ترامپ همچنان غیرقابل پیش‌بینی است!

فرارو- برونوِن مدوکس، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل در اندیشکده چتم هاوس

به گزارش فرارو به نقل از اندیشکده چتم هاوس، شکست سنگین دونالد ترامپ و جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، اگرچه لزوماً اختیارات رئیس‌جمهور آمریکا در سیاست خارجی را از میان نمی‌برد، اما می‌تواند محدودیت‌هایی بر تصمیم‌های واشنگتن ایجاد کند. مهم‌تر از آن، نتیجه انتخابات نگاه متحدان، شرکای تجاری و رقبای آمریکا به این کشور را تغییر خواهد داد.

رأی‌دهندگان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای ضربه‌ای جدی به دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه وارد کردند؛ نتیجه‌ای که احتمالاً به تغییراتی هرچند محدود، اما مهم در رفتار خارجی ایالات متحده منجر خواهد شد. دموکرات‌ها اکنون کنترل مجلس نمایندگان و سنا را در اختیار دارند و می‌توانند نظارت و فشار بیشتری بر دولت اعمال کنند.

با این حال، رئیس‌جمهور همچنان بخش بزرگی از اختیارات سیاست خارجی را حفظ می‌کند. تفاوت اصلی آن است که کنگره جدید احتمالاً در برابر استقرار طولانی‌مدت نیروهای آمریکایی در خلیج فارس مقاومت بیشتری نشان خواهد داد و برای بازپس‌گیری اختیارات خود در حوزه تجارت و تعرفه‌ها تلاش خواهد کرد؛ حتی اگر در نهایت این تعرفه‌ها را تغییر ندهد.

ایران؛ جنگی که به مسئله انتخاباتی تبدیل شد

مهم‌ترین و فوری‌ترین پیامد انتخابات احتمالاً در پرونده ایران آشکار خواهد شد. هزینه زندگی و مسئله توانایی خانوارها برای تأمین مخارج روزمره، در صدر نگرانی‌های رأی‌دهندگان قرار داشت. با این حال، هم‌زمان با برگزاری انتخابات، قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت به بالاترین سطح خود رسید. بخش مهمی از افزایش هزینه‌ها به تداوم درگیری‌ها در اطراف تنگه هرمز نسبت داده می‌شود؛ جنگی که آمریکایی‌ها می‌دانند ترامپ همراه با اسرائیل آغاز کرده، اما هنوز نتوانسته به آن پایان دهد. ممکن است ترامپ، برای وادار کردن تهران به دادن امتیاز، بار دیگر به حملات نظامی متوسل شود. اما به باور نویسنده، دلیلی وجود ندارد که تصور کنیم راه‌حل نظامی این بار نتیجه‌ای بهتر از گذشته خواهد داشت.

جمهوری‌خواهان از جمله بزرگ‌ترین بازندگان سیاسی این جنگ بوده‌اند. رقابت برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ عملاً از لحظه مشخص شدن نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آغاز شده است و نامزدهای احتمالی حزب جمهوری‌خواه احتمالاً با جدیت بیشتری با ادامه جنگ مخالفت خواهند کرد. در نتیجه، فشار داخلی برای دستیابی به راه‌حل سیاسی افزایش می‌یابد؛ حتی اگر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر موقت اسرائیل پس از شکست انتخاباتی خود، خواهان حمله‌ای تازه باشد.

اوکراین؛ حمایت بیشتر در کار نخواهد بود

تغییر ترکیب کنگره احتمالاً به افزایش کمک‌های تسلیحاتی یا مالی آمریکا به اوکراین منجر نمی‌شود. میان دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان توافقی کم‌سابقه وجود دارد که اروپا باید هزینه دفاع از خود را بیشتر بر عهده بگیرد و حمایت از اوکراین نیز بخشی از همین مسئولیت است. در نگاه بسیاری از سیاستمداران آمریکایی، ترامپ در این بحث قدیمی پیروز شده است و آن‌ها تمایلی ندارند این دستاورد را زیر سؤال ببرند. با این حال، کنگره جدید برخلاف ترامپ، نگاه مثبتی به ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه ندارد. بدبینی سنتی واشنگتن نسبت به مسکو همچنان در میان قانون‌گذاران پابرجاست.

جرد کوشنر و استیو ویتکاف  ممکن است همچنان با وعده توافق‌های اقتصادی تلاش کنند کرملین را به مصالحه ترغیب کنند؛ اما فضای سیاسی جدید و مخالفت احتمالی کنگره، آزادی عمل آن‌ها را محدود خواهد کرد. از همین رو، سخنگوی پوتین پس از روشن شدن نتایج انتخابات ابراز امیدواری کرد که تلاش‌ها برای برقراری صلح ادامه یابد.

چین و تایوان؛ نگرانی از توافق پشت درهای بسته

همین بدبینی کنگره ممکن است به سیاست آمریکا در قبال چین نیز گسترش پیدا کند. یکی از مهم‌ترین تغییراتی که ترامپ می‌تواند در دو سال باقی‌مانده از دوره ریاست‌جمهوری خود ایجاد کند، توافقی با پکن است که در آن حاکمیت چین بر تایوان به‌صراحت به رسمیت شناخته شود. تصمیم اخیر ترامپ برای تعلیق فروش تسلیحات به ارزش ۱۴ میلیارد دلار به تایوان، با هدف جلوگیری از آسیب دیدن روابط تجاری با چین، ممکن است از سوی پکن نشانه‌ای از تأیید مواضع این کشور تلقی شود. اما کنگره، فارغ از اختلافات حزبی، همواره نگاه محتاطانه‌تری به چین داشته است. به نظر می‌رسد برخی شرکت‌های فناوری نیز در این زمینه به موضع قانون‌گذاران نزدیک‌تر شده‌اند.

تعرفه‌ها؛ بازنگری در سیاست اقتصادی ترامپ

سرنوشت تعرفه‌های ترامپ همچنان نامشخص است. در حال حاضر این تعرفه‌ها پابرجا می‌مانند، اما کنگره از طریق روند قضایی در دیوان عالی، حق رئیس‌جمهور برای اعمال آن‌ها بدون موافقت قانون‌گذاران را به چالش کشیده است. تعرفه‌ها برای سیاستمداران از هر دو حزب جذابیت دارند، زیرا درآمد دولت را افزایش می‌دهند. با این حال، پیامدهای آن‌ها برای تجارت و تورم نیز نگرانی‌هایی ایجاد کرده است. برای نمونه، صنعت خودروسازی آمریکا تا سال گذشته به‌شدت با زنجیره تولید کانادا درهم‌تنیده بود و اختلال در تجارت می‌تواند هزینه‌های اقتصادی قابل‌توجهی به همراه داشته باشد.

تأثیر تعرفه‌ها بر تورم همچنان میان اقتصاددانان محل بحث است؛ زیرا پس از اجرای اولیه آن‌ها، تورم به اندازه پیش‌بینی‌شده افزایش نیافت. با این حال، سیاستمدارانی که به دنبال کاهش هزینه زندگی هستند، ممکن است بار دیگر استدلال‌های موافق لغو تعرفه‌ها را بررسی کنند.

اعتبار جهانی آمریکا زیر سؤال می‌رود

شاید مهم‌ترین پیامد انتخابات، تغییر نگاه جهان به آمریکاست. نتایج انتخابات تا حدی به پرسش‌های مهمی پاسخ داده است که دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ مطرح کرده بود: آیا جامعه آمریکا تغییر کرده است؟ آیا اقدامات ترامپ واقعاً بازتاب خواست رأی‌دهندگانی است که دو بار او را انتخاب کرده‌اند؟ و آیا دموکراسی آمریکا آن‌قدر استحکام دارد که انتقال مسالمت‌آمیز قدرت را تضمین کند؟ برای برخی کشورها، نتایج انتخابات نشانه‌ای اطمینان‌بخش از پایداری نظام سیاسی آمریکا خواهد بود.

متحدان واشنگتن در اروپا، ژاپن و کره جنوبی ممکن است اعتمادبه‌نفس بیشتری برای دفاع از منافع و ارزش‌های خود پیدا کنند؛ هرچند همچنان نگران از دست دادن حمایت آمریکا خواهند بود. رفتار ناگهانی ترامپ در آستانه انتخابات، از جمله اظهاراتش درباره توقف حمایت تسلیحاتی از اسرائیل، نشان داده است که تصمیم‌های واشنگتن تا چه اندازه می‌تواند غیرقابل پیش‌بینی باشد.

در مقابل، روسیه و چین با ترکیبی از نگرانی و فرصت‌طلبی به تحولات نگاه خواهند کرد. آن‌ها احتمالاً خود را برای سردتر شدن روابط با آمریکا آماده می‌کنند، اما هم‌زمان پیامدهای ناتوانی واشنگتن در حفظ مواضع ثابت طی دوره‌های طولانی را نیز بررسی خواهند کرد. تغییر مکرر سیاست‌ها در نظام دموکراتیک آمریکا می‌تواند برای رقبای این کشور فرصتی جهت آزمودن میزان تعهد واشنگتن فراهم کند.

ترامپ همچنان غیرقابل پیش‌بینی است

شخصیت ترامپ و تمایل او به جلب توجه عمومی، احتمال تصمیم‌های ناگهانی و پرهزینه را از میان نمی‌برد. با این حال، شکست انتخاباتی اخیر جایگاه او را به‌عنوان سیاستمداری شکست‌ناپذیر تضعیف کرده است. نامزدهایی که قصد دارند در انتخابات ریاست‌جمهوری دو سال آینده شرکت کنند، احتمالاً به‌تدریج از ترامپ فاصله خواهند گرفت و تلاش می‌کنند مانع اقداماتی شوند که می‌تواند شانس انتخاباتی آن‌ها را کاهش دهد.

به این ترتیب، نتیجه انتخابات فقط توازن قدرت در واشنگتن را تغییر نداده است؛ بلکه به متحدان و رقبای آمریکا یادآوری کرده که سیاست خارجی این کشور ممکن است با هر تغییر سیاسی، مسیر تازه‌ای در پیش بگیرد. این بی‌ثباتی شاید مهم‌ترین میراث سیاسی شکست اخیر ترامپ در عرصه بین‌المللی باشد.