چرا ونس شکست جمهوری‌خواهان را به جنگ ایران نسبت داد؟

فرارو- احمد دیاب، خبرنگار بخش بین الملل الجزیره

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، معاون رئیس‌جمهور آمریکا با پذیرفتن مسئولیت سیاسی شکست حزبش، جنگ با ایران را دلیل اصلی از دست رفتن کنترل کنگره دانست؛ موضعی که می‌تواند نشانه فاصله گرفتن او از دونالد ترامپ و زمینه‌ساز رقابت‌های انتخاباتی سال ۲۰۲۸ باشد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جنگ با ایران را عامل اصلی شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای معرفی کرد و تلویحاً این پرسش را پیش کشید که آیا ادامه این درگیری ارزش از دست دادن کنترل کنگره و واگذاری آن به دموکرات‌ها را داشته است؟ ونس در پیامی مفصل در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ بود. خود رئیس‌جمهور هم دیشب همین را گفت.» او سپس خطاب به کسانی که از تصمیم دولت برای ورود به جنگ دفاع می‌کنند، پرسید آیا واقعاً معتقدند این درگیری ارزش از دست دادن کنترل سنا برای شش سال آینده را داشته است؟ او تأکید کرد هر گفت‌وگوی صادقانه درباره مسیر آینده حزب جمهوری‌خواه باید با پذیرش این واقعیت آغاز شود که جنگ دلیل اصلی شکست بوده است.

پذیرش مسئولیت یا فاصله گرفتن از ترامپ؟

مارک فایفل، معاون پیشین مشاور امنیت ملی در دولت جورج دبلیو بوش، در گفت‌وگو با الجزیره، موضع ونس را نوعی پذیرش مسئولیت شکست سیاسی دولت دانست. او گفت ونس با این اظهارات نشان می‌دهد که حاضر است مسئولیت تصمیم‌هایی را بپذیرد که به شکست حزبش منجر شده‌اند. به باور فایفل، این موضع می‌تواند نشانه بلوغ سیاسی و آمادگی برای مواجهه با مهم‌ترین نقاط ضعف جمهوری‌خواهان باشد.

ونس در عین حال یکی از چهره‌های اصلی جنبش «ماگا» و از گزینه‌های جدی جانشینی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ به شمار می‌رود. به همین دلیل، انتقاد علنی او از جنگ ایران اهمیت ویژه‌ای دارد؛ به‌خصوص آنکه تاکنون نشانه‌های اختلاف نظر او با ترامپ درباره این درگیری به‌ندرت به شکل آشکار مطرح شده بود.

نیک رحال، نماینده پیشین دموکرات کنگره معتقد است ونس در تلاش است خود را از ترامپ متمایز کند؛ اقدامی که به گفته او، احتمالاً در هفته‌ها و ماه‌های آینده از سوی دیگر جمهوری‌خواهان نیز دنبال خواهد شد. رحال همچنین به گزارش‌هایی اشاره کرد که پیش‌تر منتشر شده بود و بر اساس آنها، ونس از همان ابتدای جنگ درباره ورود آمریکا به درگیری با ایران تردید داشته و در حلقه نزدیکان ترامپ تنها فردی بوده که پرسش‌هایی جدی درباره این تصمیم مطرح می‌کرده است.

جنگ ایران و تغییر رفتار رأی‌دهندگان

ونس برای نشان دادن ابعاد نارضایتی عمومی از جنگ، به نظرسنجی‌ استناد کرد که به گفته او، یکی از معتبرترین نظرسنجی‌ها در اختیارش گذاشته است. بر اساس این نظرسنجی، پایان دادن به جنگ ایران و تغییر رابطه آمریکا با اسرائیل، دو مورد از چهار پاسخ پرتکرار در میان رأی‌دهندگانی بوده‌اند که در انتخابات ۲۰۲۴ به ترامپ رأی داده بودند، اما قصد داشتند در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ به دموکرات‌ها رأی بدهند. این داده‌ها نشان می‌دهد نارضایتی از سیاست خارجی دولت به‌ویژه جنگ ایران و حمایت آمریکا از اسرائیل ممکن است بخشی از پایگاه انتخاباتی ترامپ را نیز از جمهوری‌خواهان دور کرده باشد.

اظهارات ونس در تضاد آشکار با موضع ترامپ قرار دارد. رئیس‌جمهور آمریکا پس از شکست انتخاباتی حزبش اعلام کرد از آغاز جنگ پشیمان نیست. ترامپ در گفت‌وگو با وال‌استریت ژورنال گفت: «کار درستی انجام دادم و اگر دوباره به عقب برگردم، باز هم همین کار را می‌کنم.» این اختلاف موضع می‌تواند به یکی از چالش‌های مهم جمهوری‌خواهان در دوره پس از انتخابات تبدیل شود. از یک سو، ترامپ همچنان از تصمیم خود برای جنگ دفاع می‌کند و حاضر نیست مسئولیت آن را زیر سؤال ببرد؛ از سوی دیگر، ونس هشدار می‌دهد که این تصمیم هزینه‌ای سنگین برای حزب داشته است.

در نهایت، مسئله فقط ارزیابی گذشته جنگ نیست. ونس با طرح این پرسش که آیا از دست دادن کنترل سنا بهای قابل‌قبولی برای جنگ ایران بوده است، عملاً بحث درباره آینده سیاست خارجی جمهوری‌خواهان را آغاز کرده است؛ بحثی که می‌تواند بر رقابت جانشینی ترامپ و آرایش سیاسی انتخابات ۲۰۲۸ نیز سایه بیندازد.