ترامپ در بن‌بست سیاسی؛ آیا چاره‌ای جز همکاری با دموکرات‌ها دارد؟

فرارو-  شکست سنگین دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، بار دیگر این پرسش را در محافل سیاسی واشنگتن مطرح کرده است که آیا رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند در دو سال باقی‌مانده از دوره خود، از تقابل حزبی فاصله بگیرد و برای مدیریت بحران‌های بین‌المللی با دموکرات‌ها به توافق برسد؟ یک تحلیل سیاسی با یادآوری تجربه تاریخی هری ترومن، رئیس‌جمهور اسبق آمریکا معتقد است واشنگتن امروز بیش از هر زمان دیگری به الگویی مشابه همکاری ترومن و آرتور واندنبرگ نیاز دارد؛ الگویی که توانست اختلافات حزبی را در برابر تهدیدهای راهبردی کنار بزند و پایه‌های نظم بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم را شکل دهد.

وقتی جمهوری‌خواهان ترومن را شکست دادند

به گزارش فرارو به نقل از شبکه سی ان ان، در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۱۹۴۶، حزب دموکرات به رهبری هری ترومن شکست سنگینی را تجربه کرد. جمهوری‌خواهان ۵۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۱۲ کرسی سنا را به دست آوردند و پس از ۱۶ سال، کنترل هر دو مجلس کنگره را تصاحب کردند. شرایط سیاسی ترومن چنان دشوار شد که حتی یکی از سناتورهای حزب خودش، جی. ویلیام فولبرایت، پیشنهاد کرد رئیس‌جمهور یک وزیر خارجه جمهوری‌خواه منصوب کند و سپس استعفا دهد تا قدرت به‌صورت قانونی به جانشینش منتقل شود.

اما ترومن راه دیگری انتخاب کرد. او به‌جای تسلیم شدن در برابر بحران سیاسی، به سراغ آرتور واندنبرگ، سناتور جمهوری‌خواه ایالت میشیگان و رئیس کمیته روابط خارجی سنا رفت؛ سیاستمداری که پیش‌تر گرایش‌های انزواطلبانه داشت، اما به‌تدریج به یکی از چهره‌های اصلی حمایت از نقش بین‌المللی آمریکا تبدیل شده بود. همکاری این دو سیاستمدار، با وجود اختلافات حزبی، به شکل‌گیری دکترین ترومن، طرح مارشال برای بازسازی اروپا و پیمان آتلانتیک شمالی و تأسیس ناتو کمک کرد؛ تحولاتی که در نهایت به مهار گسترش نفوذ اتحاد جماهیر شوروی و شکل‌گیری راهبرد آمریکا در دوران جنگ سرد انجامید. اصل راهنمای واندنبرگ در این همکاری تاریخی روشن بود: اختلافات حزبی باید در مرزهای آمریکا متوقف شوند و نباید به منافع ملی در عرصه بین‌المللی آسیب بزنند.

آمریکا در سال ۲۰۲۶؛ بحران‌هایی فراتر از عمر دولت ترامپ

ترامپ اکنون با شرایطی مواجه است که از برخی جهات به بحران سیاسی ترومن شباهت دارد؛ با این تفاوت که آمریکا امروز هم‌زمان با چند تهدید راهبردی روبه‌روست که حل آنها به تصمیمات بلندمدت و ثبات در سیاست خارجی نیاز دارد. نخستین چالش، رقابت فناوری با چین در حوزه هوش مصنوعی است؛ رقابتی که نه‌تنها آینده اقتصاد جهانی، بلکه موازنه قدرت نظامی و امنیتی را نیز تعیین خواهد کرد.

دومین بحران، جنگ روسیه و اوکراین است که با نزدیک شدن به پنجمین سال خود، خطر گسترش درگیری در اروپا را افزایش داده است. سومین چالش، تقابل نظامی با ایران است؛ جنگی که به بن‌بست رسیده و دولت آمریکا هنوز راهبرد روشنی برای پایان دادن به آن ارائه نکرده است. در این شرایط، نه چشم‌انداز خروج آسان از بحران وجود دارد و نه می‌توان انتظار داشت تهران به‌سادگی از سیاست‌های منطقه‌ای، حمایت از گروه‌های همسو و برنامه هسته‌ای خود دست بکشد. به اعتقاد نویسنده، این بحران‌ها با پایان ریاست‌جمهوری ترامپ از بین نخواهند رفت و هرکدام به تصمیماتی نیاز دارند که آثار آنها ممکن است سال‌ها یا حتی دهه‌ها باقی بماند.

پوتین، شی و تهران؛ برندگان احتمالی شکاف سیاسی آمریکا

یکی از مهم‌ترین پیامدهای اختلافات داخلی واشنگتن، تضعیف اعتبار تعهدات خارجی آمریکا است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه چه دلیلی دارد در مذاکرات مربوط به اوکراین امتیاز بدهد، وقتی ممکن است با ادامه اختلافات سیاسی در آمریکا، حمایت واشنگتن از کی‌یف در آینده کاهش یابد؟ همین مسئله درباره شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین نیز صدق می‌کند. پکن ممکن است شکاف‌های سیاسی آمریکا را نشانه‌ای از افول قدرت و توان تصمیم‌گیری بلندمدت این کشور تلقی کند.

شرکت‌هایی که قرار است ظرفیت تولید تسلیحات را افزایش دهند، زمانی حاضر به سرمایه‌گذاری گسترده خواهند بود که از استمرار سفارش‌های دولت و ثبات سیاست‌های دفاعی واشنگتن اطمینان داشته باشند. نتیجه چنین وضعیتی، افزایش قدرت مانور رقبا، تردید متحدان و تعویق سرمایه‌گذاری‌های راهبردی در داخل آمریکا است.

نسخه ترومن - واندنبرگ برای ترامپ و دموکرات‌ها

موفقیت همکاری تاریخی ترومن و واندنبرگ در این بود که هر دو سیاستمدار مسئولیت‌هایی فراتر از شکست دادن حزب مقابل برای خود قائل بودند. ترومن یک راهبرد مشخص داشت: جلوگیری از گسترش نفوذ شوروی و تقویت کشورهایی که در معرض فشار مسکو قرار داشتند. طرح مارشال منابع اقتصادی این راهبرد را تأمین می‌کرد و ائتلاف آتلانتیک ابزار نظامی آن را فراهم می‌ساخت.

اما نکته تعیین‌کننده این بود که ترومن به واندنبرگ اجازه داد در شکل‌گیری سیاست‌ها نقش واقعی داشته باشد. سناتور جمهوری‌خواه در تدوین پیشنهادها مشارکت می‌کرد، تغییرات موردنظر خود را اعمال می‌کرد و در نهایت می‌توانست از سیاست‌هایی دفاع کند که خود در طراحی آنها نقش داشت. این الگو اکنون می‌تواند در روابط ترامپ و کنگره جدید نیز تکرار شود.

در پرونده اوکراین، همکاری دو حزب می‌تواند به توافقی چندساله برای استمرار کمک‌های نظامی، اقتصادی و اطلاعاتی به کی‌یف منجر شود؛ توافقی که هم‌زمان از کشورهای اروپایی مشارکت بیشتری مطالبه کند و ظرفیت تولید تسلیحات آمریکا را افزایش دهد. در رقابت با چین نیز واشنگتن می‌تواند با یک راهبرد مشترک، توسعه زیرساخت‌های انرژی و پردازش اطلاعات موردنیاز صنعت هوش مصنوعی را تسریع کند و در عین حال هزینه برق و پیامدهای اقتصادی این تحول را مدیریت کند.

در قبال ایران، ترامپ جنگی را آغاز کرده که اهداف و نقطه پایان مشخصی برای آن تعریف نشده است. همکاری با کنگره می‌تواند به تعیین اهداف قابل اندازه‌گیری، مشخص شدن خطوط قرمز، طراحی سازوکار مهار ایران و تدوین راهبردی برای پایان دادن به جنگ و جلوگیری از بازسازی برنامه هسته‌ای این کشور کمک کند.

با وجود این پیشنهادها، بزرگ‌ترین مانع شکل‌گیری همکاری ملی خود ترامپ است. سیاستمداری که باید با کنگره وارد شراکت شود، لازم دارد بداند رئیس‌جمهور دقیقاً چه هدفی را دنبال می‌کند و آیا فردا نیز بر همان تصمیم پایبند خواهد ماند. در مقابل، دموکرات‌ها نیز باید بپذیرند که همکاری با دولت به معنای چشم‌پوشی از نظارت و پاسخ‌خواهی نیست. آنها می‌توانند هم‌زمان بر عملکرد ترامپ نظارت کنند و در موضوعات راهبردی به توافق برسند؛ حتی اگر نتیجه این همکاری به اعتبار سیاسی رئیس‌جمهور کمک کند.