جای خالی کتاب در سبد خانوار؛کتابخوانی با شعار و بخشنامه میسر نمیشود
مشهد- کتاب از سبد خانوار جا مانده است و کتابخوانی با شعار و بخشنامه میسر نمی شود؛ آنچه این زنجیره را دوباره به راه می اندازد، دسترسی ارزان و فضاهای واقعی مطالعه است.

خبرگزاری مهر- گروه استانها، مرجانه حسین زاده: با فرارسیدن سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر عطر کتاب و حالوهوای این «یار مهربان» و همیشگی در گوشهوکنار کشور پیچیده است، روزهایی که فرصتی فراهم میکنند تا بیش از گذشته به جایگاه کتاب در زندگی فردی و اجتماعی بیندیشیم و از اهمیت مطالعه، ضرورت گسترش فرهنگ کتابخوانی و راههای نزدیکتر کردن مردم به دنیای دانایی سخن بگوییم.
«هفته کتاب» فراتر از چند روز برگزاری نمایشگاه، نشست ادبی، رونمایی کتاب و برنامههای فرهنگی، میتواند بهانهای برای طرح چند پرسش اساسی باشد «چگونه میتوان کتاب را از یک کالای فرهنگی در قفسه کتابخانهها و کتابفروشیها، به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره مردم تبدیل کرد؟»، «چگونه میتوان کودکان و نوجوانان را به جای اجبار به خواندن کتابهای درسی، به لذت کشف جهان از دریچه مطالعه علاقهمند کرد» و «چه مسیرهایی برای آشتی دوباره نسلهای مختلف با کتاب وجود دارد؟».
واقعیت این است که ترویج کتابخوانی تنها با توصیه به مطالعه و تأکید بر فواید آن اتفاق نمیافتد. کتاب باید در دسترس باشد، در محیطی جذاب و متناسب با سلیقه مخاطب عرضه شود و مهمتر از همه بتواند با مسائل و دغدغههای واقعی زندگی مردم ارتباط برقرار کند. شاید به همین دلیل است که در سالهای اخیر، شکلهای تازهای از مواجهه با کتاب، از کافهکتابها و دورهمیهای مطالعاتی گرفته تا نشستهای گفتوگو محور و حلقههای کتابخوانی، مورد توجه قرار گرفتهاند، فضاهایی که در آنها کتاب نه یک تکلیف، بلکه بهانهای برای اندیشیدن، گفتگو و تجربه زیستی مشترک است.
در این میان شنیدن دیدگاه کسانی که سالها در حوزه آموزش، پژوهش، نویسندگی و ترویج کتاب فعالیت کردهاند، میتواند دریچههای تازهای برای شناخت موانع و فرصتهای کتابخوانی بگشاید. از همین رو در آغازِ «هفته کتاب» به سراغ اهالی کتاب و قلم رفتهایم تا درباره تجربههایشان، شیوههای مؤثر ترویج مطالعه و راهکارهای ایجاد انس پایدار میان مردم و کتاب گفتوگو کنیم، چراکه برای ساختن جامعهای کتابخوان، پیش از هر چیز باید لذت دانستن را به تجربهای ملموس و خواستنی در زندگی مردم تبدیل کرد.
ترویج کتابخوانی با شعار و بخشنامه میسر نمی شود
حمیدرضا سهیلی، نویسنده خراسانی که کتابهایی نظیر « جهنم منهای من»، «صدسال تئاتر مشهد»، «شهد شیرین شفا» و بسیار آثار دیگر را تاکنون به رشته تحریر در آورده است، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: میدانیم که در حال حاضر مشکل عمده کتاب و کتابخوانی، قیمت بالای کتاب است، اما این تنها مشکل نیست و مسئلهٔ مهمتر آن است که کتاب جایی در سبد مصرف خانوار ندارد. مسلم است که وقتی سفره زندگی مردم کوچک باشد، اول از همه خوراک فکری و فرهنگی قیچی میشود. پس مسئول فرهنگیای که فقط بنشیند و بگوید «مردم کتاب بخوانند» و برای ارزانکردن دسترسی به کتاب و کتابخوانی هیچ کاری نکند، حرفش شعار است و بس. یارانهٔ کتاب، کتابخانهٔ سیار و دسترسی رایگان به کتاب در محلههای کمبرخوردار، وظیفهٔ نهادهای فرهنگی است، نه لطف آنها.
نویسنده خراسانی گفت: باید برای تبلیغ کتابخوانی فضای مناسبی پدید آورد. آدم با فضا زنده میشود، نه با بخشنامه. پاتوق کتابخوانی خوب است، اما نه هر پاتوقی. پاتوقی که شبیه کلاس درس باشد، بچه را فراری میدهد. کافهکتاب، باشگاه کتابخوانی محله، کتابخانهای که بتوان در آن نشست، بلندخوانی کرد، نقد کرد و بحث کرد، آدمها را از مصرفکنندهٔ منفعل به عضو یک جمع صمیمی و ادامهدهنده تبدیل میکند. پاتوق کتاب باید جای آدمهای واقعی باشد، نه جای پز فرهنگی و عکس گرفتن برای اینستاگرام.
وی ادامه داد: مدرسه هم نقش مهمی در تربیت عادت کتابخوانی دارد. مشکل این است که کتاب را در مدرسه به تکلیف تبدیل کردهاند. بچهای که مجبور است خلاصهٔ کتاب بنویسد و نمره بگیرد، یاد میگیرد از کتاب فرار کند، نه به آن پناه ببرد. معلمی که خودش اهل کتاب نباشد، نمیتواند شوق کتاب را به دانشآموزش منتقل کند. باید کتابخانه به یک کلاس واقعی تبدیل شود، نه قفسهای قفلشده پر از کتاب. معلم باید دربارهٔ کتابی حرف بزند که خودش خوانده است، نه کتابی که «باید» خوانده شود. کلاس ادبیات باید جای قصهگویی تعاملی و نمایش خلاق باشد، نه جای حفظ کردن.
سهیلی افزود: اما باید توجه داشت که هیچ برنامه مدرسهای و هیچ پاتوقی جای پدر و مادری را که خودشان اهل کتاب هستند، نمیگیرد. آدمها در سختترین شرایط هم وقتی به ریشه و خانوادهشان برمیگردند، نجات پیدا میکنند. اگر بچه ببیند پدرش شبها کتاب دست میگیرد، یاد میگیرد کتاب بخشی از زندگی است، نه یک کالای تجملی. بلندخوانی برای کودک، حتی بعد از اینکه خودش سواد خواندن پیدا کرده است، از هر کلاس ادبیاتی مؤثرتر است.
این نویسنده سرشناس خراسانی بیان کرد: در زندگی امروز، فضای مجازی رقیب سرسختی برای کتابخوانی است. اما باید رقیب را به ابزار تبدیل کرد. من از کوتاهنویسی دفاع نمیکنم، ولی چون میدانم انسان امروز حوصلهٔ طولانینویسی و طولانیخواندن را ندارد، باید از کوتاهنویسی هم بهترین بهره را برد. برای ترویج کتاب، به جای معرفی کتابهای قطور میتوان ویدیوی یکدقیقهای، پادکست کوتاه، معرفی کتاب در استوری و روایت کوتاه و جذاب از یک کتاب را جایگزین کرد و با زبان نسل امروز حرف زد و آنان را به سمت کتاب راهنمایی کرد. رسانههای جمعی هم باید کتاب را به هنجار اجتماعی تبدیل کنند. وقتی چهرههای محبوب و مورد اعتماد جامعه دربارهٔ کتابی که خواندهاند حرف بزنند، کتابخوانی معتبر و جذاب میشود. نمایشگاه کتاب محلهمحور و پویش اهدای کتاب هم شور جمعی میسازد.
وی بیان کرد: اما باید توجه داشت تا وقتی کتابخواندن در جامعهٔ ما کاری لوکس و تفننی تلقی شود، هیچیک از این راهحلها معجزه نمیکند. کتاب باید مثل نان شب، بخشی از زندگی روزمره شود نه با شعار، نه با بخشنامه، بلکه با ارزانکردن آن، دسترسی آسان، ساختن فضاهای واقعی برای دور هم جمع شدن، و آدمهایی که خودشان کتاب میخوانند و دربارهاش حرف میزنند. این کارها خوب است، اما باز هم تاکید میکنم که کافی نیست. هر خانواده، هر معلم و هر شهروند میتواند از همین امروز با خواندن یک کتاب و حرف زدن دربارهٔ آن، این زنجیره را شروع کند.
سهیلی با انتقاد از فقدانِ فرهنگ مجلهخوانی و روزنامهخوانی در خانواده ها گفت: با تعطیلی چاپ و انتشار روزنامهها و مجلات متنوع، در واقع خلأ بزرگی در فرهنگ مطالعه پیدا کردهایم. امروز برای کودک چه مجلهای داریم؟ برای نوجوان و جوان چه؟ برای بزرگسال، برای زنان و...؟ در گذشته برای هر قشر مجلهٔ مختص همان قشر چاپ میشد و حتی برای علاقهمندان به طنز، مجلهٔ طنز و فکاهی داشتیم؛ اما حالا جای آن واقعاً خالی است و معدود مجلاتی هم که با تیراژ بسیار پایین چاپ میشوند، مشتری ندارند. این مشکل باید ریشهیابی شود.
نویسنده مجموعه داستان « ماراتن عشق» با اشاره به ریشهیابی این وضعیت گفت: ریشه این مشکل از یک سو بحران کاغذ و هزینهٔ چاپ و کاهش درآمد تبلیغاتی است که نفس نشریات را گرفته و تیراژ و تنوع آنها را بهشدت کم کرده است. از سوی دیگر، فضای مجازی نه فقط رقیب نشریات شده؛ که بسیاری از نشریات نتوانستند از آن به عنوان ابزار استفاده کنند. در نتیجه، مخاطب نهتنها از مجله فاصله گرفت، بلکه عادتِ ورقزدن و انتظار برای شمارهٔ بعدی هم از زندگی خانوادگی حذف شد. مهمتر از همه، برای مخاطب خاص کودک، نوجوان، جوان، زن و علاقهمند به طنز ارادهٔ جدی برای تولید و توزیع نشریه وجود ندارد. وقتی مجله به کالایی لوکس یا تشریفاتی تبدیل شود، دیگر بخشی از زندگی روزمره نیست و نمیتواند نقش پلهٔ میانی ورود به دنیای کتاب را بازی کند. مجله بود که خواندنِ تکهتکه، کنجکاویِ ماهانه و تنوعِ ذائقه را تمرین میداد. با حذف آن، این تجربهٔ ساده اما حیاتی هم از سبد فرهنگی خانوار برداشته شده است.
علاقهمند کردن دانشآموزان به مطالعه از آموزش محتوای کتابهای درسی مهمتر است
نوید موسوی، استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ و مروج کتاب نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت تغییر رویکردهای آموزشی و فرهنگی در ترویج کتابخوانی اظهار کرد: تجربه تدریس در مدارس از سال ۱۳۸۷ به من نشان داده است که علاقهمند کردن دانشآموزان به مطالعه، به مراتب مهمتر از آموزش محتوای کتابهای درسی است. زیرا وقتی در فردی علاقه به مطالعه را ایجاد میکنیم، در واقع اهمیت «لذت آموختن» را به او شناساندهایم و پس از آن، آن فرد حتی بدون حضور معلم نیز مسیر یادگیری را ادامه خواهد داد.
استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ و مروج کتاب با بیان اینکه برای گسترش فرهنگ مطالعه باید در شیوه معرفی کتاب و حتی روشهای تدریس در مدارس و دانشگاهها تجدیدنظر کنیم، اظهار کرد: یکی از موضوعات مهمی که در این زمینه کمتر مورد توجه قرار میگیرد، طراحی و زیباییشناسی محیط مطالعه و ارائه کتاب است.
وی با اشاره به دیدگاه آلن دوباتن در یکی از آثارش درباره نقش طراحی فضاهای مذهبی در ترویج آموزههای مسیحیت افزود: دوباتن توضیح میدهد که یکی از عوامل استقبال از آموزههای مسیحیت در طول قرنها، طراحی فضای کلیساها بوده است، نیمکتهای منظم، سقفهای بلند و باشکوه، شیشههای رنگی، موسیقی و نقاشیهای زیبای دیواری، همگی در ایجاد تجربهای جذاب برای مخاطبان نقش داشتهاند. این مثال نشان میدهد که طراحی محیط، حتی در انتقال مفاهیم و ترویج یک اندیشه نیز اهمیت فراوانی دارد.
موسوی ادامه داد: به نظرم قفسههای کتابی که چند سال قبل در سالنهای مترو قرار داده شد، به دلیل انتخاب کتابهای ناشناخته و نحوه نامناسب ارائه آنها، نتوانست تجربه موفقی در ترویج مطالعه ایجاد کند و در نهایت نیز جمعآوری شد. کتاب باید در فضایی مناسب و با رعایت اصول زیباییشناسی به مخاطب معرفی شود، بنابراین نباید از اهمیت طراحی در برنامههای ترویج کتابخوانی غافل شویم.
استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ و مروج کتاب با اشاره به تجربه خود در تشویق دانشآموزان به مطالعه گفت: همیشه به دانشآموزانم توصیه میکنم محیط مطالعه خود را به شکلی طراحی کنند که هر بار پشت میز مینشینند، از حضور در آن فضا لذت ببرند و برای مطالعه احساس خوشایندی داشته باشند. به خاطر دارم یکی از دانشآموزانم میگفت در خانه گلخانه داریم و من میز مطالعهام را به آنجا منتقل کردم و فضای زیبایی برای درس خواندن ساختم. همین جزئیات میتوانند در ایجاد علاقه به مطالعه مؤثر باشند.
وی با بیان اینکه عناصری مانند یک استکان قهوه، عطر خوش، ساعت مناسب، خودکارهای رنگی و کاغذهای تمیز برای یادداشتبرداری میتوانند تجربه مطالعه را دلپذیرتر کنند، تصریح کرد: این موارد شاید در نگاه نخست جزئی به نظر برسند، اما در شکلگیری عادت مطالعه و ایجاد علاقه به کتاب نقش دارند.
موسوی در ادامه با تفکیک دو جنبه شکلی و محتوایی ترویج کتابخوانی، محتوای مطالعه را مهمتر دانست و گفت: اگر بخواهیم از ظاهر و فرم عبور کنیم و به محتوا بپردازیم، به نظرم مسئلهشناسی و طرح مسائل در فضای عمومی جامعه یکی از اولویتهای اصلی است. جلسات کتاب در موضوعات مختلف تاریخی، علمی، روانشناختی، ادبی و فرهنگی توانستهاند در این زمینه موفق عمل کنند.
وی افزود: کافهکتابها نیز به دلیل برخورداری از طراحی مناسب و ایجاد فضایی برای گفتوگو، ظرفیت خوبی برای ترویج مطالعه دارند. این مجموعهها با برگزاری نشستهای هماندیشی و دورهمیهای کتاب، موضوعاتی را پیش روی مخاطبان قرار میدهند که برای یافتن پاسخ آنها، مطالعه و مراجعه به منابع مکتوب ضرورت پیدا میکند.
استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ و مروج کتاب با انتقاد از دیدگاهی که مطالعه را فاقد فایده میداند، اظهار کرد: بسیاری تصور میکنند کتاب نمیتواند دردی از مشکلات زندگی دوا کند و مطالعه فایده چندانی ندارد در حالی که چنین نگاهی، بزرگترین ظلم به دانستن بهعنوان یکی از نیازهای طبیعی انسان است. دانستن یک امتیاز اضافی نیست که بتوانیم آن را نخواهیم یا از آن صرفنظر کنیم، بلکه یک نیاز اساسی است که از طریق مطالعه، تفکر و گفتوگو میتوانیم برای آن پاسخهای مناسب پیدا کنیم.
وی برای توضیح اهمیت میل انسان به دانستن گفت: وقتی وارد اتاقی تاریک میشویم، نخستین کاری که انجام میدهیم روشن کردن چراغ است. چرا چنین میکنیم؟ چون میخواهیم بدانیم در آن فضا چه چیزی وجود دارد. این میل به دانستن، بخشی از طبیعت انسان است و نمیتوان آن را بیفایده دانست. ما در هر کاری که انجام میدهیم، به دانستههای مختلفی متکی هستیم و کتاب میتواند به این دانستهها عمق ببخشد. از سوی دیگر، دانستن مسیری یکطرفه است و انسان پس از آگاهی، دیگر نمیتواند به نقطه پیش از آن بازگردد.
موسوی با تأکید دوباره بر نقش نشستهای کتاب در گسترش فرهنگ مطالعه خاطرنشان کرد: این جلسات بستر مناسبی برای مطالعه، تفکر و هماندیشی فراهم میکنند. بارها دیدهام افرادی که در چنین نشستهایی حضور پیدا کردهاند، پس از مدتی به دنبال تهیه کتاب رفتهاند و از برگزارکنندگان و دیگر شرکتکنندگان خواستهاند کتابهای بیشتری به آنها معرفی کنند. این اتفاق نشان میدهد که ایجاد یک فضای گفتوگومحور میتواند به شکلگیری علاقهای پایدار به مطالعه منجر شود.
استاد دانشگاه، پژوهشگر تاریخ و مروج کتاب با اشاره به ضرورت حفظ جریان اندیشهورزی در شرایط دشوار اقتصادی و اجتماعی گفت: نباید تحت تأثیر فشارهای اقتصادی و مشکلات زندگی، اندیشیدن و مسئلهسازی را کنار بگذاریم. به تعبیر کارل پوپر، زندگی سراسر حل مسئله است و برای مواجهه با مسائل زندگی، به دانستن، تفکر و مطالعه نیاز داریم. کتاب یکی از مهمترین ابزارهایی است که میتواند در این مسیر به ما کمک کند
کنجکاوی مردم درباره محتوای کتابها افزایش یافته است
احسان بیکزاده، مروج کتاب خراسانی نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تغییر شکل مواجهه مردم با کتاب و مطالعه گفت: اگرچه ممکن است کتابخوانی به معنای سنتی آن، یعنی خرید و مطالعه کامل کتابهای چاپی، به دلیل شرایط اقتصادی افزایش نیافته باشد، اما به نظر میرسد کنجکاوی مردم نسبت به محتوای کتابها و آگاهی از آنچه در آثار منتشرشده میگذرد، همچنان وجود دارد و حتی در حال افزایش است.
مروج کتاب خراسانی در بررسی وضعیت کتابخوانی در مشهد اظهار کرد: ارائه ارزیابی دقیق از میزان مطالعه در جامعه، به دادههای آماری و شناخت گروههای مختلف مردم نیاز دارد. از آنجا که ما برگزارکننده رویدادها و نشستهای کتابخوانی هستیم، طبیعتاً بیشتر با افرادی ارتباط داریم که نسبت به میانگین جامعه به کتاب علاقهمندترند و در برنامههای فرهنگی شرکت میکنند، بنابراین نمیتوان تجربه این گروه را به کل جمعیت مشهد تعمیم داد.
وی افزود: از این منظر شاید کتابفروشان به دلیل ارتباط مستقیم با خریداران و آگاهی از میزان فروش آثار، بتوانند ارزیابی دقیقتری از وضعیت بازار کتاب ارائه دهند. هرچند میزان فروش نیز لزوماً نشاندهنده میزان مطالعه نیست، زیرا خریدن یک کتاب به معنای خواندن کامل آن نخواهد بود. با این حال، کتابفروشان احتمالاً بهتر میتوانند روند افزایش یا کاهش استقبال از کتاب را گزارش کنند.
بیکزاده با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی بر عادتهای مطالعاتی مردم بیان کرد: ممکن است کتابخوانی به معنای متعارف آن، یعنی خرید کتاب فیزیکی و مطالعه کامل آن، افزایش پیدا نکرده باشد یا حتی با کاهش مواجه شده باشد؛ چراکه در شرایط اقتصادی کنونی، قیمت کتاب بسیار بالا رفته است. با این حال، من احساس میکنم علاقه و کنجکاوی مردم نسبت به محتوای کتابهایی که منتشر میشوند، نهتنها کاهش نیافته، بلکه در مواردی افزایش نیز پیدا کرده است.
مروج کتاب خراسانی ادامه داد: امروز افراد زیادی علاقهمندند بدانند یک کتاب درباره چه موضوعی صحبت میکند، نویسنده چه ادعاهایی مطرح کرده و استدلالهای اصلی او چیست. ممکن است این افراد کتاب را نخرند یا فرصت مطالعه کامل آن را نداشته باشند، اما تمایل دارند در نشستی شرکت کنند که در آن یک اثر بهصورت اجمالی معرفی و محتوای اصلی آن تشریح میشود.
وی با اشاره به نقش قالبهای جدید انتقال محتوا در آشنایی مردم با آثار مکتوب گفت: استقبال از پادکستها و محتواهای صوتی و تصویری که خلاصهای از کتابها را ارائه میکنند نیز در همین راستا قابل بررسی است. به نظر میرسد افراد تمایل دارند از این طریق با موضوعات و ایدههای مطرحشده در کتابها آشنا شوند و دریابند که هر اثر چه حرفی برای گفتن دارد.
بیکزاده با اشاره به تجربه برگزاری نشستهای کتابخوانی خاطرنشان کرد: در برنامههایی که خودمان برگزار میکنیم نیز این موضوع را مشاهده میکنیم. بسیاری از شرکتکنندگان ممکن است کتاب معرفیشده را پیش از نشست نخوانده باشند و حتی پس از جلسه نیز قصد خرید آن را نداشته باشند، اما به برنامه میآیند تا درباره محتوای کتاب، دیدگاه نویسنده و مباحث مطرحشده در آن اطلاعاتی کسب کنند. این مسئله نشان میدهد که شکلهای دیگری از علاقهمندی به کتاب در جامعه در حال شکلگیری است.
مروج کتاب خراسانی درباره راهکارهای توسعه فرهنگ کتابخوانی و نقش متولیان فرهنگی گفت: یکی از موانع جدی گسترش مطالعه، مسئله اقتصاد و افزایش قیمت کتاب و کاغذ است. در چنین شرایطی، به نظرم یکی از اقدامات مؤثر میتواند تسهیل انتشار و دسترسی به کتابهای الکترونیکی باشد تا مردم بتوانند آثار مورد علاقه خود را با هزینهای کمتر از نسخههای چاپی تهیه و مطالعه کنند.
وی حمایت از برگزارکنندگان رویدادهای کتاب و ایجاد فضاهای مناسب برای برگزاری نشستهای فرهنگی را ضروری دانست و افزود: یکی از مشکلات برگزارکنندگان برنامههای کتاب، تأمین فضای مناسب و هزینههای مربوط به آن است. اگر متولیان فرهنگی بتوانند بسترهایی برای برگزاری کمهزینه یا رایگان این رویدادها فراهم کنند، قطعاً زمینه مشارکت افراد بیشتری در برنامههای کتابمحور فراهم خواهد شد.
بیکزاده با اشاره به تجربه کتابفروشی جهاد دانشگاهی در مشهد اظهار کرد: یکی از نمونههای موفق در این زمینه، فضای کتابفروشی جهاد دانشگاهی در محدوده میدان پارک است که با حمایت یک مجموعه نیمهدولتی و نیمهخصوصی، امکان استفاده رایگان از فضا را برای برگزارکنندگان رویدادهای کتاب فراهم کرده است. این اقدام به رونق برنامههای فرهنگی و نشستهای مرتبط با کتاب در مشهد کمک کرده است.
مروج کتاب خراسانی ادامه داد: اگر چند فضای دیگر نیز با حمایت دستگاهها و مجموعههای فرهنگی در نقاط مختلف شهر ایجاد شود و بهصورت رایگان در اختیار برگزارکنندگان نشستهای کتابخوانی قرار گیرد، میتوان دامنه این برنامهها را گسترش داد. در چنین شرایطی، برگزارکنندگان مجبور نیستند برای استفاده از فضای یک کافه، هزینهای به مجموعه میزبان پرداخت کنند یا شرکتکنندگان را ملزم به سفارش از کافه و پرداخت هزینه کنند.
وی با تأکید بر ضرورت فراهم کردن امکان حضور آزادانه مردم در برنامههای فرهنگی تصریح کرد: بهتر است فضاهایی با ضوابط مشخص در نقاط مختلف مشهد ایجاد شوند تا برگزارکنندگان بتوانند بدون تحمیل هزینههای اضافی، نشستهای کتابمحور خود را برگزار کنند و مردم نیز بدون نیاز به ثبتنام پولی، سفارش از کافه یا پرداخت هزینه، بهصورت آزاد و رایگان در این برنامهها حضور یابند.
بیکزاده خاطرنشان کرد: حمایت از چنین فضاهایی میتواند به افزایش تعداد نشستهای کتابخوانی، گسترش گفتوگو درباره آثار مکتوب و آشنایی گروههای بیشتری از مردم با محتوای کتابها کمک کند. گاهی همین آشنایی اولیه و حضور در یک نشست، میتواند نقطه شروع علاقهمندی فرد به مطالعه و پیگیری جدیتر کتاب باشد.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.