علی نصیریان

کودکی و آموزش

علی نصیریان در ۱۵ بهمن ۱۳۱۳ در تهران به دنیا آمد. علاقه‌اش به نمایش از کودکی و با تماشای تعزیه آغاز شد و به معرکه‌گیری، پرده‌خوانی، نقالی، خیمه‌شب‌بازی و نمایش‌های تخت‌حوضی نیز دل‌بستگی داشت. او در سال ۱۳۲۶ به دبیرستان پیرنیا رفت و از سال ۱۳۲۹ هم‌زمان با تحصیل، در کلاس‌های «جامعهٔ باربد» که اسماعیل مهرتاش در آن موسیقی، تئاتر و ادبیات درس می‌داد نام نوشت. پس از رویدادهای مرداد ۱۳۳۲ به هنرستان هنرپیشگی رفت و دورهٔ سه‌سالهٔ آن را گذراند.

تئاتر و نمایشنامه‌نویسی

آشنایی با شاهین سرکیسیان نقطهٔ عطفی در زندگی هنری نصیریان بود و او از اعضای آغازین گروه هنر ملی شد. در سال ۱۳۳۵ نمایشنامهٔ «بلبل سرگشته» جایزهٔ نخستین مسابقهٔ نمایشنامه‌نویسی را برایش به همراه آورد. او بیش از ده نمایشنامه نوشته و در کنار بهرام بیضایی، اکبر رادی و غلامحسین ساعدی از برجستگان نمایشنامه‌نویسی فارسی شمرده می‌شود. نصیریان در سال ۱۳۳۶ به استخدام ادارهٔ هنرهای نمایشی درآمد و با عزت‌الله انتظامی، جعفر والی و دیگران «گروه تئاتر مردم» را تشکیل داد. او از ۱۳۳۹ بازی و کارگردانی تله‌تئاتر را آغاز کرد و تا ۱۳۵۴ در بیش از ۵۰ تله‌تئاتر حضور داشت؛ پس از گشایش تالار سنگلج در ۱۳۴۴ نیز نمایش «امیرارسلان» را در آنجا روی صحنه برد.

سینما و تلویزیون

نخستین تجربهٔ سینمایی نصیریان فیلم «گاو» (۱۳۴۸) به کارگردانی داریوش مهرجویی بود؛ همکاری‌ای که با «آقای هالو»، «پستچی» و آثار دیگر ادامه یافت و تا «لامینور» (۱۴۰۱) رسید. او برای فیلم‌نامهٔ «آقای هالو» جایزهٔ بهترین سناریوی جشنوارهٔ سپاس (۱۳۵۰) را گرفت. «کفش‌های میرزا نوروز»، «شیر سنگی»، «ناخدا خورشید»، «سال‌های خاکستر»، «بوی پیراهن یوسف» به کارگردانی ابراهیم حاتمی‌کیا و «خورشید» ساختهٔ مجید مجیدی از دیگر آثار شاخص سینمایی اوست.

در تلویزیون، نقش قاضی شارع در «سربداران» و ابوالفتح صحاف در «هزاردستان» از ماندگارترین نقش‌های او در دههٔ ۱۳۶۰ است. بعدها در «میوهٔ ممنوعه» و «برادرجان» بازی کرد و نقش «بزرگ‌آقا دیوان‌سالار» در مجموعهٔ نمایش خانگی «شهرزاد» تندیس بهترین بازیگر مرد درام تلویزیونی جشن حافظ (۱۳۹۵) را برایش در پی داشت.

افتخارات و سال‌های اخیر

نصیریان در سال ۱۳۸۰ به‌عنوان چهرهٔ ماندگار بازیگری برگزیده شد، در ۱۳۸۴ نشان درجه‌یک فرهنگ و هنر را دریافت کرد و عضو پیوستهٔ فرهنگستان هنر است. او در ۸۴ سالگی برای «مسخره‌باز» (۱۳۹۷) سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و در ۸۸ سالگی برای «هفت بهار نارنج» (۱۴۰۱) سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را گرفت و مسن‌ترین برندهٔ این جوایز لقب گرفت. در اسفند ۱۴۰۲ کتاب «زندگی و آثار استاد علی نصیریان» نوشتهٔ نگار حسینی رونمایی شد. او در سال‌های اخیر به دلیل شرایط جسمی از ادامهٔ بازیگری کناره‌گیری کرده است.