«مسجد جامع عتیق» از مقاصد گردشگران داخلی و خارجی است/ این مجموعه برای پرداخت حقوق خادمان و هزینه‌های آب، برق و گاز نیز با محدودیت مالی روبه‌رو است

سینماپرس: مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان با اشاره به محدودیت منابع مالی برای تأمین هزینه‌های جاری و نگهداری مسجد جامع گفت: بیش از ۱۵۰ رقبه مرتبط با این مسجد وضعیت مالی و حقوقی نامناسبی دارند و بررسی کارشناسی برای تعیین تکلیف حقوق موقوفات، مستأجران و مطالبات معوق آن‌ها آغاز شده است.

به گزارش سینماپرس، محمدرضا ترحمی روز شنبه در گفت‌وگو با ایرنا ضمن اشاره به مشکلات مالی مسجد جامع عتیق اصفهان اظهار داشت: این مسجد به‌عنوان یکی از آثار تاریخی ارزشمند و مقصد گردشگران داخلی و خارجی، نیازمند توجه ویژه در زمینه نگهداری، ساماندهی و تأمین هزینه‌های جاری است اما درآمد فعلی موقوفات آن پاسخگوی نیازهای مجموعه نیست.

وی افزود: در حال حاضر بیش از ۱۵۰ رقبه مرتبط با مسجد جامع عتیق وجود دارد که به دلایل مختلف و مسائل به‌جامانده از گذشته، وضعیت مالی و حقوقی آن‌ها شفاف و مشخص نیست و همین موضوع موجب شده بخشی از درآمدهای مورد انتظار مسجد محقق نشود.

ترحمی با بیان اینکه برخی از واگذاری‌های گذشته با شرایطی همچون حق کسب و پیشه و سرقفلی انجام شده است، ادامه داد: کارشناسان حقوقی اوقاف مأمور بررسی پرونده‌ها شده‌اند تا ضمن مشخص شدن حقوق مستأجران و متصرفان، حقوق موقوفات نیز تعیین و وضعیت قراردادها و مطالبات به‌روز شود.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان تصریح کرد: در این زمینه کارشناسان در حال بررسی هستند و پس از دریافت نظر کارشناسی، تصمیم‌های لازم اتخاذ خواهد شد. در این مسیر با هیچ‌کس تعارف نداریم؛ هر فردی که بدهکار باشد باید بدهی خود را پرداخت و کسی که تصرف غیرقانونی داشته‌ نیز باید وضعیت تصرفات خود را تعیین تکلیف کند.

وی با اشاره به ضرورت استقلال مالی مسجد جامع عتیق برای اداره امور و تأمین هزینه‌های آن گفت: این مجموعه برای پرداخت حقوق خادمان و هزینه‌های آب، برق و گاز نیز با محدودیت مالی روبه‌روست و ساماندهی موقوفات می‌تواند در بهبود شرایط مالی و تأمین بخشی از نیازهای آن مؤثر باشد.

ترحمی با تأکید بر اینکه تصور عمومی درباره برخورداری اوقاف از منابع مالی نامحدود با واقعیت فعالیت این مجموعه همخوانی ندارد، توضیح داد: استان اصفهان حدود ۲۵ هزار موقوفه دارد، اما هر موقوفه دارای نیت و مصرف مشخصی است و درآمد آن باید در همان مسیر هزینه شود.

وی افزود: ممکن است درآمد یک موقوفه برای کمک به ایتام، درمان بیماران سرطانی یا برگزاری مراسم مذهبی در ماه محرم و ماه مبارک رمضان اختصاص یافته باشد؛ بنابراین نمی‌توان منابع مالی یک موقوفه را برای مسجد دیگری هزینه کرد. حتی درآمد موقوفه‌ای که برای مسجدی خاص در نظر گرفته شده است، قابل انتقال به مسجد دیگری نیست.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، برای مساجد ردیف بودجه دولتی مشخصی پیش‌بینی نشده است و همین محدودیت‌ها تأمین هزینه‌های نگهداری و اداره مسجد جامع عتیق را دشوار کرده است.

ضرورت ساماندهی سیمای بصری و فعالیت‌های فرهنگی مسجد در هم‌توانی اوقات و میراث‌فرهنگی

ترحمی در ادامه با اشاره به وضعیت بصری و نحوه برگزاری برخی برنامه‌ها در مسجد جامع عتیق گفت: این مسجد از یک سو بنایی تاریخی و ارزشمند و از سوی دیگر محل برگزاری برنامه‌های فرهنگی و مذهبی است و باید میان این ۲ کارکرد تعادل برقرار شود.

وی افزود: مسجد جامع عتیق از مقاصد گردشگران داخلی و خارجی است و وضعیت ظاهری و نحوه استفاده از فضاهای آن باید متناسب با جایگاه تاریخی و فرهنگی این اثر باشد.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در پاسخ به این موضوع که برخی ناهماهنگی‌ها در برگزاری مراسم و نصب تجهیزات و اقلام تبلیغاتی در مسجد جامع عتیق به عنوان اثر کهنسال و ثبت جهانی اظهار داشت: بخشی از برنامه‌های فرهنگی و مذهبی در این مکان زیر نظر سازمان تبلیغات اسلامی برگزار می‌شود اما گاهی مجریان مراسم بدون توجه کافی به ویژگی‌های تاریخی بنا اقداماتی مانند نصب بنر، استند و تجهیزات صوتی و یا مواردی انجام می‌دهند که با سیمای تاریخی مسجد همخوانی ندارد.

وی ادامه داد: حتی در برخی موارد استفاده از مصالح نامرغوب و تجهیزات نامتناسب با معماری بنا، وضعیت بصری مسجد را تحت تأثیر قرار می‌دهد و لازم است این مسائل با مشارکت و هماهنگی دستگاه‌های مسئول بررسی و برای آنها تصمیم‌گیری شود.

ترحمی با تأکید بر ضرورت ورود اداره کل میراث فرهنگی به این موضوع گفت: معتقدیم باید اوقاف و میراث فرهنگی در کنار سایر دستگاه‌های مرتبط بنشینند و درباره نحوه برگزاری مراسم، نصب تجهیزات و رعایت ضوابط حفاظتی به تصمیمی مشخص و قاطع برسند تا هر فرد یا گروهی بر اساس سلیقه شخصی خود در این بنای تاریخی اقدام نکند.

وی همچنین به نامتناسب بودن وضعیت سرویس‌های بهداشتی مسجد با جایگاه و ظرفیت گردشگری آن اشاره کرد و گفت: برای رفع این مشکل، توافق‌هایی با شهرداری انجام شده است تا عرصه‌ای موقوفه در خارج از محدوده مسجد در اختیار شهرداری قرار گیرد و با ایجاد تأسیسات مورد نیاز، مشکل امکانات بهداشتی مجموعه برطرف شود.

وی تصریح کرد: پیگیری این موضوع ادامه دارد و تلاش داریم هرچه زودتر این موضوع محقق به سبب حفظ شأن و جایگاه یک مقصد گردشگری شود.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان در بخش دیگری از این گفت‌وگو از طرح پیشنهادی برای استفاده فرهنگی از برخی فضاهای مسجد جامع عتیق خبر داد و اظهار داشت : گروهی از پیشکسوتان و کارشناسان حوزه آثار تاریخی از بخش‌هایی از مسجد بازدید کرده‌اند و پیشنهادهایی برای تبدیل برخی فضاهای آن به نمایشگاه آثار تاریخی، دینی و قرآنی مطرح شده است.

ترحمی افزود: در این طرح پیشنهاد شده است بخشی از فضاها به معرفی آثار قرآنی و بخش‌هایی نیز به نمایش ابزار، وسایل، پرچم‌ها، لوح‌ها، سنگ‌نوشته‌ها و دیگر اشیای مرتبط با آیین‌های مذهبی و تعزیه اختصاص یابد.

وی با بیان اینکه برخی از این آثار تاریخی و مذهبی اکنون نزد اشخاص و هیأت‌ها نگهداری می‌شود، گفت: ایجاد فضایی مناسب برای نگهداری و نمایش این آثار می‌تواند ضمن حفاظت بهتر از آنها، به معرفی ظرفیت‌های تاریخی و مذهبی مسجد و افزایش حضور مردم و گردشگران کمک کند.

ترحمی تأکید کرد: این موضوع در حال حاضر در حد پیشنهاد است و هنوز محل مشخصی برای اجرای آن تعیین نشده است.

وی افزود: قرار است پس از بازدیدها و بررسی‌های بیشتر، فضاهای مناسب شناسایی و برای اجرای طرح نیز هماهنگی و مجوزهای لازم از سوی میراث فرهنگی و دستگاه‌های مسوول دریافت شود.

ترحمی ادامه داد: در این زمینه نشستی نیز با معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری اصفهان برگزار شده و موضوع راهکارهای ساماندهی و استفاده بهتر از ظرفیت‌های مسجد مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان با اشاره به برنامه‌های فرهنگی این مجموعه در مسجد جامع عتیق گفت: امسال مسابقات قرآن در این مسجد برگزار شد و با توجه به ضرورت ایجاد تحول در شرایط مجموعه، این امکان وجود دارد که در سال آینده نیز برنامه‌های قرآنی در همین مکان با شکل و برنامه‌ریزی متفاوت‌تری برگزار شود.

به گزارش ایرنا، مسجد جامع اصفهان بنایی با قدمت هزار و ۲۰۰ سال است که در فهرست آثار جهانی قرار دارد.

قدمت این مسجد تاریخی و بزرگ ایران به قرن دوم هجری باز می‌گردد. این مسجد مجموعه‌ای از معماری دوران ایلخانی، سلجوقی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار است که همین امر باعث شده آن را موزه معماری ایران بدانند.

این اثر در شمار پنج مسجد باشکوه تاریخ معماری دنیا و در فهرست آثار جهانی قرار دارد.

مسجد جامع دارای ۲ گنبد ارزشمند به نام تاج‌الملک و نظام‌الملک است که با «سبک معماری رازی» بنا شده‌اند اما گنبد تاج‌الملک یا خاکی، کوچک‌تر از نظام‌الملک است و از نظر ظرافت و تناسب بر آن برتری دارد.