بازگشت «ملکه تبعیدی» به ونزوئلا/ از فرار از تبعید تا بادیگاردهای خصوصی آمریکایی/ سی‌ان‌ان: ترامپ بی‌خبر بود/ رویترز: بی‌خبر نبود + تصاویر

به گزارش خبرآنلاین، سی‌ان‌ان نوشت: ماچادو شامگاه یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در ونزوئلا! در کنار هم! برای آزادی!» او این پیام را همراه با ویدئویی منتشر کرد که در آن، هوادارانش با پرچم‌های ونزوئلا و موسیقی شاد، خودروی او را احاطه کرده و با شور و هیجان به استقبالش رفته بودند.

رهبر مخالفان ونزوئلا در پیامی دیگر اعلام کرد که به کاراکاس، پایتخت کشور، رسیده است. ورود او به پایتخت نیز با استقبال گسترده هواداران همراه شد؛ جمعیتی که برای دیدن او در امتداد مسیر حرکت کاروان خودروهای همراهش گرد آمده بودند. شماری از مردم روی پل‌های روگذر و بزرگراه‌ها تجمع کرده بودند تا بتوانند لحظه‌ای ماچادو را ببینند. در تاریکی شب، تلفن‌های همراهی که مردم برای ثبت تصاویر او بالا گرفته بودند، در میان جمعیت می‌درخشید.

هرنان آدامس ۶۹ ساله که در شهر بارکیسیمتو برای استقبال از ماچادو حضور داشت، به خبرگزاری رویترز گفت: «می‌خواهیم به تمام دنیا بگوییم که ماریا کورینا ماچادو آزادی و دموکراسی را در ونزوئلا محقق خواهد کرد. او ونزوئلا را نجات خواهد داد.»

ماچادو طی سال‌های اخیر به‌دلیل مبارزه پیگیر برای دموکراسی در ونزوئلا به یکی از چهره‌های اصلی مخالفان تبدیل شد. او در برابر نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا که اکنون از قدرت کنار رفته است، ایستادگی کرد و پس از انتخابات مناقشه‌برانگیز ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴، عمدتاً در خفا زندگی می‌کرد.

در آن انتخابات، نهادهای انتخاباتی تحت کنترل دولت، مادورو را پیروز اعلام کردند؛ نتیجه‌ای که به او امکان داد قدرت را حفظ کند. این وضعیت تا ژانویه ادامه یافت؛ زمانی که نیروهای ویژه آمریکا در عملیاتی کم‌سابقه مادورو را بازداشت کردند و به حضور او در رأس قدرت پایان دادند.

اکنون بازگشت ماچادو، در شرایطی که ونزوئلا برای عبور از وضعیت کنونی و حرکت به سمت دموکراسی با میانجی‌گری آمریکا وارد مذاکرات شده است، پرسش‌های تازه‌ای درباره آینده دولت این کشور و جایگاه سیاسی رهبر مخالفان مطرح می‌کند. این مذاکرات تاکنون بدون مشارکت مستقیم ماچادو پیش رفته‌اند؛ موضوعی که با توجه به جایگاه او در میان مخالفان دولت، اهمیت ویژه‌ای دارد.

ترامپ: امیدوارم ماچادو در امنیت باشد

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که از بازگشت ماچادو به ونزوئلا اطلاعی ندارد، اما امیدوار است که او در امنیت باشد.

ترامپ در پاسخ به پرسش جولیا بنبروک، خبرنگار سی‌ان‌ان، درباره محل حضور ماچادو گفت: «چیزی درباره این موضوع نمی‌دانم، اما فکر می‌کنم او زن بسیار خوبی است. او جایزه نوبلش را به من داد؛ پس دیگر چه می‌توانم بگویم؟ امیدوارم در امنیت باشد.»

ماچادو در ماه دسامبر ونزوئلا را ترک کرد و برای دریافت جایزه صلح نوبل به نروژ رفت. این جایزه به پاس تلاش‌های او برای پیشبرد حقوق دموکراتیک در کشورش به وی اعطا شده بود.

تنها یک ماه پس از خروج ماچادو، آمریکا مادورو را از قدرت کنار زد و همکاری با دولت موقت ونزوئلا را برای پیشبرد روند انتقال سیاسی و آشتی ملی آغاز کرد. این روند با مشارکت چند چهره سرشناس دیگر از مخالفان دولت دنبال شده است، اما ماچادو با وجود جایگاهش در اردوگاه مخالفان، از روند مذاکرات کنار گذاشته شد.

دینورا فیگوئرا، که هدایت مذاکرات بلوک مخالفان با دولت ونزوئلا را بر عهده دارد، بازگشت ماچادو را نتیجه برکناری مادورو و گفت‌وگوهای جاری میان طرف‌های سیاسی دانست. به گفته او، بازگشت این رهبر مخالفان پس از آن امکان‌پذیر شده است که مادورو از قدرت کنار رفته و مذاکرات برای تعیین مسیر آینده کشور ادامه یافته‌اند؛ این در حالی است که پیش از این بارها از ورود ماچادو به ونزوئلا جلوگیری شده بود.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز بر لزوم احترام به آزادی‌های سیاسی در ونزوئلا تأکید کرد و گفت واشنگتن انتظار دارد همه جریان‌های سیاسی از مذاکرات جاری حمایت کنند.

روبیو در این باره گفت: «ایالات متحده انتظار دارد آزادی‌های همه بخش‌های سیاسی ونزوئلا همچنان محترم شمرده شود. همچنین انتظار داریم همه بازیگران سیاسی از این گفت‌وگوها حمایت کنند؛ گفت‌وگوهایی که بهترین فرصتی را فراهم کرده‌اند که ونزوئلا در ۳۰ سال گذشته برای دستیابی مسالمت‌آمیز به انتخاباتی آزاد و عادلانه و نیز دموکراسی پایدار در اختیار داشته است.»

پدرو اوروچورتو نوسلی، مدیر روابط بین‌الملل ماچادو و حزب او، «ونته ونزوئلا»، نیز روز یکشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که هدف از بازگشت این رهبر مخالفان، کمک به پیشبرد روند انتقال سیاسی و حرکت ونزوئلا به سمت برگزاری انتخابات است.

هفت تلاش ناموفق برای بازگشت به ونزوئلا

ماچادو بارها از تصمیم خود برای بازگشت به ونزوئلا گفته و تأکید کرده بود که در صورت برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری، بار دیگر نامزد این رقابت خواهد شد.

پیش از بازگشت او، عمر گونزالس، از نزدیکان و اعضای اصلی حلقه سیاسی ماچادو، در اواخر اوت پس از نزدیک به سه سال تبعید به کشور بازگشت. او آن زمان، بازگشت خود را مقدمه‌ای برای بازگشت ماچادو دانسته بود.

با این حال، ماچادو برای بازگشت به کشور بارها ناکام ماند. به گفته مشاورانش، او طی ماه‌های گذشته هفت بار تلاش کرد وارد ونزوئلا شود، اما هر بار با مانع روبه‌رو شد.

نخستین تلاش او به اواخر ژوئن بازمی‌گشت؛ زمانی که قصد داشت برای کمک به روند بازسازی مناطق آسیب‌دیده از دو زمین‌لرزه قدرتمند به کشور برگردد. ماچادو در آن زمان دولت را متهم کرد که با بستن حریم هوایی ونزوئلا، مانع بازگشت او شده است.

او در اواخر سپتامبر نیز بار دیگر برای ورود به ونزوئلا تلاش کرد. این اقدام هم‌زمان با حضور دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت کشور، در نیویورک برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل انجام شد. با وجود این، ماچادو در همان روز سه بار با ممانعت از ورود به کشور روبه‌رو شد.

روبیو پیش‌تر، در اول سپتامبر، درباره احتمال بازگشت ماچادو گفته بود که واشنگتن نگرانی‌هایی در این زمینه دارد، اما تصمیم او برای ورود به کشورش به اجازه آمریکا وابسته نیست.

وزیر خارجه آمریکا در آن زمان تصریح کرده بود: «ماریا کورینا ماچادو، به‌عنوان یک شهروند ونزوئلایی، این حق را دارد که هر زمان خواست به کشورش بازگردد. ما توصیه‌هایی به او کرده‌ایم. برای مثال، هنگام وقوع زمین‌لرزه نگرانی‌های زیادی داشتیم و در آینده نیز نگرانی‌هایی خواهیم داشت، اما می‌خواهیم امنیت او تضمین شود.»

ماچادو در بیش از ۱۰ ماه دوری از ونزوئلا، به کشورهای مختلف سفر کرد تا حمایت سیاسی متحدان خود را برای مبارزه‌اش جلب کند. دونالد ترامپ نیز یکی از چهره‌هایی بود که او در این مدت برای جلب حمایت به سراغش رفت. ماچادو در جریان همین تلاش‌ها جایزه صلح نوبل خود را به رئیس‌جمهور آمریکا هدیه داد؛ اقدامی که ترامپ نیز در اظهاراتش درباره بازگشت او به آن اشاره کرد.

هماهنگی با آمریکا و هشدار به دولت ونزوئلا

به گزارش خبرآنلاین، خبرگزاری رویترز در گزارشی جداگانه، جزئیات بیشتری از نحوه بازگشت ماچادو به ونزوئلا برخلاف گزارش سی‌ان‌ان منتشر کرده است. به گفته فردی که مستقیماً در جریان برنامه‌ها و تحرکات او قرار داشته، بازگشت رهبر مخالفان با هماهنگی دولت‌های آمریکا، پاناما و کلمبیا انجام شده و ترامپ نیز با این اقدام موافقت کرده و در جریان آن بوده است؛ موضوعی که با اظهارات علنی رئیس‌جمهور آمریکا در کاخ سفید، مبنی بر بی‌اطلاعی از بازگشت ماچادو، تفاوت دارد.

چهار فرد آگاه از تحرکات ماچادو به رویترز گفته‌اند که او با یک هواپیمای خصوصی از پاناما به کلمبیا سفر کرده و روز یکشنبه از مسیر زمینی وارد ونزوئلا شده است. به گفته یکی از منابع، پرواز او در اواخر هفته گذشته انجام شد و پیمانکاران امنیتی آمریکایی در طول سفر از او محافظت کردند. این منبع همچنین گفته است که آمریکا به دلسی رودریگز و مقام‌های ونزوئلایی هشدار داده بود در مسیر بازگشت ماچادو مداخله نکنند و امنیت او را به خطر نیندازند.

رویترز همچنین گزارش داده است که مقام‌های آمریکایی پیش‌تر دست‌کم یک بار از ماچادو خواسته بودند بازگشت خود را به تعویق بیندازد. این درخواست در حالی مطرح شده بود که رهبر مخالفان در ماه‌های گذشته چندین بار برای ورود به کشور تلاش کرده و ناکام مانده بود.

در همین حال، مذاکرات دولت موقت ونزوئلا با بخشی از مخالفان ادامه دارد؛ گفت‌وگوهایی که به گفته رویترز، بازسازی ساختار عالی‌ترین مرجع قضایی و شورای انتخاباتی کشور را نیز در بر می‌گیرد. با این حال، جنبش سیاسی ماچادو در این مذاکرات مشارکت نداشته است.

دیوید اسمولانسکی، مشاور ارشد ماچادو در امور خارجی، به رویترز گفته است که او قصد دارد با قربانیان زمین‌لرزه‌های مرگبار ژوئن، خانواده‌های زندانیان سیاسی، نمایندگان جامعه بین‌المللی و رهبران جنبش دموکراسی‌خواه ونزوئلا دیدار کند. به گفته اسمولانسکی، ماچادو همچنین به‌طور فعال برای تعیین زمان برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه تلاش خواهد کرد.

در عرصه اقتصادی نیز اختلاف‌نظر ماچادو با دولت موقت ادامه دارد. ماه گذشته، شرکت‌های بین‌المللی انرژی برای گسترش پروژه‌های خود در ونزوئلا تعهداتی پذیرفتند؛ توافق‌هایی که در مراسمی با حضور دلسی رودریگز و کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، امضا شد. ماچادو در واکنش به این روند تأکید کرده است که تنها یک «دولت جدی و دموکراتیک» می‌تواند ثبات مورد نیاز سرمایه‌گذاران را فراهم کند.

هم‌زمان، جنبش «ونته ونزوئلا» روز شنبه از راه‌اندازی اپلیکیشنی برای جمع‌آوری اطلاعات ثبت‌نام رأی‌دهندگان ونزوئلایی ساکن خارج از کشور خبر داد. این برنامه طی ۱۸ ماه و با همکاری ۱۵ نفر توسعه یافته است. این جنبش امیدوار است اطلاعات جمع‌آوری‌شده را در اختیار شورای انتخاباتی اصلاح‌شده قرار دهد تا کاربران بتوانند به‌طور رسمی در فهرست رأی‌دهندگان ثبت شوند.

ادموندو گونزالس، نامزد پیشین انتخابات ریاست‌جمهوری از جریان سیاسی ماچادو که اکنون در اسپانیا زندگی می‌کند، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده است که به‌زودی به ونزوئلا بازخواهد گشت و به ماچادو خواهد پیوست.

چرا ترامپ ماچادو را از معادلات سیاسی ونزوئلا کنار گذاشت؟

به گزارش خبرآنلاین وبگاه شبکه خبری‌سی‌ان‌ان در ادامه گزارش خبری خود با اشاره به اینکه با وجود حمایت‌هایی که دولت ترامپ در گذشته از ماچادو نشان داده بود، این رهبر مخالفان در روند کنونی انتقال سیاسی ونزوئلا تا حد زیادی به حاشیه رانده شده است نوشت: ترامپ پس از برکناری مادورو در ژانویه، ماچادو را «زن بسیار خوبی» توصیف کرد، اما هم‌زمان مدعی شد که او از حمایت و احترام کافی در داخل ونزوئلا برای رهبری کشور برخوردار نیست.

در عوض، دولت آمریکا همکاری با دلسی رودریگز، جانشین مادورو، را برای پیشبرد اصلاحات سیاسی و اقتصادی در دستور کار قرار داده است. رودریگز نیز تاکنون تقریباً با تمام خواسته‌های دولت ترامپ همراهی کرده است؛ از جمله آزادی صدها زندانی سیاسی و فراهم کردن شرایط آسان‌تر برای سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی در ونزوئلا.

این همکاری در شرایطی ادامه دارد که آینده سیاسی ونزوئلا همچنان نامشخص است و زمان برگزاری انتخابات جدید نیز اعلام نشده است. در چنین وضعیتی، بازگشت ماچادو می‌تواند بار دیگر توجه‌ها را به جایگاه مخالفان و سهم آنان در تعیین ساختار سیاسی آینده کشور جلب کند.

اختلاف بر سر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا

یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در روابط واشنگتن و کاراکاس، توافق نفتی اعلام‌شده از سوی ترامپ است.رئیس‌جمهور آمریکا در اواخر ماه اوت اعلام کرد که واشنگتن به توافقی دست یافته است که بر اساس آن، کنترل اکثریت بیش از ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده نفت ونزوئلا را در اختیار خواهد گرفت. این توافق از سوی برخی ناظران اقدامی دانسته شده است که می‌تواند هم به نفع صنعت نفت آمریکا باشد و هم به اقتصاد ونزوئلا کمک کند.

با این حال، ماچادو در واکنش به این توافق، در پیامی ویدئویی از نحوه انعقاد آن انتقاد کرد. او پرسید چرا توافق نفتی اعلام‌شده از سوی ترامپ با دولت ونزوئلا امضا می‌شود؛ دولتی که ماچادو آن را «رژیمی نامشروع» می‌خواند.

این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شد که دولت مادورو پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴، با وجود اعتراض‌ها و تردیدهای جدی درباره نتیجه اعلام‌شده، قدرت را حفظ کرده بود. نهادهای انتخاباتی تحت کنترل دولت، مادورو را پیروز انتخابات اعلام کردند، اما کارشناسان نتیجه اعلام‌شده را از نظر آماری بسیار بعید ارزیابی کرده بودند.

وعده انتخابات جدید در ونزوئلا؛ زمان برگزاری همچنان نامشخص است

دلسی رودریگز ماه گذشته در نشست مجمع عمومی سازمان ملل وعده داد که ونزوئلا انتخابات جدیدی برگزار خواهد کرد و به سمت برقراری دموکراسی کامل حرکت خواهد کرد. دولت آمریکا نیز اعلام کرده است که پیشبرد روند دموکراتیک، هدف اصلی سیاست این کشور در قبال ونزوئلاست.

با این حال، دولت موقت ونزوئلا تاکنون زمان مشخصی برای برگزاری انتخابات اعلام نکرده است. همین موضوع، آینده روند انتقال سیاسی و چگونگی مشارکت جریان‌های مختلف در آن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

مجلس ملی ونزوئلا، نهاد قانون‌گذاری تک‌مجلسی این کشور که در حال حاضر تحت کنترل حامیان دولت قرار دارد، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که احیای تضمین‌های سیاسی باید امکان بازگشت همه تبعیدیان به کشور را فراهم کند.

این نهاد همچنین ابراز امیدواری کرد که مذاکرات جاری به «نتایج ملموس» برای احیای دموکراسی منجر شود.

ترامپ بارها گفته است که ونزوئلا هنوز برای برگزاری انتخابات آماده نیست، هرچند تأکید کرده که در این کشور پیشرفت‌های زیادی حاصل شده است.

در چنین شرایطی، بازگشت ماچادو پس از بیش از ۱۰ ماه تبعید، در کنار استقبال گسترده هوادارانش، بار دیگر مسئله نقش مخالفان در آینده سیاسی ونزوئلا را مطرح کرده است. هنوز مشخص نیست که او تا چه اندازه در مذاکرات جاری و تصمیم‌گیری‌های مربوط به انتخابات آینده مشارکت خواهد داشت؛ مذاکراتی که تاکنون عمدتاً با همکاری دولت موقت و آمریکا پیش رفته‌اند و ماچادو در شکل‌گیری آن‌ها حضور مستقیمی نداشته است.

315