رضا پهلوی
دربارهٔ رضا پهلوی
تولد، خانواده و تحصیلات
رضا پهلوی در ۹ آبان ۱۳۳۹ (۳۱ اکتبر ۱۹۶۰) در تهران به دنیا آمد. او فرزند ارشد محمدرضا شاه پهلوی، آخرین پادشاه ایران، و فرح پهلوی است و فرحناز، علیرضا و لیلا پهلوی خواهر و برادران تنی او هستند؛ علیرضا و لیلا درگذشتهاند. با فرمان پدرش در آبان ۱۳۳۹ ولیعهد شد و در مراسم تاجگذاری سال ۱۳۴۶ رسماً با این عنوان معرفی شد. تحصیلات مقدماتی را در مدرسهای ویژه در کاخ گذراند و از نوجوانی آموزش خلبانی دید.
او در مرداد ۱۳۵۷ بهعنوان دانشجوی خلبانی نیروی هوایی شاهنشاهی برای ادامهٔ دورهٔ آموزشی به پایگاه هوایی ریس در تگزاس آمریکا رفت و با وقوع انقلاب ۱۳۵۷ دوره را زودتر ترک کرد و به خانوادهاش پیوست. پس از آن مدتی در کالج ویلیامز و دانشگاه آمریکایی قاهره تحصیل کرد و در سال ۱۹۸۵ مدرک کارشناسی علوم سیاسی را بهصورت مکاتبهای از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی گرفت.
تبعید و آغاز فعالیت سیاسی
پس از درگذشت محمدرضا شاه در قاهره، رضا پهلوی در ۹ آبان ۱۳۵۹ در کاخ قبه قاهره خود را جانشین پدر اعلام کرد و از آن زمان بهعنوان رئیس خاندان پهلوی شناخته میشود. او در دهههای بعد در مراکش، فرانسه و سپس ایالات متحده زندگی کرد و سالها ساکن ایالت مریلند بود. در ۲۲ خرداد ۱۳۶۵ با یاسمین اعتماد امینی ازدواج کرد و سه دختر به نامهای نور، ایمان و فرح دارد. پهلوی از همان سالها در مخالفت با جمهوری اسلامی فعالیت کرده و محور اصلی مواضع خود را برگزاری همهپرسی آزاد برای تعیین نظام سیاسی آیندهٔ ایران، جدایی دین از حکومت و حفظ تمامیت ارضی کشور اعلام کرده است.
فعالیتها در دهههای ۱۳۹۰ و ۱۴۰۰
او در سال ۱۳۹۲ (۲۰۱۳) از بنیانگذاران «شورای ملی ایران» بود. در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ پس از مرگ مهسا امینی حضور رسانهای گستردهای داشت و در فروردین ۱۴۰۲ همراه همسرش به اسرائیل سفر کرد و با رئیسجمهور و نخستوزیر این کشور دیدار کرد؛ سفری که از سوی بخشی از ایرانیان و گروههای مخالف مورد انتقاد قرار گرفت. پهلوی طرحهایی مانند «پروژهٔ ققنوس» و «پروژهٔ شکوفایی ایران» را برای برنامهریزی دوران پس از جمهوری اسلامی معرفی کرد. در جنگ دوازدهروزهٔ خرداد ۱۴۰۴ این جنگ را «جنگ خامنهای و نه مردم ایران» توصیف کرد و در ۴ مرداد ۱۴۰۴ همایشی با عنوان «همکاری ملی برای نجات ایران» را در مونیخ آلمان با حضور صدها فعال مخالف برگزار کرد.
اعتراضات دی ۱۴۰۴ و جنگ ۱۴۰۴–۱۴۰۵
با آغاز اعتراضات سراسری از ۷ دی ۱۴۰۴ در پی سقوط ارزش ریال، پهلوی چند فراخوان برای شعار دادن و تجمع در ساعات مشخص منتشر کرد و به گزارش رسانههایی مانند رادیو ملی آمریکا (انپیآر) نام او در شماری از تجمعها سر داده شد. او از دولت آمریکا خواست از معترضان حمایت کند و به گزارشها استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ دونالد ترامپ، در دی ۱۴۰۴ با او دیدار کرد. ترامپ در همان زمان او را «بسیار خوب» توصیف کرد اما دربارهٔ میزان پذیرش او در داخل ایران تردید نشان داد. پهلوی ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ (۱۴ فوریه ۲۰۲۶) را «روز جهانی اقدام» اعلام کرد و تجمعهای بزرگی در مونیخ، تورنتو و لسآنجلس برگزار شد.
پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) که به کشتهشدن سیدعلی خامنهای انجامید، پهلوی این حملات را «مداخلهٔ بشردوستانه» علیه ساختار حکومت خواند و همزمان از ترامپ خواست برای حفظ جان غیرنظامیان نهایت احتیاط را به کار گیرد؛ این موضع از سوی منتقدان جنگ بهشدت مورد انتقاد قرار گرفت. او در ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ از تشکیل «کمیتهٔ تدوین مقررات عدالت انتقالی» به ریاست شیرین عبادی خبر داد و در ۸ فروردین ۱۴۰۵ در کنفرانس سیپک در تگزاس سخنرانی کرد.
وضعیت کنونی (۱۴۰۵)
پهلوی در بهار ۱۴۰۵ به ایتالیا، سوئد و آلمان سفر کرد؛ به گزارش مؤسسهٔ هوور دولت آلمان از دیدار رسمی با او پرهیز کرد و در ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ پس از نشست خبری در برلین مایعی قرمز رنگ به سوی او پاشیده شد. او از آتشبس فروردین ۱۴۰۵ میان ایران و آمریکا انتقاد کرده و بارها گفته است که آمادهٔ پذیرش مسئولیت رهبری دوران گذار است، اما قصد ندارد حاکم دائمی ایران باشد. تا شهریور ۱۴۰۵ همچنان در خارج از ایران فعالیت میکند و دفتر رسانهای او در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ به مناسبت سالگرد مرگ مهسا امینی پیام منتشر کرد.
جایگاه و دیدگاهها
حامیان پهلوی او را چهرهای وحدتبخش برای گذار به دموکراسی سکولار میدانند و به حضور نام او در شعارهای اعتراضی استناد میکنند. در مقابل، منتقدان، از جمله برخی گروههای جمهوریخواه و چپ و نرگس محمدی، برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل، به اتکای او به حمایت خارجی، نزدیکی با اسرائیل و دولت ترامپ و رفتار برخی هوادارانش با دیگر مخالفان انتقاد کردهاند. میزان واقعی پایگاه او در داخل ایران همچنان محل بحث تحلیلگران است.
اخبار رضا پهلوی
خط زمان
- ۱۳۳۹
تولد و ولیعهدی
تولد در تهران در ۹ آبان ۱۳۳۹ و صدور فرمان ولیعهدی او در همان ماه.
- ۱۳۵۷
آموزش خلبانی در آمریکا
اعزام به پایگاه هوایی ریس در تگزاس و ماندن در خارج از کشور پس از انقلاب ۱۳۵۷.
- ۱۳۵۹
اعلام جانشینی در قاهره
پس از درگذشت محمدرضا شاه، در ۹ آبان ۱۳۵۹ خود را جانشین پدر اعلام کرد.
- ۱۳۶۵
ازدواج
ازدواج با یاسمین اعتماد امینی در ۲۲ خرداد ۱۳۶۵ در آمریکا.
- ۱۳۹۲
شورای ملی ایران
مشارکت در بنیانگذاری شورای ملی ایران در سال ۲۰۱۳.
- ۱۴۰۲
سفر به اسرائیل
سفر به اسرائیل در فروردین ۱۴۰۲ و دیدار با رئیسجمهور و نخستوزیر این کشور.
- ۱۴۰۴
همایش مونیخ
برگزاری همایش «همکاری ملی برای نجات ایران» در ۴ مرداد ۱۴۰۴ در مونیخ.
- ۱۴۰۴
فراخوانهای اعتراضات دی
انتشار فراخوانهای اعتراضی در جریان اعتراضات دی ۱۴۰۴ و اعلام «روز جهانی اقدام» در ۲۵ بهمن.
- ۱۴۰۴
کمیتهٔ عدالت انتقالی
اعلام تشکیل کمیتهٔ تدوین مقررات عدالت انتقالی در ۲۵ اسفند ۱۴۰۴.
- ۱۴۰۵
سخنرانی سیپک و سفر اروپا
سخنرانی در کنفرانس سیپک در تگزاس (فروردین) و سفر به ایتالیا، سوئد و آلمان (اردیبهشت).
چهرههای مرتبط
پرسشهای متداول دربارهٔ رضا پهلوی
رضا پهلوی چند سال دارد؟
رضا پهلوی زادهٔ ۹ آبان ۱۳۳۹ (۳۱ اکتبر ۱۹۶۰) در تهران است و در مهر ۱۴۰۵، ۶۵ سال دارد.
همسر و فرزندان رضا پهلوی چه کسانی هستند؟
همسر او یاسمین اعتماد امینی است که در سال ۱۳۶۵ با او ازدواج کرد. آنها سه دختر به نامهای نور، ایمان و فرح دارند.
رضا پهلوی کجا زندگی میکند؟
او از سال ۱۳۵۷ در خارج از ایران به سر میبرد و سالها ساکن ایالت مریلند آمریکا بوده است؛ برخی گزارشها در سال ۲۰۲۵ از نقل مکان او به پاریس خبر دادهاند.
آیا رضا پهلوی خواهان بازگشت سلطنت است؟
او بارها گفته است که شکل نظام آیندهٔ ایران باید با همهپرسی آزاد تعیین شود و خود را رهبر دوران گذار، و نه حاکم دائمی، معرفی کرده است؛ هرچند بخشی از هوادارانش خواهان بازگشت پادشاهیاند.
نقش رضا پهلوی در اعتراضات دی ۱۴۰۴ چه بود؟
او چند فراخوان برای شعار دادن و تجمع منتشر کرد و نامش در شماری از تجمعها سر داده شد؛ منتقدان اما دربارهٔ توان او در سازماندهی مخالفان داخل ایران تردید دارند.