شکست دیگری برای ترامپیسم

پیروزی لولا در برزیل را می‌توان در ادامه روندی دانست که به همراه برخی تحولات مشابه دیگر طی حدود یک سال گذشته موجب عقب‌گرد ترامپیسم و جنبش‌های پوپولیست راستگرا در سراسر جهان شده است. پیش از این در آوریل گذشته، شکست ویکتور اوربن در مجارستان و پیروزی بزرگ رقیب او با کسب دو سوم کرسی‌های پارلمان را شاهد بودیم. شکست اوربن تنها شکست او نبود، بلکه مستقیما شکست ترامپیسم نیز بود؛ چرا که هم ترامپ علنا از اوربن حمایت کرده بود و هم حتی معاون خود را برای تبلیغ به نفع او به مجارستان فرستاده بود. پیش از آن پیروزی لیبرال‌ها و چپ‌های میانه در کانادا و استرالیا نیز مهم بود؛ بویژه در کانادا که حاصل واکنش منفی مردم آن کشور نسبت به ابعاد مختلف سیاست پوپولیستی راستگرای ترامپی و توسعه‌طلبی مبتذل او در نیم کره غربی بود. این روند بعید نیست که در این هفته و هفته آینده نیز با شکست راست افراطی در اسرائیل و شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات میان دوره‌ای آمریکا به اوج جدیدی برسد.

این شکست‌ها می‌تواند به معنی شروع پایان دوره رونق جهانی نوعی از پوپولیسم و راست افراطی باشد که ترامپ مبلغ و مظهر آن است. این مدل سیاسی تاکنون با ناسیونالیسم ضدلیبرال و توسعه‌طلب، تقویت اقتدارگرایی در سطح جهانی، سیاست‌های غیرانسانی مهاجرتی، حمله به نهادهای مستقل مستقر در دمکراسی‌ها، ضدیت با حکومت قانون در داخل کشورها و در سطح بین‌المللی، دشمنی با تجارت آزاد و مخالفت آشکار و علنی با حقوق بین‌الملل همراه بوده است. تردیدی نیست که پیروزی چنین مدلی می‌تواند تمام دستاوردهای بشر طی 300 سال گذشته در حوزه حکمرانی دمکراتیک و حرکت در جهت روابط بین‌الملل صلح‌آمیز را با تهدید جدی مواجه کند.

البته عقب‌گردهای ترامپیسم به معنی شکست قطعی آن نیست و منازعات بیشتری همچنان در راه است. این تحولات همچنین قابل توجه شاخه ایرانی راست افراطی و نیز آن گروه از ایرانیانی است که طی یکی دو سال گذشته تحت تاثیر احساسات نظر مثبتی نسبت به ترامپیسم داشته‌اند.

315