روایت عبور خدمات شهری مشهد از مدیریت سنتی به مدیریت هوشمند

به گزارش شهرآرانیوز؛ مدیریت کلان‌شهر‌ها در عصر جدید، دیگر تنها با روش‌های سنتی و فرایند‌های کاغذی امکان‌پذیر نیست و شهر‌های بزرگ برای افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌ها و ارتقای کیفیت خدمات، ناگزیر به حرکت در مسیر هوشمندسازی هستند. در‌همین‌راستا، مدیریت‌شهری مشهد طی سال‌های اخیر توسعه سامانه‌های هوشمند نظارتی و اجرایی را به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های حوزه خدمات شهری تبدیل کرده است؛ از نظارت بر پیمان‌های تنظیف شهری و کنترل عملکرد ناوگان خدماتی گرفته تا سامان‌دهی رفع سد‌معبر، مدیریت نخاله‌های ساختمانی و پایش کانال‌های شهری، اکنون بخش درخورتوجهی از فرایند‌های خدمات شهری در مشهد با تکیه بر فناوری‌های نوین و سامانه‌های برخط در حال انجام است و این اقدامی است که علاوه بر افزایش سرعت و دقت خدمات، شفافیت و پاسخگویی در مدیریت‌شهری را نیز تقویت کرده است.

براساس اعلام معاونت محیط‌زیست و خدمات‌شهری شهرداری مشهد، اجرای سامانه‌های هوشمند در حوزه خدمات شهری توانسته است بخشی از پیچیده‌ترین و پرحجم‌ترین مأموریت‌های این حوزه را از چرخه مدیریت سنتی خارج کند، رویکردی که به گفته مسئولان شهری، می‌تواند مشهد را به یکی از پیشروترین کلان‌شهر‌های کشور در حوزه مدیریت هوشمند خدمات شهری تبدیل کند.

معاون محیط‌زیست و خدمات‌شهری شهرداری مشهد با تأکید بر لزوم هوشمندسازی بخش گسترده‌ای از فعالیت‌ها و مأموریت‌های اداره کل خدمات‌شهری تصریح کرد: اداره‌کل خدمات‌شهری با‌گستره‌ای از‌مأموریت‌ها روبه‌روست که مدیریت سنتی آنها به روال سال‌های گذشته نه‌تنها ناکارآمد، بلکه پرهزینه و‌آسیب‌زا‌ست.

نگهداشت بیش از‌یک‌میلیون‌و‌۷۰۰‌هزار مترطول کانال‌های شهری، سامان‌دهی حجم زیاد نخاله‌های ساختمانی، نظارت بر پیمانکاران متعدد، کنترل ناوگان خودرو‌های خدماتی و رسیدگی سریع به تخلفات شهری مثل سد‌معبر و... بخشی از وظایفی است که بدون تکیه بر سامانه‌های هوشمند، امکان پایش دقیق و تصمیم‌گیری بموقع در‌آن‌ها وجود ندارد.

هوشمندسازی فرایند‌ها و فعالیت‌ها در این اداره‌کل نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مدیریت نوین خدمات‌شهری و مدیریت شهر است؛ هوشمندسازی در این مجموعه منجر به «شفافیت»، «پاسخگویی» و «افزایش بهره‌وری» می‌شود.

مهدی یعقوبی با اشاره به نظارت دقیق و بر‌خط بر پیمان‌های تنظیف‌شهری با طراحی سامانه هوشمند نظارتی (مبنای‌۲) بر پایه فهرست بهای کشوری تصریح کرد: سامانه جامع نظارت بر پیمان‌های خدمات با ایجاد یک پایگاه داده منسجم، امکان رصد برخط پیمان‌ها، ثبت جرائم روزانه و دوره‌ای پیمانکاران، کنترل احجام و تغییرات قرارداد و محاسبه‌دقیق صورت‌وضعیت‌های ماهانه را فراهم کرده است؛ همچنین این سامانه با حذف فرایند‌های کاغذ‌محور، ابزار نظارتی دقیقی را برای مدیران فراهم و به تصمیم‌سازی بهتر برای امور شهر نیز کمک کرده است.

یکی دیگر از مهم‌ترین و پرچالش‌ترین حوزه‌های اداره‌کل خدمات شهری شهرداری رسیدگی به پرونده‌های پرتعداد اشغال معابر است که در جریان هوشمندسازی فعالیت‌های این اداره‌کل و حذف فرایند‌های پرمشکل کاغذی، سامانه هوشمندی با نام اشغال معبر برای این حوزه طراحی و اجرا شد.

یعقوبی درباره جزئیات این سامانه بیان کرد: در حوزه اشغال معبر و مدیریت نخاله‌های ساختمانی، هوشمندسازی پاسخی مستقیم به این چالش جدی شهری بود. حجم زیاد ساخت‌وساز‌ها و پیامد‌هایی که آنها برای بهداشت شهری دارند، لزوم اقدامات بازدارنده و سریع را افزایش داده است و اجرای سامانه اشغال معبر به‌صورت وب‌سرویس روی گوشی و‌تبلت، این امکان را فراهم کرده است که کارشناس در محل تخلف مستندسازی تصویری انجام دهد، امضای الکترونیک بگیرد و اخطاریه را از طریق پیامک ابلاغ و حتی محاسبه کند و صدور فیش را به‌صورت لحظه‌ای انجام دهد؛ اقدامی که باعث حذف فرایند‌های زمان‌بر فیزیکی شده است و از همه‌مهم‌تر اینکه افزایش سرعت و دقت اجرای قانون را به‌همراه دارد.

معاون خدمات‌شهری شهرداری مشهد در ادامه به اجرایی شدن سامانه رصد آنلاین موقعیت خودرو‌های جاروب مکانیزه در شهرداری مشهد اشاره کرد و گفت: یکی دیگر از سامانه‌های مهم هوشمند خدمات‌شهری، سامانه موسوم به AVL برای رصد موقعیت خودرو‌های جاروب مکانیزه، حمل پسماند و رفع سد‌معبر است. این سامانه هوشمند نظارت میدانی را از‌وابستگی به‌گزارش‌های دستی خارج کرده و با ارائه گزارش‌هایی مانند مرور مسیر، توقف، آخرین ارتباط و متصل‌نشدن موقعیت‌یاب، امکان تحلیل عملکرد ناوگان و پرداخت دقیق کارکرد خودرو‌ها را فراهم کرده است.

به گفته معاون شهردار مشهد، این شهر بیش از یک‌میلیون‌و‌۷۰۰‌هزار متر کانال دارد و طبیعی است که سامان‌دهی و پایش و نظارت این حجم از کانال‌ها به‌صورت سنتی ممکن نیست و برای همین هم مدت‌هاست که سامانه جامعی برای این کار طراحی شده است که یعقوبی درباره آن گفت: در اداره‌کل هماهنگی و نظارت بر خدمات‌شهری، سامانه‌ای برای سامان‌دهی و نظارت بر لای‌روبی کانال‌های شهری هم طراحی و اجرایی شده است که هدفش پایش دقیق، به‌روزرسانی شناسنامه کانال‌ها و کنترل لای‌روبی در وضعیت عادی و بحرانی است و نقشی کلیدی در کاهش خطرات زیست‌محیطی و افزایش آمادگی شهری ایفا می‌کند.

خروجی‌های تحلیلی این سامانه، از شناسایی کانون‌های بوی نامطبوع کانال‌ها تا اطلاعات مندرج در سامانه و وضعیت دریچه‌های هوادهی، نشان می‌دهد که هوشمندسازی چگونه می‌تواند کیفیت برنامه‌ریزی و نظارت را به طور ملموس ارتقا دهد. هوشمندسازی خدمات‌شهری، درمجموع، مسیری است از مدیریت واکنشی به‌مدیریت پیش‌نگر؛ مسیری که نتیجه نهایی‌اش شهری منظم‌تر، شفاف‌تر و پاسخگوتر برای شهروندان است.