حجاب سنگر غیرت در میدان نبرد است؛روایتی از حساسیت شهدا به حریم کرامت

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها-علیرضا صفاری‌فر: حجاب در فرهنگ اسلامی تنها یک پوشش ظاهری نیست، بلکه با مفاهیمی همچون کرامت انسانی، ایمان، عفاف و حفظ حرمت زن و مرد مسلمان پیوند دارد؛ موضوعی که در آیات قرآن کریم، سیره اهل‌بیت(ع) و فرهنگ اسلامی مورد تأکید قرار گرفته است.

در همین راستا، محمدعلی ملایی، رزمنده دوران دفاع مقدس و آزاده سرافراز اردستانی، در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به جایگاه حجاب در فرهنگ اسلامی، خاطراتی از دوران دفاع مقدس و رفتار رزمندگان در حفظ حرمت زنان و همچنین روایت‌هایی از شهدا بیان کرد و بر ضرورت توجه نسل امروز به ارزش‌هایی که رزمندگان برای آنها جانفشانی کردند، تأکید داشت.

از نگاه شما، چه چیزی باعث شده است حضرت زهرا(س) به عنوان یکی از مهم‌ترین الگوهای زنان مسلمان در زمینه عفاف و حجاب شناخته شوند؟

یکی از اساتید ما می‌فرمودند شرافت یک زن مسلمان به ایمان اوست. وقتی زن و مرد مسلمان ایمان می‌آورند و وارد جرگه دین خدا می‌شوند، این ایمان برای آنها شرافت ایجاد می‌کند.

به همین دلیل در فرهنگ اسلامی نسبت به نگاه نامحرم حساسیت وجود دارد. زن مسلمان دارای جایگاه و حرمت است و حجاب و پوشش او نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند.

اگر به الگوهای خودمان در طول تاریخ اسلام نگاه کنیم، می‌بینیم حضرت زهرا(س) نسبت به حجاب و پوشش اهمیت زیادی می‌دادند و رفتار ایشان می‌تواند برای زنان مسلمان یک الگوی ماندگار باشد.

نمونه دیگری که در سیره اهل‌بیت(ع) درباره اهمیت حجاب مطرح می‌شود، مربوط به حضرت زهرا(س) پس از رحلت پیامبر(ص) است. چه روایتی را مدنظر دارید؟

نقل شده است که حضرت زهرا(س) در روزهای پایانی زندگی درباره نحوه تشییع پیکرشان با اسماء بنت عمیس صحبت کردند. اسماء گفت در حبشه دیده است که برای پوشاندن بدن متوفی، چیزی شبیه تابوت با لیف خرما درست می‌کردند.

وقتی این موضوع را برای حضرت توضیح داد، ایشان خوشحال شدند و فرمودند که دوست ندارند پس از رحلت، حجم بدنشان توسط نامحرم دیده شود.

این روایت نشان می‌دهد که حضرت حتی نسبت به حریم بدن خود پس از رحلت نیز حساس بودند و حفظ کرامت و پوشش را مورد توجه قرار می‌دادند.

شما در کنار این روایت‌ها، خاطراتی نیز از شهدا درباره حجاب و حفظ حرمت بدن دارید. یکی از این خاطرات را بیان کنید؟

حدود بیست سال پیش رادیو معارف را گوش می‌کردم و خاطره‌ای درباره شهیدی به نام شهید عباسی از قم نقل شد. وقتی پیکر شهید را برای شناسایی آورده بودند، بدن او بر اثر انفجار و دود باروت تغییر کرده بود و مادرش در ابتدا او را نشناخت.

بعدها مادر شهید نقل کرده بود که فرزندش را در خواب دیده و شهید به او گفته است که خودش است. همچنین گفته بود بدنش با لباس نامناسب منتقل شده و مردم می‌توانند آن را ببینند و از مادر خواسته بود هرچه سریع‌تر زمینه دفن او فراهم شود؛ چراکه دوست ندارد نامحرم بدنش را ببیند.

این خاطره، فارغ از چگونگی نقل آن، نشان‌دهنده جایگاه مسئله حریم و حفظ حرمت بدن در فرهنگ دینی و باورهایی است که درباره شهدا وجود دارد.

اگر فردی در جامعه نسبت به حجاب و پوشش خود بی‌توجه باشد، جامعه چگونه باید با او برخورد کند؟

به نظر من باید تذکر داده شود، اما نباید به کسی توهین یا تمسخر کرد. اگر زنی رعایت نمی‌کند، نباید به او بخندیم؛ بلکه باید با تذکر درست و محترمانه، اهمیت موضوع را برای او بیان کنیم. درباره مردان نیز همین‌طور است و اگر فردی حدود شرعی را رعایت نمی‌کند، باید با روش صحیح به او تذکر داده شود.

مهم این است که جامعه نسبت به ارزش‌های خودش بی‌تفاوت نشود. نباید تصور کنیم چون دیگران چیزی نمی‌گویند، پس یک رفتار نادرست تبدیل به رفتار درست شده است.

شما سال‌ها در دفاع مقدس حضور داشتید. میان مسئله حجاب و فرهنگ غیرت و دفاع از ناموس در میان رزمندگان چه ارتباطی وجود داشت؟

در دفاع مقدس، مسئله ناموس برای رزمندگان ما بسیار مهم بود و نمونه‌های زیادی از این غیرت را در جبهه دیدیم.

در عملیات بستان، آن‌طور که برای ما نقل شد، تعدادی از دختران شیعه توسط نیروهای عراقی مورد تعرض قرار گرفته و تعدادی نیز کشته یا زنده‌به‌گور شده بودند. وقتی رزمندگان ما از این موضوع مطلع شدند، غیرتشان به جوش آمد و با شدت با نیروهای دشمن مقابله کردند.

این موضوع نشان می‌دهد که رزمندگان ما برای دفاع از سرزمین، مردم و ناموس کشور وارد میدان شده بودند و این ارزش‌ها برای آنان اهمیت جدی داشت.

آیا خاطره‌ای دارید که رفتار رزمندگان ایرانی با زنان غیرایرانی و غیرمسلمان را نیز نشان دهد؟

یکی از نیروهای عراقی که بعدها به ایران آمد، پیش از عملیات فاو گفته بود تعداد زیادی زن را به جبهه آورده بودند. او گفته بود برای جلوگیری از تعرض نیروهای عراقی، این زنان را داخل یک کانتینر نگهداری کرده است.

بعدها نیروهای ایرانی این زنان را از آنجا خارج کرده و به ایران منتقل کردند تا از تعرض نیروهای خودشان در امان باشند.

این خاطره برای من مهم است؛ زیرا نشان می‌دهد رزمنده ایرانی حتی در شرایط جنگ نیز دشمن را از نظر انسانی می‌دید و حاضر نبود به یک زن بی‌دفاع تعرض شود.

شما در صحبت‌هایتان به شهدا نیز اشاره کردید. چرا در بحث حجاب و عفاف باید دوباره به شهدا رجوع کنیم؟

شهدای ما انسان‌هایی بودند که برای ارزش‌هایی که به آنها اعتقاد داشتند، از جان خود گذشتند. خاطرات مختلفی نیز درباره آنان نقل شده است.

یکی از این خاطرات مربوط به شهیدی است که در کوه‌های کردستان مفقود شده بود. مدت زیادی پیکر او پیدا نشد تا اینکه چوپانی از مشاهده نوری در کوه خبر داد. رزمندگان چند بار جست‌وجو کردند و در نهایت پیکر شهید را پیدا کردند.

در وسایل شهید نامه‌ای برای خانواده‌اش وجود داشت که در آن تاریخ شهادت، پیدا شدن پیکر و تشییع جنازه را نوشته بود. رزمندگان تلاش کردند پیکر را به مشهد برسانند و در نهایت، تاریخ تشییع با همان تاریخی که شهید در نامه نوشته بود، مطابقت پیدا کرد.

این خاطرات برای نسل امروز یک پیام دارد؛ اینکه باید قدر شهدا و ارزش‌هایی را که برای آنها جانفشانی کردند، بدانیم.

از نگاه شما مهم‌ترین وظیفه مردم در برابر هجمه‌های فرهنگی و تغییر ارزش‌ها چیست؟

مهم این است که انسان از راه حق نترسد. ممکن است زمانی در مسیر حق طرفدار کم باشد، اما نباید وحشت کرد.

ما باید وظیفه خودمان را انجام دهیم؛ چه در موضوع حجاب، چه در دفاع از ارزش‌های دینی و چه در زنده نگه داشتن یاد شهدا. نباید منتظر باشیم دیگران ابتدا حرکت کنند.

اگر بخواهید یک توصیه به خانواده‌ها، جوانان و بانوان جامعه داشته باشید، چه می‌گویید؟

توصیه من این است که قدر ارزش‌هایی را که به ما رسیده بدانیم. حجاب و عفاف فقط یک دستور ظاهری نیست؛ بخشی از کرامت و هویت جامعه اسلامی است.

ما باید به حضرت زهرا(س)، حضرت زینب(س)، شهدا و همه کسانی که برای این ارزش‌ها هزینه داده‌اند نگاه کنیم. اگر قرار است راه آنها را ادامه دهیم، باید این موضوع را در رفتار و سبک زندگی خود نیز نشان دهیم.

آنچه محمدعلی ملایی، رزمنده و آزاده سرافراز اردستانی، در این گفت‌وگو بر آن تأکید دارد، پیوند میان حجاب، عفاف، کرامت انسانی و فرهنگ ایثار و شهادت است؛ فرهنگی که به اعتقاد او در دوران دفاع مقدس در رفتار بسیاری از رزمندگان تبلور یافت و امروز نیز می‌تواند برای نسل جدید، زمینه‌ای برای شناخت مسئولیت اجتماعی و دینی باشد.

روایت‌های او از سیره اهل‌بیت(ع)، خاطرات دفاع مقدس و یاد شهدا، در نهایت بر یک نکته تأکید دارد: ارزش‌ها زمانی زنده می‌مانند که جامعه آنها را بشناسد، درباره آنها گفت‌وگو کند و در عمل نیز نسبت به حفظ آنها احساس مسئولیت داشته باشد.