مشارکت مستقیم شهروندان در مدیریت شهری؛ تحول در ۴۰ محله ساوه

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: با آغاز اجرای طرح مدیریت محله‌محور در ساوه ، مسیر مشارکت مستقیم شهروندان در تصمیم‌گیری‌های شهری هموار می‌شود.

در این طرح ۴۰ محله ساوه در خط مقدم توسعه قرار گرفته‌اند، پروژه‌ای که بخشی از برنامه جامع استان مرکزی برای مدیریت ۵۰۰ محله شهری و روستایی است.

مدیریت محله‌محور باید به مشارکت واقعی مردم منجر شود

فرماندار ساوه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: ماهیت و ذات طرح مدیریت محله محور، درست و امیدآفرین است و باید در مسیر راهبردهای مورد تأکید رئیس‌جمهور و وزارت کشور با مشارکت واقعی مردم دنبال شود.

سید مهدی حسینی افزود: مایه خرسندی است که ساوه به عنوان از مناطق پایلوت اجرای این طرح انتخاب شده و اقدامات مناسبی نیز برای آغاز آن انجام شده است.

وی ادامه داد: رصدهای میدانی در محلات شهرستان ساوه انجام شده و لازم است ظرفیت‌ها، مسائل و نیازهای محلات به صورت دقیق احصا و برای آنها راهکارهای عملیاتی طراحی شود.

حسینی با تأکید بر اینکه اجرای این طرح باید از سطح شعار فراتر رفته و آثار آن در محلات ملموس باشد، گفت: لازم است طی یک سال آینده شوراهای محلات و همیاران محله با برنامه مشخص، اولویت‌های قابل سنجش و مجموعه‌ای از اقدامات عملیاتی را در سطح محلات دنبال کنند.

وی مردمی بودن را هدف اصلی طرح دانست و افزود: ساکنان محلات نباید صرفاً مخاطب برنامه‌ها باشند، بلکه باید در شناسایی مسائل، تصمیم‌سازی، اجرای برنامه‌ها و ارزیابی نتایج مشارکت داشته باشند.

ساوه نخستین شهر کشور در اجرای سامانه مدیریت محله‌محور است

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مرکزی در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: ساوه به عنوان پایلوت استان مرکزی و نخستین شهر کشور در اجرای سامانه مدیریت محله‌محور انتخاب شده و این طرح با بهره‌گیری از تیم تخصصی و کمیته راهبری شهرستان در حال پیگیری است.

محمدامین باقری اظهار کرد: انتخاب ساوه به عنوان شهر پایلوت، فرصت مناسبی برای شناسایی ظرفیت‌های محلی، رصد مسائل و طراحی راهکارهای مبتنی بر نیازهای واقعی محلات فراهم کرده است.

وی افزود: اجرای این سامانه با استفاده از ظرفیت تیم تخصصی و کمیته راهبری شهرستان ساوه دنبال می‌شود و تلاش داریم با انجام رصدهای میدانی و بررسی دقیق وضعیت محلات، زمینه اجرای مؤثر طرح را فراهم کنیم.

مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مرکزی ادامه داد: تجربه به‌دست‌آمده از اجرای طرح در ساوه می‌تواند مبنایی برای توسعه و اجرای آن در سایر شهرهای تین استان و در ادامه سایر مناطق کشور باشد.

باقری افزود: رویکرد اصلی طرح مدیریت محله‌محور، توجه به ظرفیت‌های محلی، شناسایی مسائل از بطن محلات و استفاده از مشارکت مردم و گروه‌های اجتماعی برای حل مسائل است.

وی گفت: برای موفقیت این طرح، علاوه بر ساختار اجرایی، باید از ظرفیت نخبگان، گروه‌های مردمی، جوانان، تشکل‌های اجتماعی و دستگاه‌های مرتبط استفاده شود تا مدیریت محله‌محور به یک فرآیند مشارکتی و مستمر تبدیل شود.

تشکیل قرارگاه‌های پیشرفت محله برای حل مشکلات محلات

فرمانده ناحیه مقاومت بسیج ساوه، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: قرارگاه پیشرفت محله، در واقع مجموعه‌ای متشکل از ارکان و ظرفیت‌های موجود در مسجد است که با هدف ایجاد هماهنگی بیشتر میان نیروهای فعال و اثرگذار محله شکل می‌گیرد.

سرهنگ حسین روح افزا افزود: انتظار ما این است که در هر محله، مسجد محور فعالیت‌ها باشد و بسیج، امام جماعت، معتمدان، بزرگان و افراد اثرگذار محله در کنار یکدیگر قرار بگیرند و با هماهنگی و همدلی، مسائل و مشکلات محله را شناسایی و برای رفع آنها راهکار پیدا کنند.

فرمانده ناحیه مقاومت بسیج ساوه با بیان اینکه حل مشکلات محلات تنها با اتکا به دستگاه‌های دولتی امکان‌پذیر نیست، تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین اهداف قرارگاه‌های پیشرفت محله، استفاده از ظرفیت‌های مردمی و توانمندی‌های خود مردم محله است و بسیاری از مشکلاتی که در سطح محلات وجود دارد، با مشارکت، همراهی و همفکری مردم و فعالان همان محله قابل حل است.

وی با تأکید بر نقش محوری مساجد در محلات گفت: مسجد می‌تواند محل اجتماع و هم‌افزایی نیروهای مؤمن، انقلابی و مردمی باشد و در کنار امام جماعت، بسیج و معتمدان، زمینه‌ای را فراهم کند که مسائل محله به صورت دقیق‌تر شناسایی و برای آنها راه‌حل‌های عملی پیدا شود.

فرمانده ناحیه مقاومت بسیج ساوه تصریح کرد: در قرارگاه پیشرفت محله، موضوع اصلی خدمت به مردم و حل مسائل واقعی محله است و تلاش می‌شود از ظرفیت همه افرادی که دغدغه پیشرفت و آبادانی محله خود را دارند استفاده شود.

روح‌افزا افزود: هر محله ظرفیت‌های مختلفی دارد و اگر این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار بگیرند و از حالت پراکنده خارج شوند، می‌توان اقدامات مؤثرتری برای رفع مشکلات انجام دا، قرارگاه پیشرفت محله نیز با همین رویکرد و با تکیه بر مردم، مسجد و همکاری مجموعه‌های محلی فعالیت خواهد کرد.

وی تصریح کرد: هدف این است که مردم هر محله خودشان در شناسایی مشکلات، ارائه راهکار و اجرای برنامه‌ها نقش داشته باشند و با ایجاد یک فضای همدلانه و هماهنگ، قدم‌های مؤثری برای پیشرفت و رفع مشکلات محلات برداشته شود.

۴۰ محله شهر مشمول مدیریت محله‌محور می‌شوند

شهردار ساوه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: ۴۰ محله این شهر در چارچوب طرح مدیریت محله‌محور قرار گرفته‌اند و با تغییر رویکرد بودجه‌ریزی شهرداری به سمت مشارکتی، برای هر محله ۱۰۰ میلیارد ریال اعتبار پیش‌بینی است.

رضا مصباحی افزود: در این رویکرد تلاش می‌شود بخشی از اختیارات و ظرفیت‌های تصمیم‌گیری در سطح محلات و در ارتباط مستقیم با مردم قرار گیرد و مدیریت شهری از ظرفیت شهروندان برای شناسایی و پیگیری مسائل استفاده کند.

شهردار ساوه با اشاره به راه‌اندازی شبکه و سامانه مستندسازی و رصد فعالیت‌های محله‌محور اظهار کرد: این سامانه می‌تواند ضمن ثبت و مستندسازی اقدامات، زمینه هم‌افزایی میان دستگاه‌ها، گروه‌های مردمی و مجموعه‌های فعال در محلات را فراهم کند.

مصباحی گفت:در مدیریت محله‌محور، بودجه باید متناسب با نیازهای واقعی محلات و با مشارکت مردم هزینه شود و تعریف پروژه‌ها نیز بر اساس اولویت‌های هر محله صورت گیرد.

وی تصریح کرد: اختصاص ۱۰۰ میلیارد ریال برای هر محله ظرفیت مناسبی برای اجرای پروژه‌های اولویت‌دار است، اما مهم‌تر از اعتبار، نحوه شناسایی نیازها، انتخاب پروژه‌ها و مشارکت مردم در فرآیند تصمیم‌گیری و اجراست.

مشارکت مردم شرط موفقیت طرح‌های محله‌محور است

یک کارشناس اجتماعی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر نقش تعیین‌کننده مشارکت شهروندان در موفقیت طرح‌های محله‌محور گفت: زمانی می‌توان به اثربخشی این طرح‌ها امیدوار بود که مردم احساس کنند در فرآیند تصمیم‌گیری و حل مسائل محله نقش واقعی دارند و نظرات آنان صرفاً برای تکمیل یک فرآیند اداری دریافت نمی‌شود.

عاطفه عسکری اظهار کرد: اجرای طرح‌هایی با محوریت رسانه محله و فراهم کردن بستر گفت‌وگو میان ساکنان می‌تواند نقش مؤثری در شناسایی دقیق‌تر مسائل، ظرفیت‌ها و اولویت‌های هر محله داشته باشد، بسیاری از مشکلات محلی را نمی‌توان صرفاً از طریق گزارش‌های رسمی و نگاه مدیریتی شناسایی کرد چراکه ساکنان هر محله به واسطه تجربه روزمره، شناختی مستقیم و ملموس از مسائل و ظرفیت‌های محیط زندگی خود دارند.

این پژوهشگر اجتماعی افزود: یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مشارکت محلی، تغییر جایگاه مردم از مخاطب خدمات به شریک در حل مسئله است، این رویکرد می‌تواند موجب تقویت احساس تعلق به محله، افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شکل‌گیری همکاری مؤثر میان شهروندان، مدیریت شهری و سایر نهادهای محلی شود.

وی تأکید کرد: مشارکت زمانی پایدار خواهد بود که شهروندان نتیجه حضور و نقش‌آفرینی خود را مشاهده کنند چنانچه مردم درباره یک مسئله اظهار نظر کنند، پیشنهاد ارائه دهند و در نهایت بازخوردی از روند پیگیری و نتیجه اقدامات دریافت نکنند، به مرور انگیزه آنان برای مشارکت کاهش خواهد یافت از این رو ایجاد یک چرخه روشن و قابل مشاهده شامل شناسایی مسئله، مشارکت، اقدام و اعلام نتیجه از الزامات اساسی موفقیت طرح‌های محله‌محور است.

وی اظهار کرد: برای جلب مشارکت گروه‌های مختلف اجتماعی نیز باید از شیوه‌های متنوع و متناسب با ویژگی‌های هر گروه استفاده کرد چرا که همه شهروندان از یک مسیر با مدیریت محله ارتباط برقرار نمی‌کنند، جوانان، سالمندان، زنان، کسبه، فعالان فرهنگی و اجتماعی و گروه‌های داوطلبانه، هر یک نیازها، دغدغه‌ها و شیوه‌های مشارکت متفاوتی دارند و رسانه محله می‌تواند با شناسایی این گروه‌ها، زمینه ارتباط و تعامل میان آنان را فراهم کند.

عسکری با بیان اینکه مشارکت شهروندان نباید تنها در زمان بروز بحران یا اجرای یک پروژه مورد توجه قرار گیرد، گفت: مشارکت اجتماعی زمانی می‌تواند آثار پایدار و مؤثر خود را نشان دهد که به یک فرآیند مستمر تبدیل شود و شهروندان باید بتوانند در مراحل مختلف، از شناسایی اولویت‌ها و ارائه راهکار گرفته تا اجرای برنامه‌ها و ارزیابی نتایج، نقش داشته باشند.

وی افزود: البته نباید انتظار داشت که صرف راه‌اندازی یک رسانه محله، به سرعت مشکلات اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی را برطرف کند، رسانه زمانی می‌تواند به یک ابزار مؤثر در مدیریت محله تبدیل شود که در کنار آن، سازوکار مشخصی برای شنیدن نظرات شهروندان، پاسخگویی مسئولان، پیگیری مطالبات و ارائه بازخورد به مردم وجود داشته باشد.

عسکری تاکید کرد: چنانچه مدیریت محله بتواند اعتماد شهروندان را جلب کند و رسانه محله نیز به بستری واقعی برای گفت‌وگو، مطالبه‌گری و مشارکت تبدیل شود، می‌توان امیدوار بود که بخش قابل توجهی از مسائل محله با اتکا به ظرفیت خود مردم شناسایی شده و برای آنها راهکارهایی بومی، واقع‌بینانه و عملیاتی ارائه شود.

وی گفت: مهم‌ترین دستاورد طرح‌های محله‌محور صرفاً حل یک مشکل مشخص نیست، بلکه ایجاد و تقویت فرهنگ مشارکت، افزایش اعتماد متقابل، ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و در نهایت تقویت سرمایه اجتماعی در سطح محله است.