آیا ترامپ می‌تواند با وتو، دست کنگره را ببندد؟

فرارو- اظهارات دونالد ترامپ درباره احتمال استفاده گسترده از حق وتوی ریاست‌جمهوری در صورت از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره، بار دیگر بحث درباره حدود اختیارات رئیس‌جمهور و جایگاه کنگره در ساختار سیاسی آمریکا را به صدر توجهات بازگردانده است.

به گزارش فرارو، ترامپ هشدار داده است که اگر دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای پیروز شوند، طرح‌های قانونی آنان را یکی پس از دیگری وتو خواهد کرد؛ اقدامی که به گفته او، در نهایت دموکرات‌ها را به مذاکره و توافق با کاخ سفید وادار می‌کند. او در همین زمینه خود را «آقای وتو» نامیده است؛ تعبیری که هم از آمادگی‌اش برای تقابل با کنگره حکایت دارد و هم پیامی به هواداران جمهوری‌خواه درباره دشوارتر شدن فضای سیاسی در صورت تغییر موازنه قدرت به شمار می‌رود.

پیروزی دموکرات‌ها؛ آغاز تقابل طولانی با کاخ سفید

برخی تحلیلگران مسائل آمریکا معتقدند معرفی ترامپ به‌عنوان «آقای وتو» را باید هم نشانه‌ای از پذیرش احتمال شکست جمهوری‌خواهان و هم هشداری درباره پیامدهای چنین وضعیتی دانست. به باور آنان، ترامپ می‌خواهد به حامیان خود نشان دهد که حتی در صورت تغییر ترکیب کنگره نیز حاضر به عقب‌نشینی از مواضعش نیست؛ هرچند این رویکرد می‌تواند جمهوری‌خواهان را وارد دوره‌ای از درگیری‌های سیاسی فرسایشی کند.

با توجه به تجربه دوره پیشین ریاست‌جمهوری ترامپ، اختلاف میان دو حزب در برخی موارد از طریق مصالحه و توافق‌های میانه مدیریت شده است. با این حال، در صورت پیروزی دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، احتمالاً آنان تلاش خواهند کرد مجموعه‌ای از طرح‌های قانونی را در حوزه مسائل داخلی از جمله بهداشت، دستمزدها و بازنشستگی پیش ببرند؛ مسیری که می‌تواند به مذاکرات دشوار با جمهوری‌خواهان منجر شود.

در این میان، ترکیب هر دو مجلس کنگره اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. حتی اگر دموکرات‌ها بتوانند اکثریت مجلس نمایندگان را به دست آورند، تصویب قوانین در سنا همچنان به موازنه سیاسی و جلب حمایت نمایندگان هر دو حزب وابسته خواهد بود. بنابراین، پیروزی در مجلس نمایندگان به‌تنهایی به معنای امکان اجرای کامل برنامه‌های دموکرات‌ها نیست.

حق وتوی ترامپ؛ مانعی جدی در برابر برنامه‌های دموکرات‌ها

حق وتو یکی از مهم‌ترین ابزارهای رئیس‌جمهور آمریکا برای مقابله با مصوبات کنگره است. رئیس‌جمهور می‌تواند قانونی را که با آن موافق نیست، برای بازنگری به کنگره بازگرداند. با این حال، کنگره در شرایط مشخصی قادر است با کسب رأی دو سوم اعضای هر دو مجلس، وتوی رئیس‌جمهور را بی‌اثر کند.

برخی تحلیلگران معتقدند دستیابی دموکرات‌ها به چنین اکثریتی بسیار دشوار خواهد بود. به باور آنان، تنها در صورت برخورداری از حمایت گسترده در مجلس نمایندگان و سنا می‌توان از امکان عبور از وتوی رئیس‌جمهور سخن گفت؛ شرایطی که تحقق آن در وضعیت سیاسی مورد بحث چندان محتمل به نظر نمی‌رسد. از این منظر، تهدید ترامپ به استفاده مکرر از حق وتو صرفاً یک موضع‌گیری تبلیغاتی نیست، بلکه می‌تواند به ابزاری برای افزایش قدرت چانه‌زنی کاخ سفید در برابر کنگره تبدیل شود.

مهاجرت، تعرفه‌ها و کشاورزی؛ محورهای اصلی تقابل سیاسی

در صورت کسب اکثریت مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها، انتظار می‌رود سیاست‌های داخلی دولت ترامپ به یکی از محورهای اصلی تقابل سیاسی تبدیل شود. یکی از مهم‌ترین موضوعات در این زمینه، عملکرد نهادهای مسئول اجرای سیاست‌های مهاجرتی و برخورد با مهاجران فاقد مدارک قانونی خواهد بود.

برخی ناظران معتقدند برخوردهای سخت‌گیرانه با مهاجران غیرقانونی به کاهش حمایت از ترامپ در میان بخشی از رأی‌دهندگان لاتین‌تبار در ایالت‌های جنوبی منجر شده است. از این رو، دموکرات‌ها ممکن است از این موضوع برای زیر سؤال بردن سیاست‌های دولت و جلب حمایت گروه‌های متأثر از این اقدامات استفاده کنند.

تعرفه‌های تجاری به‌ویژه در ارتباط با کانادا، نیز از دیگر محورهای احتمالی اختلاف خواهد بود. به باور برخی تحلیلگران، سیاست‌های تعرفه‌ای دولت ترامپ برای جمهوری‌خواهان در شماری از ایالت‌های شمالی هزینه سیاسی به همراه داشته و دموکرات‌ها تلاش خواهند کرد این مسئله را به ابزاری برای افزایش فشار بر کاخ سفید تبدیل کنند.

کشاورزی نیز یکی از حوزه‌های حساس این تقابل خواهد بود. افزایش قیمت نفت و مشکلات صادرات محصولات کشاورزی آمریکا از جمله ذرت و سویا، در پی محدودیت خرید از سوی چین، فشارهایی بر کشاورزان آمریکایی وارد کرده است. دموکرات‌ها می‌توانند با برجسته کردن این مشکلات، خود را مدافع منافع اقتصادی شهروندان معرفی کنند.

در صورت کنترل مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها، احتمال افزایش تحقیقات پارلمانی، احضار وزیران و برگزاری جلسات نظارتی درباره عملکرد دولت ترامپ وجود دارد. چنین اقداماتی می‌تواند مقام‌های ارشد دولت، از جمله وزیر دفاع را در موقعیت دشوارتری قرار دهد و هزینه سیاسی ادامه فعالیت آنان را افزایش دهد.

برخی ناظران این روند را بخشی از رقابت دو حزب برای انتخابات ریاست‌جمهوری آینده می‌دانند. بر اساس این ارزیابی، دموکرات‌ها تلاش خواهند کرد با استفاده از ابزارهای نظارتی کنگره، دولت را تحت فشار قرار دهند و موقعیت سیاسی چهره‌های اصلی آن را تضعیف کنند. با این حال، برخورداری از اکثریت مجلس نمایندگان به‌تنهایی به معنای اختیار مستقیم برای برکناری مقام‌های دولت نیست.