جلوه‌هایی ناب از شکوه تیمچه قم با بزرگترین سقف ضربی جهان

باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی - قدم در بازار قدیمی قم که بگذارید، بنایی قرار دارد که بیش از صد و چهل سال است پابرجا مانده و هنوز هم صدای داد و ستد فرش در آن شنیده می‌شود. این بنا «تیمچه قم» نام دارد؛ سازه‌ای آجری با سقفی ضربی که به گفته کارشناسان، بزرگ‌ترین طاق آجری جهان محسوب می‌شود.

تیمچه قم را معمار مشهور دوره قاجار، حسن قمی معروف به «معمارباشی»، در حدود سال ۱۲۶۲ شمسی (۱۳۰۱ قمری) ساخت. او در شهر قم بناهای دیگری هم ساخته بود، اما این تیمچه را می‌توان اوج هنر او دانست.

تیچمه قم دارای بزرگترین سقف ضربی جهان

ویژگی اصلی این بنا، سقف ضربی آن است. طاقی آجری با دهانه ۱۵ متر و ارتفاع ۱۵ متر که در میانه آن هیچ ستونی وجود ندارد. طول این طاق به ۲۸ متر می‌رسد. همین بی‌ستون بودن و دهانه بزرگ، آن را در میان طاق‌های آجری جهان بی‌نظیر کرده است.

معمار برای ساخت این طاق، آجرها را به صورت رج‌چین و ضربی روی هم چیده تا وزن سقف به دیوارهای کناری منتقل شود؛ روشی که در معماری سنتی ایران قدمتی دیرینه دارد.

تیمچه از دو بخش اصلی تشکیل شده: تیمچه (سالن اصلی) و سرا (حیاط پشتی). سالن اصلی دو طبقه دارد و در مجموع ۴۲ حجره در آن ساخته شده. طبقه پایین ۲۷ حجره دارد که از گذشته تا امروز محل فروش و نمایش فرش دستباف بوده است. در حیاط پشتی هم کارگاه‌های فرش‌بافی و رفوگری فعال‌اند.

این بنا در سال ۱۳۷۶ شمسی با شماره ۱۹۰۲ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند این بنا هنوز آن‌طور که باید مورد توجه و مرمت قرار نگرفته است.