مهار لحظه‌ای ۱۰ میلیون مترمکعب سیلاب با سازه‌های آبخیزداری کردستان

به گزارش خبرنگار مهر، عارف بهمنی صبح شنبه با اعلام این خبر به رسانه‌های کردستان اظهار کرد: ارزیابی واقعی عملکرد پروژه‌های آبخیزداری زمانی امکان‌پذیر است که این سازه‌ها در برابر رخدادهای شدید هیدرولوژیکی قرار بگیرند و میزان توانایی آن‌ها در کنترل رواناب، کاهش سرعت جریان و مهار رسوبات سنجیده شود.

وی افزود: سامانه بارشی فعال از جمعه ۱۴ آبان تا دوشنبه ۱۸ آبان، با ثبت بارندگی‌های قابل‌توجه و در برخی مناطق با شدت‌های لحظه‌ای بالا، شرایط مناسبی برای بررسی عملکرد اقدامات آبخیزداری در سطح استان فراهم کرد.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان با اشاره به میزان بارش‌های ثبت‌شده در ایستگاه‌های مختلف استان بیان کرد: در این مدت سلین با ۲۰۶ میلی‌متر بیشترین بارندگی را تجربه کرد و پس از آن مریوان با ۱۵۴، سروآباد با ۱۳۵، کامیاران با ۸۳، سنندج با ۶۵، دهگلان با ۵۲، بیجار با ۴۶ و قروه با ۴۳ میلی‌متر بارش در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

بهمنی ادامه داد: تمرکز بارش‌ها در مناطق غربی و جنوب‌غربی استان، به‌ویژه در برخی زیرحوزه‌ها، احتمال تولید رواناب سریع و شکل‌گیری جریان‌های سیلابی را افزایش داد.

وی با بیان اینکه نبود اقدامات کنترلی در بالادست می‌توانست پیامدهای مخربی در پایین‌دست به همراه داشته باشد، گفت: در چنین شرایطی افزایش دبی اوج، تشدید فرسایش آبکندی و انتقال رسوبات می‌تواند به اراضی کشاورزی، راه‌های ارتباطی و زیرساخت‌ها خسارت وارد کند.

پوشش آبخیزداری در ۵۰ زیرحوزه استان

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان در ادامه به وسعت اقدامات انجام‌شده در این حوزه اشاره کرد و افزود: تاکنون یک میلیون و ۲۰۵ هزار هکتار از عرصه‌های استان، معادل ۴۱ درصد سطح مورد مطالعه، تحت پوشش مطالعات و اقدامات آبخیزداری قرار گرفته و عملیات اجرایی در ۵۰ زیرحوزه آبخیز انجام شده است.

بهمنی با اشاره به احداث ۷ هزار و ۲۰۸ سازه آبخیزداری در کردستان عنوان کرد: اجرای پروژه‌های تغذیه مصنوعی در سطح ۷۰ هکتار و احداث ۱۵ بند خاکی کوتاه نیز در برنامه اقدامات اجرایی استان قرار داشته است.

وی ظرفیت مدیریت رواناب در محدوده طرح‌های اجراشده را حدود ۵۴ میلیون مترمکعب اعلام کرد و افزود: این ظرفیت حاصل مجموعه اقداماتی است که با هدف کنترل جریان آب، کاهش فرسایش و مدیریت منابع آب در حوزه‌های آبخیز استان انجام شده است.

ظرفیت ۱۰ میلیون مترمکعبی برای نگهداشت لحظه‌ای سیلاب

بهمنی یکی از شاخص‌های مهم عملکرد سازه‌های آبخیزداری را ظرفیت نگهداشت لحظه‌ای و تله‌اندازی سیلاب دانست و گفت: مجموعه اقدامات انجام‌شده در استان از ظرفیت حدود ۱۰ میلیون مترمکعبی برای نگهداشت لحظه‌ای آب برخوردار است.

وی توضیح داد: این ظرفیت به سازه‌ها امکان می‌دهد بخشی از جریان اولیه سیلاب را مهار و سرعت انتقال رواناب را کاهش دهند؛ موضوعی که از تمرکز ناگهانی حجم بالای آب در مسیر آبراهه‌ها و مناطق پایین‌دست جلوگیری می‌کند.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان با تشریح سازوکار فنی این سازه‌ها اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین کارکردهای آن‌ها کنترل پیشانی سیلاب است؛ به این معنا که در ابتدای بارش‌های شدید، بخشی از رواناب در سازه‌های کنترلی و عرصه‌های تحت پوشش آبخیزداری مهار و ذخیره می‌شود و در نتیجه سرعت حرکت جریان کاهش می‌یابد.

وی افزایش زمان تمرکز حوزه‌های آبخیز را از دیگر آثار اجرای این طرح‌ها برشمرد و افزود: سازه‌های مستقر در مسیر آبراهه‌ها با ایجاد موانع هیدرولیکی و کاهش سرعت جریان، زمان رسیدن رواناب از بالادست به خروجی حوزه را افزایش می‌دهند.

بهمنی خاطرنشان کرد: این فرآیند می‌تواند پاسخ حوزه‌های آبخیز به بارندگی را تعدیل کند، از هم‌زمانی جریان‌های زیرحوزه‌ای بکاهد و دبی اوج سیلاب را تا حدودی کنترل کند.

آبخیزداری فراتر از کنترل سیلاب

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تداوم اجرای طرح‌های آبخیزداری گفت: کارکرد این اقدامات تنها به مهار سیلاب محدود نیست، بلکه کنترل فرسایش خاک، کاهش انتقال رسوبات، تعدیل جریان رواناب و کمک به تغذیه منابع آب زیرزمینی را نیز در بر می‌گیرد.

بهمنی یادآور شد: عملکرد سازه‌های آبخیزداری در بارندگی‌های حدی اخیر، فرصتی برای ارزیابی میدانی ظرفیت‌های ایجادشده در استان بود و نشان داد توسعه این طرح‌ها، به‌ویژه در حوزه‌هایی که استعداد بالایی برای تولید رواناب و سیلاب دارند، باید با جدیت دنبال شود.