تقویت کرده است.
جاده فرومد ـ شفیع‌آباد؛ 12 تا 13 کیلومتر تا پایان انتظار
یکی از مهم‌ترین مطالبات اهالی، تکمیل مسیر ارتباطی فرومد به شفیع‌آباد است؛ راهی که به گفته اعضای شورای اسلامی روستا، با وجود گذشت سال‌ها، هنوز به‌طور کامل به سرانجام نرسیده است.
فاطمه اعتمادی، عضو شورای اسلامی فرومد، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت که طی حدود پنج سال فعالیت شورا، بخشی از این مسیر آسفالت شده، اما همچنان حدود 12 تا 13 کیلومتر از پروژه باقی مانده است.
بخشی از مسیر در محدوده استان سمنان و بخشی دیگر در حوزه استان خراسان رضوی قرار دارد؛ موضوعی که ضرورت هماهنگی میان دو استان را برای تکمیل پروژه دوچندان می‌کند. بر اساس گزارش‌های پیشین، طول مسیر فرومد ـ شفیع‌آباد حدود 30 کیلومتر اعلام شده است.
تکمیل این راه فقط به معنای بهبود رفت‌وآمد نیست؛ دسترسی آسان‌تر به خدمات درمانی و آموزشی، انتقال محصولات کشاورزی و تقویت ارتباط اقتصادی با مناطق همجوار نیز به آن وابسته است. از همین رو، باقی ماندن بخشی از مسیر در وضعیت نیمه‌تمام، مطالبه‌ای فراتر از یک پروژه عمرانی و مرتبط با زندگی روزمره مردم است.
آب آشامیدنی؛ مسئله‌ای که زندگی مردم را تحت تأثیر قرار داده است
در میان مشکلات مطرح‌شده از سوی اهالی، تأمین آب آشامیدنی جایگاه ویژه‌ای دارد. یکی از ساکنان فرومد به خبرنگار تسنیم گفت که آب روستا در برخی روزها تنها حدود پنج تا شش ساعت در دسترس است؛ وضعیتی که تأمین نیازهای روزمره خانوارها را دشوار می‌کند.
مشکل به شبکه موجود محدود نمی‌شود. یکی دیگر از اهالی از وضعیت شهرک مسکونی روستا گلایه دارد و می‌گوید با وجود گذشت حدود چهار سال از واگذاری زمین و ساخت خانه، تأمین آب و برق همچنان با مشکل مواجه است. به گفته او، پیگیری‌ها تاکنون به نتیجه روشنی نرسیده و تعیین تکلیف این وضعیت همچنان در انتظار اقدام دستگاه‌های مسئول است.
کاهش آب‌دهی قنات‌ها نیز از دیگر نگرانی‌های ساکنان است؛ مسئله‌ای که می‌تواند بر کشاورزی و معیشت وابسته به منابع آب سنتی تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی، بررسی وضعیت منابع آب، اصلاح شبکه توزیع و تعیین تکلیف طرح‌های آبرسانی از جمله موضوعاتی است که اهالی انتظار دارند با برنامه‌ای روشن دنبال شود.
معادن فرومد؛ سهم مردم از ظرفیت‌های منطقه چیست؟
فرومد از ظرفیت‌های معدنی برخوردار است و ذخایری مانند کرومیت، مس و منگنز در منطقه آن مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ با این حال، اهالی درباره پیامدهای زیست‌محیطی فعالیت برخی واحدهای معدنی و فرآوری مواد نیز نگرانی‌هایی دارند.
یکی از ساکنان قدیمی روستا در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به فعالیت واحدهای فرآوری و شست‌وشوی مواد معدنی، از انتشار گردوغبار و رسیدن آن به خانه‌ها و باغ‌ها گلایه کرد. او مدعی است در روزهایی که باد از سمت محل فعالیت این واحدها می‌وزد، گردوغبار به محدوده سکونت و زمین‌های کشاورزی می‌رسد و نگرانی‌هایی درباره وضعیت درختان و محصولات باغی، از جمله انار، ایجاد می‌کند.
بررسی دقیق آثار این فعالیت‌ها بر محیط زیست و کشاورزی منطقه، نیازمند ارزیابی کارشناسی است. پایش کیفیت هوا، بررسی عملکرد تجهیزات کنترل گردوغبار و ارزیابی اثر احتمالی فعالیت واحدهای فرآوری بر باغ‌ها و منابع آب، می‌تواند مبنایی برای پاسخ‌گویی به نگرانی مردم و روشن شدن ابعاد موضوع باشد.
در کنار مسائل زیست‌محیطی، میزان اشتغال‌زایی برای نیروهای بومی و سهم اقتصاد محلی از فعالیت‌های معدنی نیز از موضوعاتی است که می‌تواند در ارزیابی نقش این ظرفیت‌ها در توسعه پایدار فرومد مورد توجه قرار گیرد.
بیکاری جوانان و مهاجرت؛ آینده فرومد در گرو فرصت‌های پایدار
یکی دیگر از اهالی قدیمی روستا، بیکاری را از عوامل مؤثر بر مهاجرت جوانان می‌داند و می‌گوید بسیاری از آنان برای یافتن شغل و دسترسی به امکانات بیشتر، راهی شهرهایی مانند شاهرود، مشهد و تهران می‌شوند.
به گفته او، حتی برخی افراد شاغل در معادن منطقه نیز به دلیل محدودیت امکانات خانوادگی و آموزشی، سکونت در شهرها را ترجیح می‌دهند.
این مسئله نشان می‌دهد که اشتغال به‌تنهایی برای ماندگاری جمعیت کافی نیست؛ دسترسی به آموزش مناسب، خدمات عمومی، امکانات ورزشی و شرایط قابل اتکا برای زندگی خانوادگی نیز در تصمیم جوانان برای ماندن در زادگاهشان نقش دارد.
فرومد در کنار ظرفیت‌های معدنی، از توان کشاورزی و محصولات بومی نیز برخوردار است. فلفل از محصولات شناخته‌شده این منطقه به شمار می‌رود، اما به گفته فاطمه اعتمادی، عضو شورای اسلامی روستا، بخش قابل‌توجهی از محصولات به‌صورت خام از منطقه خارج می‌شود.
توسعه واحدهای فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند به افزایش ارزش افزوده محصولات و ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند؛ ظرفیتی که در صورت بررسی بازار فروش، تأمین سرمایه و فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، امکان بیشتری برای تقویت اقتصاد محلی خواهد داشت.
توان بانوان فرومد؛ ظرفیتی برای رونق اقتصاد محلی
اعتمادی که خود را مدیرعامل صندوق خرد زنان روستا معرفی می‌کند، با اشاره به توانمندی بانوان در حوزه کشاورزی و دامداری، بر ضرورت حمایت فنی و اقتصادی از فعالیت‌های آنان تأکید دارد.
به گفته او، ایجاد کارگاه‌های فرآوری فلفل، بسته‌بندی محصولات محلی و تقویت مسیر عرضه و فروش می‌تواند ضمن افزایش درآمد تولیدکنندگان، زمینه اشتغال زنان و جوانان را نیز فراهم کند.
با این حال، تحقق این ظرفیت به حمایت‌هایی فراتر از راه‌اندازی اولیه کسب‌وکار نیاز دارد؛ از آموزش استانداردهای بهداشتی و بسته‌بندی تا تأمین سرمایه در گردش و دسترسی به بازار فروش. ایجاد پیوند میان تولیدکنندگان محلی و شبکه‌های توزیع نیز می‌تواند در ماندگاری ارزش اقتصادی محصولات در خود منطقه مؤثر باشد.
از مدرسه تا زمین ورزشی؛ مطالبات خانواده‌ها و جوانان
کمبود امکانات عمومی نیز بخش دیگری از دغدغه‌های مردم فرومد است. یک مادر جوان ساکن روستا از وضعیت آسفالت برخی معابر، کمبود فضاهای مناسب بازی کودکان، محدودیت امکانات ورزشی و نگرانی درباره کیفیت خدمات آموزشی سخن می‌گوید.
به گفته او، کمبود معلم در سال تحصیلی گذشته محسوس بوده و اگرچه شرایط در سال جاری تا اندازه‌ای بهتر شده، استمرار و کیفیت خدمات آموزشی همچنان از دغدغه‌های خانواده‌هاست.
اعتمادی، عضو شورای اسلامی روستا، نیز از عملیاتی نشدن وعده اجرای زمین چمن مصنوعی در مدرسه پسرانه پس از گذشت حدود دو سال انتقاد می‌کند. تکمیل سوله ورزشی روستا نیز از دیگر مطالبات مطرح‌شده است؛ مطالبه‌ای که با توجه به وجود استعدادهای ورزشی در میان دختران و پسران، برای فراهم شدن فرصت تمرین و پیشرفت جوانان اهمیت دارد.
فرومد؛ از فهرست مطالبات تا نتیجه قابل مشاهده
روایت اهالی فرومد مجموعه‌ای از مسائل مرتبط با زندگی روزمره را پیش روی دستگاه‌های اجرایی قرار می‌دهد؛ از تأمین پایدار آب و تکمیل راه فرومد ـ شفیع‌آباد تا رسیدگی کارشناسی به نگرانی‌های زیست‌محیطی، توسعه فرصت‌های شغلی و تقویت امکانات آموزشی و ورزشی.
بخشی از این موضوعات به همکاری چند دستگاه و در مورد مسیر ارتباطی شفیع‌آباد به هماهنگی میان دو استان نیاز دارد. در چنین شرایطی، تعیین متولی هر مطالبه، مشخص شدن منابع مالی مورد نیاز و اعلام زمان‌بندی اجرای پروژه‌ها می‌تواند روند پیگیری را شفاف‌تر کند.
فرومد هم میراث تاریخی ارزشمندی دارد و هم از ظرفیت‌های کشاورزی، معدنی و انسانی برخوردار است؛ اما تبدیل این ظرفیت‌ها به فرصت‌های واقعی، مستلزم آن است که مشکلات زیرساختی و خدمات عمومی نیز در کنار برنامه‌های توسعه‌ای دیده شوند.
مطالبه مردم روشن است: مشکلات مطرح‌شده باید به تصمیم اجرایی، برنامه مشخص و نتیجه‌ای قابل مشاهده در زندگی روزمره تبدیل شود؛ تا ماندن در زادگاه و ساختن آینده، برای جوانان فرومد به انتخابی دست‌یافتنی تبدیل شود.
گزارش از علیرضا رحیمیان
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.