کیهان کلهر

کیهان کلهر (زادهٔ ۳ آذر ۱۳۴۲ در تهران) آهنگساز و نوازندهٔ ایرانیِ کُردتبار از ایل کلهر است. ساز اصلی او کمانچه است و سه‌تار، تنبور و شاه‌کمان نیز می‌نوازد. کلهر از چهره‌های شاخص موسیقی ایرانی در دهه‌های اخیر است که با پیوند دادن ساختارهای موسیقی دستگاهی ایران با نغمه‌ها و مایه‌های موسیقی کُردی، و همکاری با هنرمندانی از فرهنگ‌های گوناگون، به هنرمندی بین‌المللی تبدیل شده است.

کودکی و آموزش

کلهر آموختن موسیقی را در کودکی آغاز کرد و در حدود سیزده‌سالگی به ارکستر رادیو و تلویزیون ملی ایران راه یافت. او ردیف موسیقی ایرانی را نزد استادان مختلف آموخت و برای آشنایی با موسیقی نواحی به شمال خراسان و استان‌های شمال غربی ایران سفر کرد. کلهر در هفده‌سالگی ایران را ترک کرد و پس از تحصیل موسیقی در رم، به کانادا رفت و از دانشگاه کارلتون در اتاوا دانش‌آموختهٔ رشتهٔ موسیقی شد. او در چند گفت‌وگو علی‌اصغر بهاری را الگوی خود در نوازندگی کمانچه معرفی کرده است.

فعالیت هنری

کلهر مدتی با گروه دستان همکاری داشت و در کنسرت‌ها و آثار این گروه همراه شهرام ناظری نواخت؛ آلبوم «سفر به دیگر سو» از جمله این آثار است. او سپس با محمدرضا شجریان و حسین علیزاده مجموعه‌ای از آثار ماندگار پدید آورد که آلبوم‌های «شب، سکوت، کویر»، «زمستان است»، «بی تو به سر نمی‌شود»، «فریاد»، «ساز خاموش» و «سرود مهر» را در بر می‌گیرد و همایون شجریان نیز در برخی از آن‌ها حضور دارد. کلهر همچنین در گروه «غزل» با شجاعت حسین خان، نوازندهٔ سیتار هندی، آهنگسازی و اجرا کرده است.

او از سال ۲۰۰۰ میلادی (۱۳۷۹) با پروژهٔ جادهٔ ابریشم به سرپرستی یویوما، نوازندهٔ ویولنسل، همکاری کرده است. از دیگر همکاری‌های بین‌المللی او می‌توان به آلبوم «باد» (The Wind) با اردال ارزنجان، نوازندهٔ باغلامای ترک، که شرکت ECM منتشر کرد، آلبوم «شهر خاموش» با کوارتت زهی بروکلین رایدر، «در آینهٔ آسمان» با علی‌اکبر مرادی، و «آسمان هرجا همین رنگ است» با تومانی دیاباته، موسیقی‌دان اهل مالی، اشاره کرد. کلهر موسیقی فیلم «فصل کرگدن» ساختهٔ بهمن قبادی را ساخت و در سال ۱۴۰۰ آهنگسازی مجموعهٔ نمایش خانگی «خاتون» را بر عهده داشت.

جوایز و افتخارات

آثار کلهر سه بار نامزد جایزهٔ گرمی در بخش بهترین آلبوم موسیقی سنتی جهان شده است: دو بار در سال ۲۰۰۴ برای «بی تو به سر نمی‌شود» و «باران» (با گروه غزل) و یک بار در سال ۲۰۰۶ برای «فریاد». او در بهمن ۱۳۹۵ (فوریهٔ ۲۰۱۷) به‌عنوان عضو گروه جادهٔ ابریشم برای آلبوم «Sing Me Home» برندهٔ جایزهٔ گرمی بهترین آلبوم موسیقی جهان شد. کلهر در سال ۲۰۱۸ جایزهٔ فعالیت انسان‌دوستانهٔ آیزاک استرن را در مسابقهٔ بین‌المللی ویولن شانگهای دریافت کرد و در آبان ۱۳۹۸ جایزهٔ هنرمند برتر سال ۲۰۱۹ همایش جهانی موسیقی «وومکس» را در فنلاند گرفت و آن را به محمدرضا شجریان تقدیم کرد. در آذر ۱۳۹۶ نیز در چهارمین جشن سالانهٔ «موسیقی ما» از یک عمر فعالیت هنری او قدردانی شد.

فعالیت‌های اخیر

کلهر از سال ۲۰۱۸ به‌طور منظم با گروه «کنستانتینوپل» و کیا تبسیان، نوازندهٔ سه‌تار، اجرا کرده است. او در فروردین ۱۳۹۸ کنسرت‌های «شهر خاموش» را با کوارتت «مینیاتور» در تالار وحدت تهران روی صحنه برد. آلبوم مشترک او با تومانی دیاباته در سال ۲۰۲۳ منتشر شد. کلهر در سال ۲۰۲۵ نیز کنسرت‌هایی در آمریکای شمالی، از جمله اجرایی مشترک با کیا تبسیان و کنسرتی در تاون‌هال نیویورک، برگزار کرد.