چرا اروپا از تهدید ترامپ نگران است؟

فرارو-  زک کولمن خبرنگار حوزه تغییرات اقلیمی در «پولیتیکو»

به گزارش فرارو به نقل از روزنامه پولیتیکو، تهدید دونالد ترامپ برای محدود کردن صادرات گازوئیل این کشور می‌تواند پیامدهایی فراتر از کنترل قیمت سوخت در بازار داخلی داشته باشد. کارشناسان انرژی و برخی متحدان دولت آمریکا هشدار داده‌اند که چنین اقدامی ممکن است این تصور را در میان شرکای واشنگتن ایجاد کند که آمریکا از وعده خود برای تبدیل شدن به تأمین‌کننده قابل اتکای انرژی در جهان عقب‌نشینی کرده است. به گفته این منابع، محدود کردن صادرات گازوئیل می‌تواند روابط آمریکا و اروپا را متشنج‌تر کند و اعتبار واشنگتن را به‌عنوان یک شریک تجاری قابل اعتماد زیر سؤال ببرد.

واشنگتن در حال بررسی محدودیت صادرات گازوئیل

طرح‌های مختلفی برای محدود کردن صادرات گازوئیل آمریکا در کاخ سفید در حال بررسی است؛ اقدامی که هم‌زمان با افزایش شدید قیمت این سوخت و اختلال در عرضه نفت ناشی از جنگ ایران مطرح شده است. گزینه‌های مورد بررسی از ممنوعیت کامل صادرات برای ۹۰ روز تا اعمال محدودیت‌های تدریجی بر محموله‌های صادراتی را شامل می‌شود.

یک مقام کاخ سفید گفته است ترامپ در حال بررسی همه گزینه‌ها برای کاهش قیمت گازوئیل است. قیمت این سوخت طی یک سال گذشته از ۳.۷۴ دلار به ۶.۵۲ دلار در هر گالن افزایش یافته است. با این حال، صنعت نفت و گاز آمریکا به‌شدت با چنین طرحی مخالفت کرده است؛ زیرا شرکت‌های این بخش نگران هستند محدودیت صادرات، رقابت‌پذیری آنها را در بازارهای خارجی کاهش دهد. این موضوع همچنین کمتر از شش هفته مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شده است؛ انتخاباتی که می‌تواند کنترل کنگره را از جمهوری‌خواهان بگیرد و دامنه نفوذ ترامپ بر قوه مقننه را محدود کند.

جنگ ایران باعث شده اتحادیه اروپا واردات گازوئیل از آمریکا را به سطوح بی‌سابقه‌ای افزایش دهد. به گفته دیوید جوربناتزه، تحلیلگر ارشد نفت در مؤسسه اطلاعات کالایی آی‌سی‌آی‌اس، واردات گازوئیل آمریکا به اروپا در ماه اوت به حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز رسیده که نسبت به آغاز جنگ در فوریه ۵۰ درصد افزایش یافته است. بر اساس داده‌های مؤسسه اس‌اندپی گلوبال انرژی، گازوئیل آمریکا اکنون حدود ۱۰ درصد از مصرف این سوخت در اروپا را تأمین می‌کند.

جوربناتزه هشدار داده است که جایگزین کردن این حجم از عرضه بسیار دشوار خواهد بود، زیرا پالایشگاه‌های سراسر جهان در حال حاضر تقریباً با حداکثر ظرفیت فعالیت می‌کنند. به گفته او، حذف گازوئیل آمریکا از بازار اروپا، فشار بیشتری بر مجموعه محدود صادرکنندگان باقی‌مانده وارد خواهد کرد. در چنین شرایطی، رقابت جهانی برای محموله‌های گازوئیل افزایش می‌یابد و در نتیجه قیمت‌ها بالاتر خواهد رفت. همچنین کاهش عرضه نفت خام می‌تواند به کاهش تولید سایر فرآورده‌های نفتی نیز منجر شود.

پیامد نهایی؛ کاهش مصرف سوخت در اروپا

دِبنیل چودوری، تحلیلگر ارشد سوخت در اس‌اندپی گلوبال انرژی، معتقد است یکی از پیامدهای طبیعی چنین کمبودی، کاهش تقاضا خواهد بود؛ زیرا دولت‌ها و مصرف‌کنندگان ناچار می‌شوند سوخت را برای بخش‌های حیاتی مانند کشاورزی و صنایع حفظ کنند. او هشدار داده است که اروپا در چنین شرایطی ناچار خواهد شد مصرف سوخت را کاهش دهد. به این ترتیب، تصمیمی که در ابتدا با هدف کنترل قیمت گازوئیل در بازار داخلی آمریکا مطرح شده، می‌تواند پیامدهای اقتصادی خود را به اروپا و حتی بازار جهانی انرژی منتقل کند.

نگرانی از آسیب به اعتبار آمریکا

فراتر از مسئله قیمت، یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها به اعتبار آمریکا به‌عنوان یک تأمین‌کننده قابل اعتماد انرژی مربوط می‌شود. لندون دِرنتز، معاون انرژی و زیرساخت شورای آتلانتیک، گفته است که محدود کردن صادرات گازوئیل می‌تواند نگرانی شرکای بین‌المللی آمریکا درباره قابلیت اتکای عرضه انرژی این کشور را افزایش دهد. او تأکید کرده است که این موضوع می‌تواند بر تصمیم کشورهای دیگر درباره سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در بخش انرژی آمریکا نیز تأثیر بگذارد.

یکی از مشاوران خارجی دولت ترامپ نیز با اشاره به مفهوم «سلطه انرژی» آمریکا هشدار داده است که اگر واشنگتن در شرایط بحران عرضه، صادرات به متحدان خود را محدود کند، این پرسش مطرح خواهد شد که آیا آمریکا واقعاً می‌تواند تأمین‌کننده انرژی قابل اتکایی برای شرکای خود باشد یا نه.

اروپا به دنبال کاهش وابستگی به آمریکا

در اروپا نیز نشانه‌هایی از افزایش نگرانی درباره وابستگی به انرژی آمریکا دیده می‌شود. یک مقام انرژی در اروپای شرقی گفته است اگر گزارش‌ها درباره ممنوعیت ۹۰ روزه صادرات گازوئیل درست باشد، کشورهای اروپایی باید ریسک چنین وابستگی‌ای را دوباره ارزیابی کنند. به گفته او، در شرایطی که حتی صنعت نفت آمریکا نیز با این سیاست مخالف است، اعتماد شرکای اروپایی به تصمیمات واشنگتن می‌تواند بیشتر آسیب ببیند.

یک مقام دیگر از یک کشور متوسط اروپایی نیز گفته است دولت این کشور پس از انتشار گزارش‌های مربوط به ممنوعیت احتمالی ۹۰ روزه غافلگیر شده و اکنون در حال بررسی پیامدهای آن است. به گفته او، پیش از این بسیاری از سناریوهای اختلال در عرضه تنها برای دوره‌هایی حداکثر دو هفته‌ای بررسی شده بودند.

اتریش نیز این تحولات را نشانه‌ای از ضرورت کاهش وابستگی اروپا به آمریکا دانسته است. ولفگانگ هاتمانزدورفر، وزیر صنعت و اقتصاد اتریش گفته است اروپا باید برای کاهش این وابستگی، روابط خود را با صادرکنندگان دیگری مانند لیبی، نیجریه و قزاقستان گسترش دهد و هم‌زمان تولید داخلی خود را افزایش دهد. این موضع نشان می‌دهد مسئله گازوئیل صرفاً به یک اختلاف تجاری میان واشنگتن و اروپا محدود نمانده و می‌تواند بحث گسترده‌تری درباره امنیت انرژی و تنوع‌بخشی به منابع تأمین در اروپا ایجاد کند.

خطر سیاسی شدن بازار انرژی آمریکا

منتقدان همچنین هشدار می‌دهند که محدودیت صادرات گازوئیل می‌تواند بخشی از روند گسترده‌تر بی‌ثباتی در سیاست صادرات انرژی آمریکا تلقی شود. بن کاهیل، مدیر بخش بازارها و سیاست انرژی در مرکز تحلیل سیستم‌های انرژی و محیط‌زیست دانشگاه تگزاس در آستین، می‌گوید یکی از مزیت‌های آمریکا در بازار جهانی انرژی این است که قراردادها توسط شرکت‌های خصوصی اجرا می‌شوند. از نگاه او، مداخله سیاسی دولت در بازارهای خصوصی می‌تواند این مزیت را تضعیف کند و نگرانی‌هایی مشابه تعامل با شرکت‌های دولتی وابسته به تصمیمات سیاسی ایجاد کند.

در نهایت، مسئله فقط این نیست که اروپا در کوتاه‌مدت چگونه می‌تواند کمبود گازوئیل را جبران کند. بحث مهم‌تر این است که آیا شرکای آمریکا همچنان می‌توانند روی تداوم عرضه انرژی این کشور حساب کنند یا خیر. اگر محدودیت‌های صادراتی به یک الگوی تکرارشونده تبدیل شود، واشنگتن ممکن است بخشی از اعتبار خود را به‌عنوان یک صادرکننده باثبات و قابل اعتماد انرژی از دست بدهد؛ اعتباری که در سال‌های اخیر یکی از پایه‌های نفوذ آمریکا در بازار جهانی انرژی بوده است.