جزئیات شاخص آلودگی هوا؛ تهران در صدر آلوده‌ترین شهرهای جهان

فرارو- پایتختِ دودگرفته هفته را نه با صدای باران، که با آژیر خاموشِ ذرات معلق آغاز کرد. کارگروه اضطرار آلودگی هوا در تصمیمی دوگانه، مدارس را باز نگه داشت و تنها به لغو زنگ ورزش و صبحگاه بسنده کرد. پلیس راهور در خیابان‌ها هم اهرم «توقیف ساعتی» را برای اجرای طرح زوج و فرد به کار انداخت.

به گزارش فرارو، هم‌زمان، رصد داده‌های بین‌المللی از رتبه‌بندی جهانی یک واقعیت تلخ را آشکار کرد. در ساعات اوج آلودگی تهران تبدیل به«دومین شهر آلوده‌ جهان» شد.

دودِ ماندگار؛ از ایستگاه سلامت تا پناهگاهِ بهشتی

شنبه ۲۳ آبان برای تهرانی‌ها با آسمانی کدر و شاخصی آغاز شد که اگرچه روی کاغذ از قرمزیِ شب گذشته (۱۵۲ تا ۱۵۳) کمی عقب نشست و به عدد ۱۳۱ (و در ساعات میانی روز به ۱۲۶) رسید، اما در بطن شهر همچنان نفس‌گیر بود. 

نگاهی به نقشه ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا نشان می‌دهد که «میانگین شاخص آلودگی هوا» همیشه راوی خوبی برای حالِ واقعی شهر نیست؛ مثلا ایستگاه دانشگاه شهید بهشتی با شاخص ۷۸ پاک‌ترین نقطه پایتخت لقب گرفت، اما ایستگاه سلامت با ثبت عدد ۱۷۲ در وضعیت قرمز، تصویر دقیق‌تری از هوایی دارد که شهروندان در مناطق مرکزی و جنوبی تنفس می‌کنند.

اداره کل هواشناسی استان تهران با صدور هشدار نارنجی، مهر تأییدی بر این سکونِ آزاردهنده زده و خبر داده که این چترِ سنگینِ آلاینده‌ها دست‌کم تا دوشنبه ۲۵ آبان مهمان آسمان تهران خواهد بود. 

رقابت تهران، دهلی، لاهور

در ساعات گذشته، موجی از خبرها در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد که مدعی بود تهران با سبقت از دهلی، به رتبه نخست آلوده‌ترین شهر جهان صعود کرده است. داده‌های لحظه‌ای شرکت سوئیسی IQAir (مرجع بین‌المللی پایش کیفیت هوا) تصویر دقیق‌تر و مستندتری ارائه می‌دهد:  تهران در رتبه‌بندی ساعتی کلان‌شهرهای جهان (بسته به ساعت پایش و افت‌وخیز ذرات PM2.5) تا رتبه دومین شهر آلوده جهان پیش رفت و در جدول جهانی بین رده‌های هفتم تا هجدهم در نوسان بوده است.

شاخص لحظه‌ای ثبت‌شده برای تهران در پایگاه IQAir تا ۱۷۴ نیز بالا رفت.  دهلی (هند) و لاهور (پاکستان) همچنان در تراز بسیار خطرناک‌تر و بالای ۲۰۰ تا ۳۴۰ در صدر جدول جهانی قرار دارند. بر این اساس، اگرچه تهران به یکی از کانون‌های اصلی آلودگی هوای جهان تبدیل شده، اما عبور از دهلی در میانگین ساعتیِ امروز با داده‌های رسمی بین‌المللی هم‌خوانی ندارد. 

الگوی پاییزی پایتخت 

داده‌های تحلیلی IQAir درباره تهران نشان می‌دهد که آبان و آذر به‌طور تاریخی بدترین ماه‌های سال برای پایتخت ایران هستند؛ به‌طوری که غلظت ذرات معلق PM2.5 از میانگین سالانه حدود ۲۵.۹ میکروگرم بر مترمکعب، در این دو ماه جهشی شدید به بالای ۴۱ تا ۴۳ میکروگرم دارد که دقیقاً در محدوده «ناسالم برای گروه‌های حساس» قرار می‌گیرد. 

خبری از تعطیلی مدارس نیست

در لابلای گمانه‌زنی‌های خانواده‌ها برای غیرحضوری شدن کلاس‌ها و همه ترس‌ها و تردیدها، مدیرحفاظت محیط زیست تهران، آب پاکی را روی دست همه ریخت. بر اساس مصوبه کارگروه اضطرار آلودگی هوا، کمیته اضطرار جلسه‌ای تشکیل نمی‌دهد و مدارس تهران نه‌تنها امروز شنبه ۲۳ آبان، بلکه فردا یکشنبه ۲۴ آبان نیز تعطیل نیستند و کلاس‌ها به‌صورت حضوری برگزار می‌شوند.  اما برنامه صبحگاهی و فعالیت ورزشی تا پایان روز یکشنبه ممنوع اعلام شد.

یا زوج یا فرد

ظاهرا استراتژی مدیریت بحران روی خیابان‌ها متمرکز شده است. طبق مصوبات کارگروه اضطرار، امروز و فردا (۲۳ و ۲۴ آبان) طرح زوج و فرد از درب منازل اجرا می‌شود و شهرداری تهران نیز از صدور هرگونه مجوز روزانه طرح ترافیک منع شده است. 

در میدان عمل، پلیس راهور تهران رویکردی را در پیش گرفته است. اینکه علاوه بر اعمال جریمه، خودروهایی که زوج و فرد را رعایت نکرده باشند، به‌صورت مقطعی و در قالب توقیف‌ در حاشیه معابر متوقف می‌کنند تا بازدارندگی روانی هم ایجاد کنند. 

اکنون تهران در انتظار روز دوشنبه است؛ روزی که هواشناسی وعده تغییر الگوی جوی را داده، اما تا آن زمان، تهرانی‌ها باید هوایی که بوی سرب می‌دهد را تحمل کنند.