روایت دو خیر قمی از مدرسه‌سازی؛ سرمایه‌گذاری برای آینده ایران اسلامی
قم- دو خیر مدرسه‌ساز در قم، روایتگر نگاهی هستند که نیکی را نه در انباشتن دارایی، بلکه در به‌جا گذاشتن اثری ماندگار در زندگی انسان‌ها جست‌وجو می‌کنند.
خبرگزاری مهر- گروه استانها - محمدپارسا یاوری: تعلیم و تربیت، زیربنای توسعه و پیشرفت هر جامعه و مدرسه، نخستین سنگر ساختن آینده‌ای روشن برای نسل‌های فرداست، جایی که اندیشه‌ها شکل می‌گیرند، استعدادها مجال شکوفایی می‌یابند و بذر دانایی در جان کودکانی کاشته می‌شود که قرار است فردای یک سرزمین را رقم بزنند.
از همین رو، ساخت مدرسه را نمی‌توان صرفاً به احداث چند کلاس درس و برپایی دیوارهایی از آجر و سیمان محدود کرد بلکه مدرسه سرمایه‌گذاری بر انسان و مشارکت در ساختن آینده‌ای است که ثمره آن به یک خانواده یا یک نسل محدود نمی‌ماند.
در این مسیر، خیرین مدرسه‌ساز نقشی فراتر از تأمین منابع مالی دارند، آنان با تبدیل دارایی‌های خود به فرصت‌های تازه برای آموختن، زمینه دسترسی کودکان و نوجوانان به آموزش را فراهم می‌کنند و به جامعه یادآور می‌شوند که ارزش واقعی ثروت، گاه نه در آنچه برای خود نگه می‌داریم، بلکه در تغییری است که با آن در زندگی دیگران ایجاد می‌کنیم.
اهمیت این رویکرد، هنگامی دوچندان می‌شود که بدانیم همه دانش‌آموزان در شرایطی یکسان پا به مدرسه نمی‌گذارند، برخی به فضاهای آموزشی متناسب با نیازهای ویژه خود احتیاج دارند، برخی در مناطق کم‌برخوردار از امکانات اولیه آموزشی محروم‌اند و برخی دیگر برای ادامه مسیر تحصیل، بیش از هر چیز به حمایت و همراهی نیاز دارند.
در چنین شرایطی، خیرین می‌توانند با ساخت مدرسه، تجهیز مراکز آموزشی، بهسازی فضاهای فرسوده و پشتیبانی از خانواده‌های نیازمند، حلقه اتصال میان نیازهای جامعه و ظرفیت‌های مردمی باشند.
در استان قم نیز در کنار فعالیت‌های گسترده آموزشی و تربیتی، خیرانی حضور دارند که بخشی از دارایی، توان و فرصت زندگی خود را به خدمت‌رسانی اختصاص داده‌اند، افرادی که باور دارند نیکی باید از مرز حرف عبور کند و در قالب اقدامی ملموس، در زندگی انسان‌ها جریان یابد.
در آستانه بیست‌وهشتمین همایش و جشنواره خیرین مدرسه‌ساز در استان قم، روایت زندگی و تجربه دو تن از این خیران، دریچه‌ای به سوی معنای عمیق‌تر کار خیر می‌گشاید، یکی با ساخت مدرسه‌ای ویژه دانش‌آموزان دارای معلولیت ذهنی و ایجاد مرکز خدمات سلامت، و دیگری با فعالیت‌های حمایتی، عمرانی و رسیدگی به نیازهای خانواده‌های کم‌برخوردار، تلاش کرده است سهم خود را در ساختن جامعه‌ای برخوردارتر از فرصت‌های آموزشی و رفاهی ادا کند.
این دو روایت، اگرچه از مسیرهایی متفاوت آغاز شده‌اند اما در یک نقطه به هم می‌رسند، باوری مشترک به اینکه سرمایه‌گذاری برای آموزش، سلامت و آسایش انسان‌ها، از ماندگارترین میراث‌هایی است که می‌توان از خود به جا گذاشت.
مدرسه‌ای به نام مادر
پای صحبت های علی عسگری یکی از خیران مدرسه‌ساز استان قم می نشینیم، وی که فعالیت خود را با انگیزه‌ای عاطفی و نگاهی آینده‌نگرانه آغاز کرده و بخشی از دارایی و میراث به‌جامانده از مادرش را در مسیر کار خیر به کار گرفته است و اکنون تلاش می‌کند یاد و نام او را در قالب خدماتی ماندگار برای جامعه زنده نگه دارد.
این خیر مدرسه‌ساز درباره انگیزه ورود خود به عرصه مدرسه‌سازی می‌گوید: انسان در این دنیا زندگی می‌کند، اما آنچه از خود به جا می‌گذارد، می‌تواند در زندگی دیگران ادامه پیدا کند، همین نگاه سبب شد تصمیم بگیرم بخشی از دارایی و میراثی را که از مادرم به من رسیده بود، به فعالیتی اختصاص دهم که آثار آن برای سال‌های آینده باقی بماند.
وی افزود: با همراهی مجموعه نوسازی مدارس استان قم، زمینه احداث مدرسه‌ای برای دانش‌آموزان استثنایی فراهم شد، مدرسه‌ای که با هدف خدمت‌رسانی به کودکان و نوجوانان دارای معلولیت ذهنی شکل گرفت و امیدوارم فعالیت آن در سال‌های آینده نیز استمرار داشته باشد.
برای این خیر، مدرسه‌سازی تنها به تأمین هزینه ساخت یک ساختمان آموزشی خلاصه نمی‌شود و آنچه به این اقدام معنا می‌بخشد، حضور دانش‌آموزانی است که برای برخورداری از آموزش، به امکانات، محیط و برنامه‌های متناسب با شرایط خود نیاز دارند.
وی درباره نخستین مواجهه نزدیک خود با دانش‌آموزان این مدرسه، از تجربه‌ای سخن می‌گوید که نگاهش را به اهمیت این اقدام عمیق‌تر کرده است.
این خیر قمی توضیح می‌دهد: زمانی که محل احداث مدرسه پیشنهاد شد، هدفم این بود که سرمایه‌گذاری در جایی انجام شود که مردم به‌صورت مستقیم از آن بهره‌مند شوند، پس از بازدید از مدرسه و آشنایی نزدیک با شرایط دانش‌آموزان استثنایی، بیشتر متوجه شدم که این اقدام تا چه اندازه می‌تواند ارزشمند باشد.
وی با توصیف فضای آموزشی مدرسه پس از احداث ادامه می‌دهد: در کلاس‌ها، دانش‌آموزانی در سنین مختلف حضور دارند و مربیان برای هر یک از آنان متناسب با شرایط و نیازهایشان برنامه آموزشی ویژه‌ای در نظر می‌گیرند، دیدن این تلاش‌ها و آشنایی با وضعیت دانش‌آموزان، تجربه‌ای تأثیرگذار بود و احساس کردم این مسیر می‌تواند به نتیجه‌ای ارزشمند برسد.
وی از مواجهه با دانش‌آموزان دارای معلولیت‌های مختلف، از جمله نابینایی و معلولیت ذهنی، به‌عنوان بخشی از تجربه شخصی خود یاد می‌کند و معتقد است آشنایی با زندگی و نیازهای این کودکان، اهمیت فراهم کردن فرصت‌های آموزشی مناسب را بیش از پیش آشکار می‌سازد.
از مدرسه‌سازی تا توسعه خدمات سلامت
فعالیت‌های این خیر قمی به ساخت مدرسه محدود نمانده است، او در حوزه سلامت نیز اقداماتی انجام داده و با مشارکت در احداث یک مرکز خدمات سلامت در محله نیروگاه قم، بخشی از توان خود را به توسعه خدمات درمانی اختصاص داده است.
علی عسگری در این باره می‌گوید: مرکز خدمات سلامت محله نیروگاه نیز با مشارکت ما احداث شد و اکنون بیش از یک سال است که فعالیت می‌کند و مدرسه و این مرکز درمانی هر دو به نام مادرم نام‌گذاری شده‌اند تا یاد و نام او در قالب خدمت به مردم باقی بماند.
از نگاه وی، آموزش و سلامت دو حوزه اساسی در پیشرفت جوامع هستند، حوزه‌هایی که هر اندازه مورد توجه و سرمایه‌گذاری قرار گیرند، می‌توانند زمینه رشد و بهبود کیفیت زندگی افراد را فراهم کنند.
این خیر مدرسه‌ساز در توصیه به افرادی که از توان مالی برخوردارند، بر ضرورت توجه به آینده خود و خانواده‌هایشان در کنار مسئولیت اجتماعی تأکید می‌کند و می‌گوید: پدران و مادران باید برای تأمین زندگی و آینده فرزندان خود تلاش کنند، اما در کنار این مسئولیت، نباید از فرصت مشارکت در کارهای ماندگار غافل شوند و سرمایه‌گذاری در آموزش و سلامت، زمینه‌ساز بسیاری از پیشرفت‌ها و تحولاتی است که آثار آن به جامعه بازمی‌گردد.
وی با اشاره به تجربه‌های زندگی و اهمیت بهره‌گیری درست از فرصت‌ها، معتقد است، انباشتن دارایی به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده ماندگاری انسان باشد و آنچه اهمیت دارد، چگونگی استفاده از امکانات در اختیار برای بهبود زندگی دیگران است.
خیر ماندگار، خیری است که زندگی می‌بخشد
این خیر مدرسه‌ساز در بخش دیگری از سخنان خود به روایات دینی درباره صدقه جاریه و آثار ماندگار کار خیر اشاره می‌کند و می‌گوید: در نگاه دینی، برخی اعمال نیک پس از مرگ انسان نیز برای او ثواب به همراه دارند و ساختن مکانی که مردم از آن استفاده کنند و به‌جا گذاشتن اثری که دیگران بتوانند از منفعت آن بهره ببرند و مسیر آن را ادامه دهند، از مصادیق چنین کارهایی است.
از نظر وی، مدرسه‌ای که سال‌ها دانش‌آموزان در آن می‌آموزند، مرکزی که به سلامت مردم کمک می‌کند و فضایی که بستر رشد و تربیت نسل آینده را فراهم می‌سازد، می‌تواند به میراثی ماندگار تبدیل شود؛ میراثی که ارزش آن با گذشت زمان از میان نمی‌رود، بلکه در زندگی انسان‌های بیشتری جریان پیدا می‌کند.
روایت این خیر قمی، در نهایت به همان نقطه‌ای بازمی‌گردد که آغاز حرکت او بوده است، استفاده از فرصتی که زندگی در اختیار انسان قرار می‌دهد تا چیزی فراتر از دارایی مادی از خود بر جای بگذارد.
علی عسگری امیدوار است مدرسه‌ای که به نام مادرش ساخته شده، سال‌های طولانی مأمن یادگیری و رشد دانش‌آموزان با نیازهای ویژه باشد و مرکز خدمات سلامت نیز بتواند سهمی در بهبود زندگی مردم داشته باشد و دو یادگار که در کنار هم، تصویری از پیوند محبت خانوادگی با مسئولیت اجتماعی را به نمایش می‌گذارند.
از تعمیر مدارس تا حمایت از خانواده‌های نیازمند
در سوی دیگر این روایت، خیر دیگری از استان قم قرار دارد که فعالیت‌های خود را از رسیدگی به نیازهای فرهنگی و اجتماعی مردم آغاز کرده و به‌تدریج، دامنه اقداماتش را به حوزه مدرسه‌سازی، تعمیر و تجهیز فضاهای آموزشی، ساخت نمازخانه و حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار گسترش داده است.
پای صحبت های جواد قاسمی سعادتمند می نشینیم و این خیر قمی با اشاره به تجربه فعالیت‌های فرهنگی و حضور در مناطق شهری و روستایی می‌گوید: در جریان برنامه‌ها و فعالیت‌های مختلف، با کمبودها و مشکلاتی در برخی مدارس مواجه شدیم، همین مسئله باعث شد برای رفع بخشی از نیازهای عمرانی مدارس، از جمله تعمیرات جزئی و رسیدگی به تأسیسات، وارد عمل شویم.
وی درباره آغاز این مسیر توضیح می‌دهد: یکی از نخستین اقدامات ما در روستای سراجه و با همکاری مجموعه نوسازی مدارس، هیئت اهل‌بیت(ع) و خیران انجام شد و در این طرح، احداث نمازخانه‌ای با مشارکت این مجموعه‌ها در دستور کار قرار گرفت .
به گفته وی، این اقدام آغاز مسیری است که در آن تلاش می‌شود با شناسایی نیازهای مدارس، بخشی از کمبودهای موجود برطرف شود، فعالیت‌هایی که لزوماً به پروژه‌های بزرگ ساختمانی محدود نیستند و گاهی تعمیر یک بخش آسیب‌دیده، بهبود تأسیسات یا فراهم کردن فضایی مناسب برای فعالیت‌های فرهنگی و عبادی دانش‌آموزان را در بر می‌گیرند.
این خیر مدرسه‌ساز قمی با تأکید بر اهمیت مشارکت مردمی در بهبود شرایط مدارس افزود: در کنار اقدامات عمرانی، با مدارس مختلف در سطح شهر و روستاها همکاری داریم و تلاش می‌کنیم نیازهای دانش آموزان را که از سوی مدیران و مسئولان مدارس شناسایی می‌شود، تا حد امکان پیگیری کنیم.
سابقه ۱۵ سال فعالیت در حوزه‌های حمایتی و اجتماعی
دامنه فعالیت‌های این خیر تنها به بهبود زیرساخت‌های آموزشی محدود نمی‌شود و حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار نیز بخش مهمی از برنامه‌های او و مجموعه همراهش را تشکیل می‌دهد.
وی با اشاره به حدود ۱۵ سال فعالیت در حوزه‌های حمایتی و اجتماعی گفت: در مناسبت‌های مختلف، از جمله ماه مبارک رمضان، عید غدیر، نیمه شعبان و ایام نوروز، بسته‌های معیشتی میان خانواده‌های نیازمند توزیع می‌کنیم و علاوه بر این، برخی خانواده‌ها نیز به‌صورت ماهانه از حمایت‌های این مجموعه بهره‌مند می‌شوند.
این خیر قمی با اشاره به همکاری با مدارس برای شناسایی خانواده‌های نیازمند اظهار می‌کند: مدیران مدارس در جریان این فعالیت‌ها قرار دارند و هرگاه خانواده‌ای در میان دانش‌آموزان شناسایی شود که با مشکلات معیشتی روبه‌روست، موضوع به مجموعه ما معرفی می‌شود تا در حد توان برای حمایت از آن خانواده اقدام کنیم.
این شیوه همکاری، پیوند میان مدرسه و حمایت اجتماعی را تقویت می‌کند، چراکه مدرسه، افزون بر نقش آموزشی، می‌تواند زمینه شناسایی بخشی از نیازهای پنهان خانواده‌ها را فراهم کند و مسیر دسترسی آنان به حمایت‌های مردمی را هموار سازد.
در چنین نگاهی، کمک به دانش‌آموز تنها به تهیه کتاب و لوازم‌التحریر محدود نمی‌شود، بلکه حمایت از خانواده او نیز می‌تواند به کاهش بخشی از دغدغه‌های زندگی و فراهم شدن شرایط مناسب‌تر برای ادامه تحصیل بینجامد.
این خیر مدرسه‌ساز معتقد است هر اندازه ارتباط میان فعالان اجتماعی، مدیران مدارس و خیران تقویت شود، امکان شناسایی دقیق‌تر نیازها و هدایت کمک‌ها به سمت افراد نیازمند نیز افزایش می‌یابد.
کمک به دیگران، به توان مالی محدود نیست
یکی از نکات قابل توجه در سخنان این خیر قمی، تأکید بر این موضوع است که کار خیر الزاماً به برخورداری از ثروت‌های کلان وابسته نیست و از نگاه او، گاهی مشارکت‌های کوچک و مستمر، هنگامی که در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، می‌توانند زمینه اجرای طرح‌هایی بزرگ را فراهم کنند.
قاسمی سعادتمند با اشاره به تجربه فعالیت‌های جمعی و مشارکت در برنامه‌های حمایتی گفت: نباید تصور کرد که برای انجام کار خیر حتماً باید از امکانات مالی فراوان برخوردار بود، مهم این است که هر فرد متناسب با توان خود وارد میدان شود و سهمی در انجام کارهای ارزشمند داشته باشد.
وی با یادآوری سال‌های حضور خود در عرصه‌های مختلف خدمت، تأکید می‌کند که بخش مهمی از دستاوردهای اجتماعی با همراهی افراد و مجموعه‌هایی شکل گرفته که هر یک به اندازه توان خود مشارکت کرده‌اند.
این نگاه، مسئولیت اجتماعی را از انحصار گروهی خاص خارج می‌کند و آن را به فرصتی برای مشارکت همه افراد جامعه تبدیل می‌سازد و از خیرانی که هزینه احداث یک مدرسه را تأمین می‌کنند تا کسانی که با کمک‌های کوچک، در تهیه نیازهای دانش‌آموزان یا حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار سهیم می‌شوند.
این خیر قمی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به اهمیت استفاده از اعتبار اجتماعی در مسیر خدمت‌رسانی، بر این باور تأکید می‌کند که توان اثرگذاری انسان‌ها تنها با دارایی مالی آنان سنجیده نمی‌شود.
وی با اشاره به روایاتی از ائمه معصومین درباره مسئولیت انسان در برابر نعمت‌ها و فرصت‌هایی که در اختیار دارد، گفت: گاهی فردی از نظر مالی امکانات زیادی ندارد، اما از اعتبار و جایگاه اجتماعی برخوردار است و همین اعتبار می‌تواند زمینه همراهی دیگران و به سرانجام رسیدن یک کار خیر را فراهم کند.
به گفته وی، برخی افراد با حضور در یک فعالیت یا جلب اعتماد دیگران، می‌توانند به اجرای طرح‌هایی کمک کنند که شاید به‌تنهایی امکان انجام آن را نداشته باشند، از همین رو، استفاده درست از آبرو و اعتبار اجتماعی برای رفع نیازهای مردم نیز نوعی مشارکت ارزشمند در کار خیر است.
این رویکرد، معنای گسترده‌تری از نیکوکاری را پیش روی جامعه قرار می‌دهد، معنایی که در آن، هر فرد می‌تواند متناسب با ظرفیت خود، از توان مالی، تخصص، ارتباطات و اعتبار اجتماعی‌اش برای حل مشکلات دیگران بهره بگیرد.
روایت این دو خیر قمی، اگرچه از مسیرهای متفاوتی عبور می‌کند اما در یک باور مشترک ریشه دارد، اینکه دارایی و فرصت‌های زندگی زمانی ارزشمندتر می‌شوند که به بهبود زندگی دیگران کمک کنند.
یکی با سرمایه‌گذاری در ساخت مدرسه‌ای برای دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه و احداث مرکز خدمات سلامت، میراث خانوادگی خود را به فرصتی برای خدمت تبدیل کرده است و دیگری با تعمیر و تجهیز مدارس، ساخت نمازخانه و حمایت مستمر از خانواده‌های نیازمند، تلاش می‌کند بخشی از کمبودهای آموزشی و اجتماعی را کاهش دهد.
در هر دو روایت مدرسه نماد فرصتی است که می‌تواند مسیر زندگی یک کودک را تغییر دهد، استعداد او را شکوفا کند و زمینه مشارکت مؤثرترش را در آینده جامعه فراهم سازد.
از سوی دیگر، حمایت از خانواده‌های نیازمند نیز مکمل همین مسیر است، زیرا توسعه آموزشی زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که دانش‌آموزان در کنار برخورداری از فضای مناسب برای یادگیری، از حداقل امکانات و حمایت‌های لازم برای ادامه تحصیل نیز بهره‌مند باشند.
خیرین مدرسه‌ساز با چنین نگاهی، نه‌تنها در ساخت بناهای آموزشی مشارکت می‌کنند، بلکه در شکل‌گیری فرهنگی سهیم می‌شوند که مسئولیت‌پذیری، همدلی و توجه به آینده نسل‌ها را ارج می‌نهد.
شاید ماندگارترین بخش این روایت‌ها، همین باور ساده اما عمیق باشد، اینکه میراث انسان تنها در اموال و دارایی‌هایی که به دیگران می‌سپارد خلاصه نمی‌شود، بلکه در فرصت‌هایی ادامه پیدا می‌کند که برای رشد، آموختن و بهتر زیستن دیگران فراهم کرده است.
مدرسه‌ای که چراغ کلاس‌هایش روشن می‌ماند، دانش‌آموزی که با امید بیشتری راه آموختن را ادامه می‌دهد و خانواده‌ای که در روزهای دشوار احساس تنهایی نمی‌کند، هر یک می‌توانند بخشی از ثمره این انتخاب باشند، انتخابی برای ساختن آینده‌ای که در آن، نیکی از یک تصمیم فردی فراتر می‌رود و به سرمایه‌ای مشترک برای جامعه تبدیل می‌شود.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.