خروج آمریکا از عراق؛ افول هژمونی آمریکا در منطقه

حجت‌الاسلام محمد ملک‌زاده در گفتگو با خبرنگار پايگاه خبری تحليلی قم فردا در تحلیل تحولات اخیر عراق و خروج نیروهای آمریکایی از این کشور، اظهار داشت: این تحولات را می‌توان گامی در مسیر تقویت حاکمیت ملی عراق و کاهش وابستگی امنیتی این کشور به قدرت‌های خارجی ارزیابی کرد.
وی با اشاره به اهمیت بازپس‌گیری پایگاه‌های نظامی از نیروهای بیگانه، گفت: واگذاری مدیریت این پایگاه‌ها به ارتش عراق می‌تواند نشانه‌ای از تلاش بغداد برای احیای حاکمیت ملی، حفظ تمامیت ارضی و افزایش استقلال در تصمیم‌گیری‌های امنیتی باشد.
عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با بیان اینکه حضور بازیگران فرامنطقه‌ای در عراق طی سال‌های گذشته هزینه‌های گسترده‌ای برای مردم این کشور و حتی قدرت‌های مداخله‌گر به همراه داشته است، افزود: در شرایط کنونی، حضور نظامی پرهزینه آمریکا و مداخلات ترکیه با اراده سیاسی دولت و پارلمان عراق و فشارهای مستمر جریان‌های مقاومت روبه‌رو شده و در نتیجه، زمینه برای فرسایش نفوذ سنتی قدرت‌های خارجی فراهم آمده است.
وی در ادامه به تلاش برخی قدرت‌های خارجی برای ایجاد فاصله میان ملت‌های ایران و عراق اشاره کرد و گفت: فشارهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی، از جمله ایجاد اختلال در برخی پروازها و اعمال محدودیت بر کانال‌های مالی و ترانزیتی تهران و بغداد، در چارچوب فشارهای واشنگتن بر ساختار اجرایی عراق قابل تحلیل است؛ فشارهایی که می‌تواند با هدف تضعیف روابط راهبردی دو کشور دنبال شود.
این کارشناس مسائل سیاسی تصریح کرد: با وجود چنین فشارهایی، پیوندهای تاریخی، فرهنگی، مذهبی و ژئوپلیتیکی ایران و عراق از عمق قابل توجهی برخوردار است و همین ظرفیت‌ها می‌تواند مانع از تحقق اهدافی شود که به دنبال تضعیف مناسبات دو ملت هستند.

خروج نظامی آمریکا به معنای پایان نفوذ نیست
ملک‌زاده با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق رفتار آمریکا در عراق اظهار کرد: تحولات جاری را باید در چارچوب اجبار راهبردی واشنگتن و تلاش این کشور برای حفظ اشکال دیگری از نفوذ تحلیل کرد. اشغال عراق نه‌تنها دستاورد راهبردی پایداری برای آمریکا به همراه نداشت، بلکه با افزایش هزینه‌های نظامی، تلفات انسانی و کاهش مشروعیت سیاسی و حقوقی حضور این کشور مواجه شد.
وی افزود: مجموعه این عوامل، حفظ پایگاه‌های گسترده نظامی را برای آمریکا دشوار کرده است و خروج نیروهای نظامی را می‌توان نشانه‌ای از محدود شدن امکان تداوم حضور مستقیم این کشور در عراق دانست.
عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه ادامه داد: با این حال، کاهش حضور نظامی لزوماً به معنای پایان نفوذ آمریکا نیست. واشنگتن می‌کوشد با تغییر شیوه حضور خود و حرکت از مداخله نظامی مستقیم به ابزارهای اقتصادی، اطلاعاتی و سیاسی، بخشی از نفوذ پیشین خود را حفظ کند.
وی با اشاره به اهرم‌های مختلف آمریکا در عراق بیان کرد: نفوذ در سازوکارهای مالی و بانکی، به‌ویژه در ارتباط با جریان دلار و نظام بانکی عراق، تداوم همکاری‌های مستشاری و اطلاعاتی و استفاده از توافق‌های امنیتی دوجانبه محدود، از جمله ابزارهایی است که می‌تواند برای حفظ نقش آمریکا در معادلات قدرت این کشور مورد استفاده قرار گیرد.
ملک‌زاده خاطرنشان کرد: از این منظر، بررسی تحولات عراق نباید صرفاً به خروج نیروهای نظامی محدود شود؛ بلکه باید ابعاد اقتصادی، سیاسی و امنیتی این روند نیز مورد توجه قرار گیرد تا مشخص شود آیا کاهش حضور نظامی به استقلال واقعی بغداد منجر خواهد شد یا زمینه برای استمرار نفوذ خارجی از مسیرهای دیگر فراهم می‌شود.

خلع سلاح مقاومت؛ ادعایی در چارچوب جنگ روانی
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود، ادعای مشروط بودن خروج نظامیان آمریکایی به خلع سلاح جریان‌های مقاومت را اقدامی در چارچوب جنگ روانی و رسانه‌ای توصیف کرد و گفت: حشدالشعبی و گروه‌های مقاومت عراق، از دیدگاه وی، بخشی از ساختار دفاعی و قانونی این کشور هستند و نقش نیروهای مردمی در مقابله با تروریسم و دفاع از امنیت عراق را نمی‌توان نادیده گرفت.
وی افزود: تجربه مبارزه با گروه‌های تروریستی نشان داده است که مشارکت نیروهای مردمی در کنار نهادهای رسمی، در حفظ امنیت و تمامیت ارضی عراق اهمیت داشته است. از این رو، موضوع سلاح مقاومت نباید به ابزاری برای معامله قدرت‌های خارجی با دولت عراق تبدیل شود.
ملک‌زاده با بیان اینکه طرح موضوع خلع سلاح مقاومت در ارتباط با خروج آمریکا می‌تواند با اهداف سیاسی و رسانه‌ای همراه باشد، اظهار کرد: چنین فضایی ممکن است به تضعیف توان بازدارندگی عراق و زیر سؤال بردن جایگاه نیروهایی منجر شود که در سال‌های گذشته در مقابله با تروریسم نقش‌آفرینی کرده‌اند.
وی تأکید کرد: تصمیم‌گیری درباره ساختار دفاعی عراق باید با در نظر گرفتن حاکمیت ملی، قوانین این کشور و مصالح مردم آن انجام شود و نباید تحت تأثیر فشارهای بیرونی قرار گیرد.

عراق در مسیر نظم منطقه‌ای مستقل‌تر
عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه در جمع‌بندی تحولات اخیر عراق گفت: روند کنونی را می‌توان بخشی از تغییرات گسترده‌تر منطقه و حرکت تدریجی از الگوی مبتنی بر برتری و مداخله قدرت‌های خارجی به سمت افزایش نقش‌آفرینی دولت‌ها و بازیگران بومی دانست؛ روندی که تحقق کامل آن به عوامل متعددی وابسته است.
وی افزود: موفقیت عراق در تقویت استقلال سیاسی و امنیتی، مستلزم هوشیاری دولت و ملت این کشور در برابر فشارهای اقتصادی، اختلافات مذهبی و تنش‌های امنیتی است. همچنین تقویت همکاری میان نهادهای رسمی، مرجعیت دینی و جریان‌های مردمی و مقاومت می‌تواند در حفظ ثبات و انسجام داخلی عراق مؤثر باشد.
ملک‌زاده در پایان خاطرنشان کرد: آینده تحولات عراق تا حد زیادی به توانایی این کشور در مدیریت فشارهای خارجی، جلوگیری از تشدید اختلافات داخلی و تبدیل کاهش حضور نظامی بیگانگان به استقلال پایدار در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی بستگی دارد.

انتهای خبر/160