دونالد ترامپ

زندگی و کسب‌وکار

دونالد جان ترامپ در ۲۴ خرداد ۱۳۲۵ (۱۴ ژوئن ۱۹۴۶) در محلهٔ کوئینز شهر نیویورک به دنیا آمد و چهارمین فرزند فرد ترامپ، سازندهٔ املاک، است. او در سال ۱۹۶۸ از مدرسهٔ وارتون دانشگاه پنسیلوانیا کارشناسی اقتصاد گرفت و در ۱۹۷۱ ریاست شرکت املاک خانوادگی را بر عهده گرفت که بعدها «سازمان ترامپ» نام گرفت و در ساخت برج، هتل، کازینو و زمین گلف فعال بود. ترامپ از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۵ مجری برنامهٔ تلویزیونی «کارآموز» بود. او سه بار ازدواج کرده و پنج فرزند دارد؛ همسر کنونی‌اش ملانیا ترامپ است.

دورهٔ نخست ریاست‌جمهوری (۲۰۱۷–۲۰۲۱)

ترامپ به‌عنوان نامزد حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ۲۰۱۶ بر هیلاری کلینتون پیروز شد و در ۱ بهمن ۱۳۹۵ (۲۰ ژانویهٔ ۲۰۱۷) سوگند یاد کرد. در هفته‌های نخست، فرمانی اجرایی ورود شهروندان چند کشور با اکثریت مسلمان، از جمله ایران، را موقتاً ممنوع کرد. در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ (۸ مه ۲۰۱۸) خروج آمریکا از برجام را اعلام کرد و دولتش تحریم‌ها را در قالب سیاستی بازگرداند که «فشار حداکثری» نامیده شد. در ۱۳ دی ۱۳۹۸ (۳ ژانویهٔ ۲۰۲۰) به دستور او قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، و ابومهدی المهندس در حملهٔ هوایی نزدیک فرودگاه بغداد کشته شدند و ایران چند روز بعد پایگاه عین‌الاسد در عراق را هدف موشک قرار داد. ترامپ در همین دوره جنگ تجاری با چین را آغاز کرد و با کیم جونگ اون دیدار کرد. او در انتخابات ۲۰۲۰ به جو بایدن باخت و نتیجه را نپذیرفت؛ پس از حملهٔ هوادارانش به ساختمان کنگره در ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۱، مجلس نمایندگان برای دومین بار او را استیضاح کرد و سنا هر دو بار او را تبرئه کرد.

پرونده‌های قضایی و بازگشت

در خرداد ۱۴۰۳ (مه ۲۰۲۴) هیئت منصفه‌ای در نیویورک ترامپ را در ۳۴ فقره جعل اسناد تجاری مجرم شناخت و در ژانویهٔ ۲۰۲۵ حکمی بدون مجازات برای او صادر شد. در ۲۳ تیر ۱۴۰۳ (۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۴) در گردهمایی انتخاباتی در پنسیلوانیا هدف تیراندازی قرار گرفت و از گوش زخمی شد. مقام‌های آمریکایی در همان سال از توطئه‌ای منتسب به ایران برای ترور او خبر دادند که ایران آن را رد کرد. ترامپ در انتخابات نوامبر ۲۰۲۴ با ۳۱۲ رأی الکترال بر کامالا هریس پیروز شد و در ۱ بهمن ۱۴۰۳ (۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵) به‌عنوان چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور سوگند خورد.

دورهٔ دوم و جنگ با ایران

ترامپ در دورهٔ دوم تعرفه‌های گسترده بر واردات وضع کرد و در ژانویهٔ ۲۰۲۶ دستور عملیاتی را داد که به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، انجامید. دربارهٔ ایران، سیاست فشار حداکثری را از سر گرفت و در بهار ۱۴۰۴ دولتش با ایران وارد مذاکره شد. در ۱ تیر ۱۴۰۴ (۲۲ ژوئن ۲۰۲۵)، در جریان جنگ دوازده‌روزه که اسرائیل آغاز کرده بود، به دستور او تأسیسات فردو، نطنز و اصفهان بمباران شد و او روز بعد از آتش‌بس میان ایران و اسرائیل خبر داد. در ۱۲ دی ۱۴۰۴، هم‌زمان با اعتراض‌های سراسری در ایران، نوشت اگر حکومت ایران معترضان مسالمت‌جو را بکشد، آمریکا «به کمک آنان خواهد آمد». در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶) با مجوز او حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد و آیت‌الله سید علی خامنه‌ای و شماری از مقام‌های ارشد در نخستین حملات کشته شدند. ترامپ در بیانیه‌ای تغییر حکومت را از اهداف این حملات خواند؛ ایران با حملات موشکی و پهپادی به اسرائیل و پایگاه‌های آمریکا پاسخ داد و تنگهٔ هرمز را بست. دبیرکل سازمان ملل و شماری از کشورها حملهٔ آمریکا و اسرائیل را محکوم کردند. آتش‌بسی دوهفته‌ای با میانجی‌گری پاکستان از ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ برقرار شد، مذاکرات اسلام‌آباد به نتیجه نرسید و آمریکا بنادر ایران را محاصرهٔ دریایی کرد. در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ ترامپ و مسعود پزشکیان «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» را برای پایان جنگ امضا کردند، اما آتش‌بس در تیر ۱۴۰۵ پس از حمله به کشتی‌های تجاری در تنگهٔ هرمز و حملات هوایی آمریکا فروپاشید و درگیری‌ها از اوایل شهریور ۱۴۰۵ از سر گرفته شد.

وضعیت در ۱۴۰۵

ترامپ در خرداد ۱۴۰۵ هشتاد ساله شد و همچنان رئیس‌جمهور آمریکاست. او در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ (۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶) در مجمع عمومی سازمان ملل گفت باید میان توافقی که به ایران اجازهٔ بازسازی بدهد و «نابودی» جمهوری اسلامی تصمیم بگیرد، پیش‌بینی کرد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آبان ۱۴۰۵ توافقی حاصل شود و خواستار انزوای اقتصادی ایران شد. هم‌زمان، به گزارش رسانه‌ها، گفت‌وگوهای غیرمستقیم عباس عراقچی با استیو ویتکاف و جرد کوشنر در حاشیهٔ مجمع عمومی از سر گرفته شد. نظرسنجی‌ها مخالفت اکثریت افکار عمومی آمریکا با جنگ را نشان داده‌اند. دورهٔ ریاست‌جمهوری او در ژانویهٔ ۲۰۲۹ (بهمن ۱۴۰۷) پایان می‌یابد.

جایگاه و تصویر عمومی

رویکرد سیاسی ترامپ که به «ترامپیسم» شهرت یافته، هویت حزب جمهوری‌خواه را دگرگون کرده است. هوادارانش سیاست «اول آمریکا» و قاطعیت او را می‌ستایند و منتقدانش، از جمله بسیاری از پژوهشگران و رسانه‌ها، او را به بیان اظهارات نادرست و تضعیف نهادهای دموکراتیک متهم می‌کنند. در میان ایرانیان نیز دیدگاه‌ها دربارهٔ او به‌شدت متفاوت است: برخی مخالفان جمهوری اسلامی فشار او را فرصتی برای تغییر دانسته‌اند و مقام‌های ایران و بسیاری دیگر تحریم‌ها و جنگ را عامل آسیب به مردم ایران می‌دانند.