روایت یک افتخار جهانی، از دل آموزشکده دختران یزد

 
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد،  صدای یکدست سرانگشتان بر صفحه کلید، سکوت کارگاه رایانه آموزشکده فنی دختران حضرت رقیه یزد را در هم شکسته است؛ مرکزی زیرمجموعه دانشگاه ملی مهارت که در آن، خطوط کد‌ها مستقیماً به حل مسائل عینی جامعه وصل می‌شوند.

 سر کلاس درس، جمعی از دختران پرانرژی دانشجو گرد استادشان حلقه زده‌اند. وقتی از ویژگی‌های استاد می‌پرسم، پیش از آن‌که به رتبه‌ها و عناوین جهانی او اشاره کنند، از صبوری بی‌اندازه، لحن آرام، دلسوزی و متانتش می‌گویند؛ اینکه علمِ پیچیده هوش مصنوعی را با بیانی ساده و اخلاقی کم‌نظیر به آنها منتقل می‌کند. 

کلاس درس که تمام می‌شود، همراه با خانم دکتر مریم صابری از کلاس درس به اتاق کارش می‌رویم؛ جایی که قفسه‌های کتاب، مدارک پژوهشی و لپ‌تاپ روشن روی میز، گواه سال‌ها مرارت بی‌سروصدا در مرز‌های فناوری است. بانویی که امسال بر اساس تازه‌ترین ارزیابی دانشگاه استنفورد، در شمار ۲ درصد دانشمندان برتر دنیا قرار گرفته است. 

 

جرقه‌ای از دوران دبیرستان؛ ورود به دنیای صفر و یک‌ها
پشت میز کارش می‌نشیند و ابتدا از خودش و روز‌های نخست آشنایی با دنیای فناوری می‌گوید:من مریم صابری هستم، متولد یزد. در واقع اگر بخواهم خیلی چکیده و خلاصه از بیوگرافی‌ام بگویم، از دوران دبیرستان ما یک درسی داشتیم در رشته کامپیوتر. آشنایی ابتدایی قبل از ورود به دانشگاه با کامپیوتر پیدا کردم، علاقه‌مند شدم. به خاطر همین برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی، رشته مهندسی کامپیوتر، گرایش نرم‌افزار را انتخاب کردم.

او به سال‌های دانشجویی کارشناسی و اولین جرقه‌های ورود به دنیای ناشناخته آن روز‌ها اشاره می‌کند و می‌افزاید: از دوره کارشناسی بحث هوش مصنوعی را نیز شروع کردم و شروعش هم پایان‌نامه کارشناسی‌ام بود با موضوع تأیید هویت گوینده، یعنی تشخیص هویت افراد از طریق صدا. 

 

از بازار کار تا لباس هنرآموزی در آموزشکده فنی
خانم صابری از تصمیم متفاوتی که پس از فراغت از تحصیل گرفت روایت می‌کند؛ مسیری که اولویتش نه رفتن به مقاطع بالاتر، بلکه حضور در سنگر کار و مهارت بود.

او می‌گوید: یکی دو سال در قالب برنامه‌نویسی و یا تدریس به صورت موقت، کارم را ادامه دادم. در آزمون‌های استخدامی آموزشکده‌های فنی و حرفه‌ای شرکت کردم و به عنوان هنرآموز، کار خود را در آموزشکده دخترانه حضرت رقیه یزد آغاز کردم. 

او در ادامه به چرایی ادامه تحصیل و ورود به دوره ارشد و دکتری در گرایش هوش مصنوعی می‌پردازد و می‌گوید:، چون پژوهش را دوست داشتم در کنار تدریس، پژوهش به خصوص در حوزه هوش مصنوعی را ادامه دادم و در مقطع کارشناسی ارشد همزمان با کار، درسم را ادامه دادم. 

مریم صابری می‌گوید: هدف من از ادامه تحصیل این بود که گرایش هوش مصنوعی و مباحث آن به‌روز بود و نیاز داشت مطالعات عمیق‌تری انجام شود بنابراین تحصیلاتم را در ارشد و دکترا در گرایش هوش مصنوعی ادامه دادم و در حین کار، پس از آنکه به عنوان هنرآموز استخدام شدم، سال ۱۳۹۵ به عنوان هیئت علمی تغییر وضعیت یافتم.

 

علم باید در خدمت صنعت باشد
این استاد دانشگاه، تغییر وضعیت به هیئت علمی در سال ۹۵ را نقطه شروع پژوهش‌های هدفمندش برمی‌شمارد و دیدگاه مهارتی‌اش را این‌گونه توضیح می‌دهد: از سال ۹۵ که هیئت علمی شدم خب جدی‌تر و با انگیزه بیشتری پژوهش‌هایم را ادامه دادم و مقالات مختلفی را در حوزه هوش مصنوعی انجام دادم. برای من بسیار مهم بود که کار‌هایی که انجام می‌دهم، علاوه بر اینکه در فاز تحقیقاتی باشند، کاربردی نیز باشند. 

خانم صابری می‌گوید: اکثر کار‌های تحقیقاتی که انجام دادم مرتبط با نیاز جامعه بوده است. دیدِ بین رشته‌ای کار کردن؛ یعنی مقالات و پژوهش‌های من به گونه‌ای بوده است که همکارانم در حوزه‌های مختلف، از مهندسی پزشکی بودند. همکارانی بودند که در زمینه منابع طبیعی کار می‌کردند. همکارانی در رشته پزشکی بودند. یعنی بین‌رشته‌ای کار می‌کردم. نگاه می‌کردم که چه نیازی در آن رشته وجود دارد که هوش مصنوعی می‌تواند آن را حل کند. 

 

اعتباری بدون خودارجاعی؛ کسب رتبه ۱۵۹ جهان در ارزیابی استنفورد
بر اساس تازه‌ترین ارزیابی دانشمندان برتر دنیا توسط دانشگاه استنفورد، معیار ورود به این فهرست طلایی، میزان استناد‌های واقعی جامعه علمی بوده است. در کارنامه دکتر صابری، پای ۹ مقاله کلیدی در میان است.

در بخش پایانی گفت‌و‌گو، دکتر صابری از شاخص‌های قرار گرفتن در فهرست بین‌المللی و رتبه برجسته خود در ارزیابی استنفورد می‌گوید و ادامه می‌دهد: هر ساله از طرف دانشگاه استنفورد، یک معیار جهانی است که این را مورد حساب قرار می‌دهند. مقالاتی که باعث شده است وارد این لیست دو درصد برتر جهان بشوم، مقالاتی است که صرفاً سال ۲۰۲۵ معیار بوده است.

او می‌گوید: من در زیررشته خودم، در بین نُه هزار و چند نفر کسانی که در آن حیطه کار می‌کردند، رتبه ۱۵۹ البته بدون خودارجاعی را کسب کرده‌ام و این باعث شده است که جزء دو درصد قرار بگیرم.

 

پیوند علم و اخلاق در کویر؛ راهی که حمایت می‌طلبد

اتاق کار خانم دکتر صابری را با یک دنیا انگیزه و امید ترک می‌کنم. در استانی، چون یزد که نماد سخت‌کوشی و ساختنِ آبادانی از دل محدودیت‌هاست، درخشش این بانوی دانشمند نشان داد علم واقعی وقتی بارور می‌شود که دست‌دردست تعهد، مهارت و اخلاق بگذارد. راه موفقیت باز است؛ حمایتی بیشتر از زیرساخت‌های فناوری و تجاری‌سازی این دستاورد‌های ارزشمند، مسیر را برای پرورش صد‌ها جوان و بانوی نخبه دیگر هموارتر خواهد کرد.

 

نویسنده : سیده نازنین میرطاهری