نشست «بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب» در قم برگزار شد

باشگاه خبرنگاران جوان -حجت‌الاسلام والمسلمین محمداسماعیل عبداللهی، مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه، در سلسله‌نشست‌های بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب که امروز چهارشنبه 22 مهرماه در سالن آمفی تئاتر پژوهشگاه مطالعات تقریبی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تبیین و انتشار این نامه‌ها گفت: پیام‌های امام شهید انقلاب اسلامی به جوانان غرب، میراثی ماندگار است که در دوران حیات ایشان آن‌گونه که شایسته بود، تبیین، ترجمه و منتشر نشد و لازم است این خلأ با فعالیت‌های علمی و رسانه‌ای جبران شود.

وی با اشاره به ضرورت تداوم سلسله‌نشست‌های بازخوانی این نامه‌ها اظهار کرد: این حرکت فرهنگی و علمی، اقدامی ارزشمند است و می‌تواند زمینه بررسی دقیق‌تر پیام‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت پژوهشگران کشورهای مختلف را فراهم کند.

استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: پیشنهاد می‌کنم پژوهشگران و استادان حاضر در این نشست، در قالب طرح‌های پژوهشی یا کتابچه‌هایی به شرح و تفسیر سه پیام مکتوب امام شهید انقلاب اسلامی به زبان کشورهای خود بپردازند و برای انتشار آن‌ها اقدام کنند. مجتمع محمدیه نیز آمادگی دارد هزینه‌های تألیف، تفسیر، ترجمه و انتشار این آثار را تأمین کند.

ضرورت بازخوانی تحلیلی نامه‌های امام شهید

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه در ادامه، با ارائه تحلیلی از سه پیام امام شهید انقلاب اسلامی به جوانان غرب، به تبیین چارچوبی با عنوان «حکمرانی وجدان جهانی» پرداخت و گفت: پرسش اساسی این است که چرا یک رهبر در میانه بحران‌های بزرگ بین‌المللی، به‌جای مکاتبه با دولت‌ها و صاحبان قدرت، مستقیماً با جوانان جوامعی سخن می‌گوید که با سیاست‌های حاکمانشان اختلافات بنیادین دارد. پاسخ به این پرسش، کلید فهم این سه خطاب تاریخی است.

وی افزود: در این سه پیام، صرفاً با سه متن متعلق به سال‌های ۱۳۹۳، ۱۳۹۴ و ۱۴۰۳ مواجه نیستیم، بلکه با سه موقعیت تاریخی و سه شیوه مواجهه با مسئله‌ای عمیق‌تر، یعنی نسبت حقیقت، قدرت، وجدان و آینده انسان روبه‌رو هستیم.

عبداللهی با توضیح مفهوم حکمرانی وجدان جهانی بیان کرد: منظور از این تعبیر، حکومت کردن بر وجدان انسان‌ها نیست، زیرا وجدان موضوع فرمان‌پذیری نیست، بلکه مقصود شناخت شرایطی است که در آن انسان‌ها بتوانند مستقل بیندیشند، منصفانه داوری کنند و در برابر رنج دیگران مسئولانه رفتار کنند.

وی نخستین محور این پیام‌ها را عبور از انحصار مرجعیت شناخت دانست و گفت: در پیام نخست امام شهید انقلاب اسلامی، بر شناخت اسلام از منابع اصلی و بدون پیش‌داوری تأکید شده است. اهمیت این دعوت فراتر از معرفی یک دین است و این پرسش را مطرح می‌کند که چه کسی حق دارد تصویر یک فرهنگ، دین یا تمدن را برای دیگران تعریف کند.

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه افزود: مسئله اصلی در عصر ارتباطات، تنها دسترسی به اطلاعات نیست، بلکه استقلال در فرایند شناخت، توانایی تشخیص روایت از واقعیت و شجاعت بازنگری در پیش‌فرض‌های ذهنی است. هیچ گفت‌وگوی تمدنی پایداری بدون به رسمیت شناختن استقلال معرفتی طرف مقابل شکل نمی‌گیرد.

استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر دوسویه بودن این اصل اظهار کرد: همان‌گونه که جوانان غربی حق دارند اسلام را بی‌واسطه بشناسند، ما نیز باید حق پرسشگری، نقد و داوری مستقل را برای آنان به رسمیت بشناسیم.

کرامت انسانی نباید تابع مرزهای سیاسی باشد

عبداللهی در تشریح محور دوم این پیام‌ها، به موضوع مسئولیت اخلاقی و پیام دوم امام شهید انقلاب اسلامی در آذرماه ۱۳۹۴ اشاره کرد و گفت: در این پیام، از یک سو همدردی با قربانیان خشونت مطرح می‌شود و از سوی دیگر، نسبت میان خشونت، سیاست، فرهنگ و معیارهای دوگانه مورد پرسش قرار می‌گیرد.

وی افزود: یکی از پرسش‌های اساسی در اخلاق جهانی این است که آیا فاصله جغرافیایی، تفاوت دینی یا اختلاف سیاسی می‌تواند ارزش رنج انسان‌ها را متفاوت کند. آیا وجدان انسانی هنگامی که قربانی به ما نزدیک است بیدار می‌شود، اما در برابر رنج انسان‌ها در سرزمین‌های دور خاموش می‌ماند؟

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه ادامه داد: یکی از ظرفیت‌های مهم این پیام، دعوت به تأمل درباره نسبت میان امنیت و عدالت است. امنیت پایدار تنها با ابزارهای سخت ایجاد نمی‌شود، بلکه به اعتماد اجتماعی، کاهش تبعیض، احترام متقابل و امکان همزیستی میان گروه‌های فرهنگی نیز وابسته است.

وی تصریح کرد: وجدان جهانی زمانی معنا پیدا می‌کند که کرامت انسان تابع مرزهای سیاسی و تعلقات هویتی او نباشد.

دانشگاه و مسئولیت اخلاقی در برابر رنج انسان‌ها

عبداللهی با اشاره به پیام سوم امام شهید انقلاب اسلامی در خردادماه ۱۴۰۳، خطاب به دانشجویان دانشگاه‌های آمریکا که در حمایت از مردم فلسطین اعتراض کرده بودند، گفت: در این پیام، مفاهیمی مانند وجدان بیدار، همبستگی، ایستادگی و مسئولیت تاریخی مورد تأکید قرار گرفته است.

وی افزود: این پیام از منظر مطالعات کنشگری علمی و دانشجویی، پرسشی مهم را مطرح می‌کند و آن اینکه دانشگاه چه نسبتی با رنج اجتماعی و مسئولیت عمومی دارد. آیا دانشگاه تنها نهادی برای تولید تخصص است یا باید ظرفیت پرسشگری اخلاقی، سنجش انتقادی سیاست‌ها و مشارکت آگاهانه در مسائل جهان را نیز پرورش دهد؟

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه بیان کرد: دانشجویی که می‌پرسد، پژوهش می‌کند، اعتراض می‌کند و از موضع خود دفاع می‌کند، یکی از ابعاد مهم حیات عمومی خود را تجربه می‌کند. البته مسئولیت‌پذیری او نیز مستلزم احترام به حقوق دیگران، حقیقت‌جویی و پرهیز از خشونت است.

وی با جمع‌بندی سه محور اصلی نامه‌ها اظهار کرد: اگر بخواهیم بدانیم امام شهید انقلاب اسلامی از جوانان غرب چه می‌خواهد، می‌توان پاسخ را در سه مفهوم خلاصه کرد؛ استقلال در شناخت، انصاف در داوری و مسئولیت در کنش.

سه پیشنهاد برای توسعه ارتباطات فرهنگی بین‌المللی

عبداللهی در ادامه، سه پیشنهاد برای بهره‌گیری از ظرفیت این پیام‌ها در سیاست‌گذاری فرهنگی ارائه کرد و گفت: نخست، باید گفت‌وگوهای مبتنی بر منابع اصلی توسعه یابد تا جوانان بتوانند متون بنیادین سنت‌های دینی و فکری مختلف را با کمک پژوهشگران آشنا با آن سنت‌ها مطالعه کنند، پرسش‌های دشوار خود را مطرح سازند و از امکان نقد علمی برخوردار شوند.

وی افزود: پیشنهاد دوم، ایجاد بسترهای گفت‌وگوی دانشگاهی درباره معیارهای اخلاقی مشترک، از جمله کرامت انسان، عدالت، آزادی وجدان، مقابله با تبعیض و مسئولیت در برابر قربانیان جنگ و خشونت است.

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه سومین پیشنهاد را پژوهش درباره تأثیر رسانه‌ها و فناوری‌های نو، به‌ویژه هوش مصنوعی، بر تصویر ملت‌ها از یکدیگر دانست و تصریح کرد: در عصر تولید انبوه محتوای الگوریتمی، شناخت بی‌واسطه و توانایی راستی‌آزمایی از همیشه دشوارتر و در عین حال ضروری‌تر شده است.

وی با تأکید بر ضرورت حفظ امکان اختلاف‌نظر در گفت‌وگوهای فرهنگی اظهار کرد: گفت‌وگوی واقعی باید امکان اختلاف نظر واقعی را نیز حفظ کند. اگر نتیجه گفت‌وگو از پیش تعیین شده باشد، دیگر با گفت‌وگو مواجه نیستیم، بلکه با شکل دیگری از انتقال یک‌طرفه پیام روبه‌رو خواهیم بود.

عبداللهی ادامه داد: مسئولیت نهادهای فرهنگی در این زمینه با انتشار متن‌ها پایان نمی‌یابد، بلکه ترجمه دقیق، تفسیر روشمند، گفت‌وگوی انتقادی و بررسی بازتاب این پیام‌ها نیز از حلقه‌های ضروری ارتباط فرهنگی مسئولانه در نظام بین‌الملل است.

وی با تأکید بر ظرفیت ماندگار این نامه‌ها گفت: در تاریخ روابط ملت‌ها، بسیاری از نامه‌های سیاسی با تغییر دولت‌ها یا پایان بحران‌ها اهمیت روزمره خود را از دست داده‌اند، اما نامه‌هایی که درباره حق شناخت، مسئولیت اخلاقی و جایگاه نسل آینده پرسش می‌کنند، می‌توانند پس از پایان موقعیت تاریخی خود نیز موضوع مطالعه و گفت‌وگو باقی بمانند.

مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه بیان کرد: این سلسله‌نشست‌ها می‌تواند زمینه چنین گفت‌وگویی را فراهم کند و بازخوانی علمی و تحلیلی این پیام‌ها باید در سیاست‌گذاری فرهنگی کشور در عرصه روابط بین‌الملل مورد توجه قرار گیرد.

اصلاح اندیشه‌های خشونت‌زا، نخستین گام برای ایجاد امنیت و آرامش است

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی‌نیشابوری، رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دبیر نشست‌های «بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب»، در نشست آغازین این سلسله برنامه‌ها که صبح امروز ۲۲مهرماه در سالن آمفی تئاتر پژوهشگاه مطالعات تقریبی برگزار شد، با اشاره به اهداف نگارش نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی خطاب به جوانان غرب گفت: هدف از برگزاری این نشست‌ها، بازخوانی اندیشه‌ها، تبیین پیام‌ها و بررسی ابعاد فکری و فرهنگی این نامه‌ها و همچنین تبیین حقیقت اسلام و قرآن برای افکار عمومی جهان است.

تلاش برای مخدوش کردن چهره اسلام در افکار عمومی غرب

وی با اشاره به تلاش‌های جریان‌های استکباری و استعماری برای ایجاد تقابل میان جهان غرب و اسلام بیان کرد: دشمنان اسلام با برنامه‌ریزی‌های گسترده تلاش کرده‌اند افکار عمومی، به‌ویژه جوانان و نسل جدید در نقاط مختلف جهان، را نسبت به حقیقت اسلام و قرآن بدبین کنند.

حسینی‌نیشابوری افزود: در کنار اقدامات رسانه‌ای برای مخدوش کردن چهره اسلام، گروه‌های خشونت‌طلبی همچون القاعده و داعش نیز شکل گرفتند که تلاش شد اقدامات آن‌ها به نام اسلام معرفی شود. مجموعه این اقدامات، فجایع گسترده‌ای را در جهان اسلام رقم زد و آثار آن به بخش‌هایی از جوامع غربی نیز رسید.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ادامه داد: بسیاری از قربانیان این گروه‌های خشونت‌طلب، مسلمانان و مردم منطقه غرب آسیا بوده‌اند، اما در فضای رسانه‌ای تلاش شده است این خشونت‌ها به اسلام نسبت داده شود. از این منظر، دو جریان مکمل شکل گرفته است؛ نخست، ترویج خشونت به نام اسلام و دوم، استفاده تبلیغاتی از این خشونت‌ها برای بدنام کردن اسلام در افکار عمومی جهان.

وی با اشاره به شرایطی که به نگارش نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی خطاب به جوانان غرب انجامید، گفت: در آن مقطع، برخی شهروندان اروپایی نیز برای مدتی با آثار خشونت و تروریسم مواجه شدند. توجه امام شهید به این موضوع نشان می‌دهد که ایشان در کنار رسیدگی به مسائل داخلی، موضوعات جهان اسلام و مسئولیت‌های مرجعیت دینی، نسبت به افکار عمومی جهان، به‌ویژه جوانان، دانشگاهیان و نخبگان غربی نیز اهتمام داشتند.

سه نامه برای روشنگری درباره حقیقت اسلام

دبیر نشست‌های بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب با اشاره به سه نامه ایشان خطاب به جوانان غرب گفت: نخستین نامه در بهمن‌ماه ۱۳۹۳، دومین نامه در آذرماه ۱۳۹۴ و سومین نامه در سال ۱۴۰۳ منتشر شد. در این نامه‌ها، موضوعات مهمی درباره شرایط تاریخی جهان، اهداف جریان‌های معارض با اسلام و مسئولیت جوانان در شناخت حقیقت مطرح شده است.

وی افزود: یکی از محورهای مهم این نامه‌ها، تبیین شرایط تاریخی و سرنوشت‌سازی است که انسان در آن قرار دارد و باید جایگاه و نقش خود را در تحولات مشخص کند. محور دیگر، شناخت سناریوهای دشمن و بررسی اهداف کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت جریان‌هایی است که در پی تأثیرگذاری بر اندیشه‌ها، انگیزه‌ها و رفتار جوامع هستند.

حسینی‌نیشابوری با بیان اینکه انتخاب جوانان به‌عنوان مخاطبان این نامه‌ها، دلایل مشخصی دارد، اظهار کرد: آینده جوامع به دست جوانان رقم می‌خورد و آنان در سال‌های پیش رو مسئولیت اداره بخش‌های مختلف کشورهای خود را بر عهده خواهند داشت. از سوی دیگر، حقیقت‌جویی در دوران جوانی از ظرفیت و پویایی بیشتری برخوردار است و جوانان، به‌ویژه دانشجویان و افراد تحصیل‌کرده، می‌توانند با پرسشگری و مطالعه، شناخت دقیق‌تری از مسائل به دست آورند.

وی ادامه داد: در این نامه‌ها توضیح داده می‌شود که چرا جوانان مخاطب قرار گرفته‌اند، نه دولتمردانی که به تعبیر نویسنده نامه‌ها، خود در مسیر تحریف واقعیت‌ها حرکت می‌کنند. هدف این است که جوانان با استقلال فکری و بدون واسطه‌های جهت‌دار، درباره اسلام و مسائل جهان قضاوت کنند.

تأکید بر شناخت بی‌واسطه اسلام و قرآن

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با اشاره به تأکید امام شهید انقلاب اسلامی بر شناخت حقیقت اسلام گفت: در نخستین نامه، بر ضرورت شناخت چهره واقعی اسلام تأکید شده است؛ زیرا تصویری که از اسلام در برخی رسانه‌ها ارائه می‌شود، ممکن است با حقیقت این دین تفاوت داشته باشد.

وی افزود: یکی از موضوعات مهم در این نامه‌ها، توجه به ریشه‌های تاریخی تحولات و بررسی چگونگی شکل‌گیری برداشت‌های عمومی از حوادث جهان است. باید پرسید چرا افکار عمومی در برخی موارد با تأخیر نسبت به فجایع انسانی واکنش نشان می‌دهد و چه سازوکارهایی موجب می‌شود برخی واقعیت‌ها در زمان وقوع نادیده گرفته شوند.

حسینی‌نیشابوری با اشاره به موضوع استعمار و نسل‌کشی در تاریخ معاصر و گذشته غرب بیان کرد: یکی از پرسش‌های مهم این است که چرا افکار عمومی برخی جوامع در برابر جنایت‌ها و نسل‌کشی‌ها واکنش یکسانی نشان نمی‌دهد. برای نمونه، در حالی که در موضوعاتی شعارهای حقوق بشری مطرح می‌شود، در برابر کشتار غیرنظامیان و کودکان در غزه، شاهد رفتارهایی هستیم که از نگاه منتقدان، با همان معیارها سازگار نیست.

وی ادامه داد: این مسئله ضرورت بررسی معیارهای دوگانه در سیاست و رسانه را نشان می‌دهد. هنگامی که ارزش جان انسان‌ها بر اساس ملیت، نژاد، مذهب یا موقعیت جغرافیایی متفاوت سنجیده شود، زمینه برای نادیده گرفتن حقوق بخشی از انسان‌ها فراهم می‌شود. از این رو، بررسی سازوکارهای شکل‌گیری چنین نگرش‌هایی باید در دستور کار نشست‌های علمی قرار گیرد.

دبیر این نشست‌ها با اشاره به پیشنهادهای مطرح‌شده در نامه‌های امام شهید خطاب به جوانان غرب اظهار کرد: یکی از توصیه‌های اصلی این است که جوانان درباره دلایل گسترش اسلام‌هراسی و نفرت‌پراکنی در رسانه‌ها پرسش کنند و به‌جای پذیرش پیش‌داوری‌ها، شناخت مستقیمی از دین اسلام به دست آورند.

وی افزود: در این نامه‌ها بر مراجعه مستقیم به منابع اصیل اسلامی و قرآن کریم تأکید شده است. این توصیه، مسئولیت‌هایی را نیز متوجه فعالان فرهنگی و قرآنی می‌کند؛ از جمله اینکه باید بررسی کنیم آیا ترجمه‌های مناسب، کتاب‌های صوتی، محصولات چندرسانه‌ای و محتوای جذاب و قابل دسترس برای جوانان غربی فراهم شده است یا خیر.

حسینی‌نیشابوری تصریح کرد: اگر قرار است جوانان غرب با قرآن و منابع معتبر اسلامی ارتباط مستقیم برقرار کنند، باید زمینه این ارتباط فراهم شود و محتوایی دقیق، روشن و به دور از تحریف و برداشت‌های نادرست در اختیار آنان قرار گیرد.

ضرورت گسترش گفت‌وگوهای علمی در سطح بین‌المللی

وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی سه نامه امام شهید انقلاب اسلامی گفت: بیش از ۵۰ محور قابل بررسی در این نامه‌ها وجود دارد که می‌تواند موضوع نشست‌های تخصصی و پژوهش‌های علمی قرار گیرد. از این رو، از اندیشمندان و فعالان علمی در ایران و دیگر کشورها دعوت می‌کنیم در تبیین و تحلیل این موضوعات مشارکت کنند.

رئیس مرکز بین‌المللی قرآن و تبلیغ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: برنامه‌ریزی شده است این سلسله نشست‌ها با همکاری رایزنان فرهنگی و اندیشمندان در بیش از ۱۵ کشور خارج از ایران نیز برگزار شود تا زمینه بررسی ابعاد مختلف این نامه‌ها در محیط‌های علمی و فرهنگی بین‌المللی فراهم شود.

اصلاح اندیشه‌های خشونت‌زا؛ نخستین گام ایجاد امنیت

حسینی‌نیشابوری با اشاره به یکی از محورهای اساسی مطرح‌شده در نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی گفت: در این نامه‌ها آمده است که «به نظر من نخستین مرحله در ایجاد امنیت و آرامش، اصلاح این اندیشه خشونت‌زاست.» این عبارت بر اهمیت نقش اندیشه‌ها در شکل‌گیری رفتارهای فردی و اجتماعی تأکید دارد.

وی افزود: تا زمانی که اندیشه‌های خشونت‌زا اصلاح نشوند و معیارهای دوگانه بر سیاست‌های جهانی حاکم باشند، نمی‌توان انتظار داشت که خشونت به‌صورت ریشه‌ای از میان برود. از این منظر، اصلاح نگرش‌ها و باورها باید در کنار سایر اقدامات، در اولویت قرار گیرد.

دبیر نشست‌های بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب ادامه داد: بخش مهمی از تلاش‌های رسانه‌ای با هدف تأثیرگذاری بر افکار عمومی انجام می‌شود. هنگامی که باورهای جامعه تحت تأثیر روایت‌های نادرست قرار گیرد، امکان ایجاد شکاف میان مردم و حاکمیت و تضعیف انسجام اجتماعی افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، افکار عمومی ممکن است به‌جای شناخت دقیق واقعیت‌ها، تحت تأثیر تبلیغات و جریان‌های جهت‌دار قرار گیرد.

وی تصریح کرد: از این رو، یکی از اهداف برگزاری این نشست‌ها، مواجهه اندیشه‌ها با واقعیت‌ها و تبیین شفاف و دقیق حقایق است. امروز جنگ روایت‌ها در کنار جنگ سخت جریان دارد و وظیفه فعالان فرهنگی، علمی و رسانه‌ای این است که پیام‌های مطرح‌شده در نامه‌های امام شهید را تبیین و تحلیل کنند.

حسینی‌نیشابوری در پایان گفت: باید تلاش کنیم روایت درست و منطبق با حقیقت از اسلام، قرآن، معنویت و اهداف انسانی و اخلاقی آموزه‌های قرآنی ارائه شود و زمینه شناخت مستقیم و آگاهانه جوانان جهان از این معارف فراهم آید. برگزاری این نشست‌ها می‌تواند گامی در مسیر تبیین این اندیشه‌ها و مقابله با روایت‌های تحریف‌شده درباره اسلام باشد.

روحانی آرژانتینی: تحولات غزه زمینه‌ساز بیداری افکار عمومی جهان شد

حجت الاسلام والمسلمین عبدالکریم پاز، روحانی و مبلغ اهل آرژانتین، در نشست «بازخوانی نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به نسل جوان جهان غرب» که صبح امروز چهارشنبه 22 مهرماه در سالن آمفی تئاتر پژوشگاه مطالعات تقریبی برگزار شد، با اشاره به اهمیت تبیین پیام این نامه‌ها برای جوانان جهان گفت: این پیام تنها به جوانان اروپا و آمریکا اختصاص ندارد، بلکه برای همه جوانان جهان است و ملت‌های آمریکای لاتین نیز که سال‌ها از سلطه و مداخله آمریکا آسیب دیده‌اند، می‌توانند از آن بهره ببرند.

وی با بیان اینکه برگزاری چنین نشست‌هایی فرصتی برای تبادل تجربه میان فعالان تبلیغ دینی و فرهنگی است، افزود: هدف از این برنامه‌ها، آشنایی بیشتر با یکدیگر، انتقال تجربه‌ها و یافتن راهکارهایی برای رساندن پیام اسلام و اندیشه‌های امام شهید انقلاب اسلامی به جوانان جهان است.

این روحانی آرژانتینی با اشاره به تجربه کشورهای آمریکای لاتین در مواجهه با سلطه آمریکا اظهار کرد: کشورهای این منطقه از مداخلات خارجی، کودتاها، کشتار مردم و غارت منابع طبیعی آسیب‌های فراوانی دیده‌اند. از این رو، پیام‌هایی که به تبیین سازوکارهای سلطه و ضرورت آگاهی ملت‌ها می‌پردازند، برای مردم این کشورها نیز اهمیت دارد.

جنگ شناختی؛ ابزاری برای مخدوش کردن چهره اسلام

پاز با تأکید بر اینکه تقابل با ملت‌ها تنها به اقدامات نظامی محدود نمی‌شود، گفت: دشمنان در کنار بمباران و ایجاد موانع فیزیکی، از ابزارهای رسانه‌ای و جنگ نرم نیز برای جلوگیری از آشنایی مردم جهان با جمهوری اسلامی ایران، شخصیت‌های آن و مبانی فکری انقلاب اسلامی استفاده می‌کنند.

وی افزود: یکی از محورهای مهم برای تبیین پیام امام شهید انقلاب اسلامی، بررسی مفهوم تروریسم، منشأ خشونت و شناخت عاملان واقعی آن است. باید پرسید تروریسم چیست، خشونت از کجا سرچشمه می‌گیرد و چه کسانی از اقدامات خشونت‌آمیز برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کنند.

این روحانی اهل آرژانتین ادامه داد: محور دیگر، بررسی تلاش‌ها برای تحمیل فرهنگ غربی به دیگر جوامع و محور سوم، دعوت جوانان به مراجعه مستقیم به منابع اصیل اسلامی است تا شناخت آنان از اسلام بر پایه تبلیغات و روایت‌های تحریف‌شده شکل نگیرد.

وی با اشاره به اهمیت مفهوم امت واحده تصریح کرد: حرکت از جامعه اسلامی به سوی تمدن‌سازی اسلامی نیز از موضوعات مهمی است که باید در چارچوب اندیشه‌های امام شهید انقلاب اسلامی مورد توجه قرار گیرد.

تحولات فلسطین و گسترش بیداری جهانی

پاز با اشاره به تحولات فلسطین و افزایش حمایت‌های مردمی از مردم غزه اظهار کرد: مسئله فلسطین موجب شد بسیاری از مردم جهان با واقعیت‌هایی مواجه شوند که پیش‌تر از طریق رسانه‌ها به شکل دیگری برای آنان روایت می‌شد.

وی افزود: امروز جوانانی در کشورهای مختلف، از آمریکا و اروپا تا آمریکای جنوبی و دیگر مناطق جهان، در حمایت از فلسطین به میدان آمده‌اند. برخی از این جوانان در دانشگاه‌ها با برخوردهای انضباطی مواجه شده‌اند یا بازداشت شده‌اند و گروهی نیز با وجود آگاهی از خطرهای مسیر، در حرکت‌های اعتراضی و کاروان‌های کمک‌رسانی به غزه مشارکت کرده‌اند.

این روحانی آرژانتینی با اشاره به حضور افراد با گرایش‌های فکری و اعتقادی متفاوت در این حرکت‌ها گفت: همه کسانی که در حمایت از مردم فلسطین به میدان می‌آیند، الزاماً مسلمان یا حتی معتقد به خدا نیستند، اما برای دفاع از انسان‌های مظلوم و مقابله با بی‌عدالتی تلاش می‌کنند. این مسئله نشان می‌دهد که دفاع از مظلومان می‌تواند زمینه‌ای برای همراهی انسان‌هایی با باورهای مختلف باشد.

وی ادامه داد: البته این موضوع به معنای کم‌اهمیت بودن عبادت و نماز نیست، زیرا نماز از ارکان اساسی دین اسلام است، اما دینداری نباید به انجام مناسک فردی محدود شود. عبادت باید در رفتار اجتماعی انسان و مسئولیت‌پذیری او در برابر رنج دیگران نیز نمود پیدا کند.

پاز تصریح کرد: هدف از قیام در برابر ظلم، صرفاً تغییر شرایط سیاسی نیست، بلکه این حرکت باید زمینه شناخت خداوند، گسترش عدالت و تحقق ارزش‌های انسانی را فراهم کند.

مقاومت جمهوری اسلامی؛ پرسشی برای افکار عمومی جهان

وی با اشاره به افزایش توجه برخی جوانان و پژوهشگران خارجی به جمهوری اسلامی ایران و جریان مقاومت گفت: امروز افراد بیشتری می‌خواهند بدانند منشأ ایستادگی ایران، لبنان، یمن و فلسطین در برابر فشارهای خارجی چیست و چه اندیشه‌ای به این جریان‌ها قدرت مقاومت داده است.

این روحانی اهل آرژانتین افزود: گاهی تلاش می‌شود حمایت جمهوری اسلامی از ملت‌های مظلوم صرفاً با سابقه تمدنی ایران توضیح داده شود، اما تمدن‌های بزرگی مانند مصر، هند و چین نیز وجود دارند. بنابراین، برای توضیح این نوع حمایت‌ها باید به عوامل دیگری از جمله مبانی اعتقادی، اخلاقی و انسانی توجه کرد.

وی با اشاره به حمایت ایران از ملت‌هایی با ادیان و گرایش‌های سیاسی متفاوت اظهار کرد: حمایت از مردم مظلوم نباید صرفاً به هم‌کیشان یا هم‌فکران محدود شود. برای نمونه، کمک به مردم ونزوئلا در شرایط فشار آمریکا، با وجود تفاوت‌های اعتقادی و سیاسی، می‌تواند در چارچوب مسئولیت انسانی و حمایت از ملت‌های تحت فشار بررسی شود.

پاز ادامه داد: البته حمایت بیرونی به‌تنهایی کافی نیست و مردم هر جامعه نیز باید برای تغییر شرایط خود اراده و اقدام داشته باشند. در نگاه دینی، بیداری و حرکت خود مردم برای مقابله با ظلم، اهمیت اساسی دارد.

انقلاب اسلامی؛ فراتر از محاسبات مادی

وی با اشاره به تجربه پیروزی انقلاب اسلامی و تحولات پس از آن گفت: برای شناخت انقلاب اسلامی، نباید تنها به محاسبات مادی و سیاسی بسنده کرد. امام خمینی(ره) و رهبران انقلاب اسلامی بر نقش ایمان و اراده الهی در این مسیر تأکید داشته‌اند و این موضوع بخشی از مبانی فکری انقلاب را تشکیل می‌دهد.

این روحانی آرژانتینی با اشاره به اهمیت آمادگی علمی، صنعتی و دفاعی کشور افزود: شکل‌گیری توانمندی‌های دفاعی و صنعتی در یک روز اتفاق نمی‌افتد، بلکه حاصل سال‌ها برنامه‌ریزی، تجربه و تلاش است. در کنار این آمادگی‌ها، تربیت نیروهای علمی و تبلیغی نیز اهمیت دارد.

وی ادامه داد: تأسیس مراکز علمی و دینی بین‌المللی و تربیت مبلغان از کشورهای مختلف، زمینه‌ای برای انتقال اندیشه‌های اسلامی به جوامع دیگر فراهم کرده است. حضور مبلغان در کشورهای مختلف می‌تواند به معرفی اسلام و پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی کمک کند که درباره جمهوری اسلامی و جریان مقاومت مطرح می‌شود.

پاز با تأکید بر ضرورت فعالیت تبلیغی متناسب با شرایط هر جامعه اظهار کرد: در برخی کشورها، تعداد مسلمانان معیار اصلی ارزیابی فعالیت‌های دینی قرار می‌گیرد، در حالی که باید به کیفیت ارتباط با مردم، میزان اثرگذاری پیام و تغییر نگرش‌ها نیز توجه داشت.

وی افزود: ممکن است فعالیت تبلیغی در یک جامعه از نظر تعداد مخاطبان گسترده نباشد، اما بتواند زمینه گفت‌وگو، شناخت و پرسشگری را فراهم کند. از این رو، نباید اثرگذاری تبلیغ را صرفاً با شاخص‌های کمی سنجید.

گفت‌وگو با مسیحیان و تبیین مفهوم حکومت الهی

این روحانی اهل آرژانتین با اشاره به زمینه‌های مشترک گفت‌وگو میان مسلمانان و مسیحیان بیان کرد: مفاهیمی مانند عدالت، آزادی، استقلال و مقابله با ظلم می‌توانند زمینه‌ای برای گفت‌وگو میان پیروان ادیان مختلف باشند. برای ارتباط مؤثر با جوامع مسیحی، باید از ظرفیت‌های اعتقادی و مفاهیم آشنا در سنت دینی آنان نیز بهره گرفت.

وی با اشاره به مفهوم حکومت الهی در تعالیم حضرت عیسی(ع) افزود: در نگاه دینی، حکومت الهی با مفاهیمی مانند آزادی، استقلال، برادری و سعادت انسان ارتباط دارد. این مفاهیم می‌توانند زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره عدالت اجتماعی و مسئولیت انسان در برابر ظلم فراهم کنند.

پاز ادامه داد: از نگاه شیعی، ظهور حضرت مهدی(عج) و همراهی حضرت عیسی(ع) با ایشان، افقی برای تحقق عدالت جهانی ترسیم می‌کند. تبیین این موضوع برای جوامع مسیحی می‌تواند زمینه شناخت بیشتری از باورهای مهدوی و مشترکات اعتقادی دو دین فراهم آورد.

وی تصریح کرد: معرفی اندیشه مهدویت باید به‌گونه‌ای باشد که مخاطبان با مفاهیم اصلی آن، از جمله عدالت، رهایی انسان از سلطه و مقابله با ظلم، آشنا شوند. این گفت‌وگوها می‌تواند زمینه همکاری بیشتر میان انسان‌هایی با باورهای مختلف را فراهم کند.

ضرورت معرفی درست اسلام در رسانه‌های غربی

پاز با اشاره به تجربه حضور در رسانه‌های غربی اظهار کرد: در برخی برنامه‌ها، تلاش می‌شود جمهوری اسلامی ایران و جریان مقاومت با برچسب‌هایی مانند تروریسم معرفی شوند، در حالی که فرصت کافی برای توضیح دیدگاه‌های طرف مقابل فراهم نمی‌شود.

وی افزود: این تجربه نشان می‌دهد که حضور در عرصه رسانه‌ای و پاسخ‌گویی به پرسش‌ها اهمیت دارد، اما این حضور باید با شناخت دقیق از فضای رسانه‌ای و شیوه‌های طرح بحث همراه باشد. مبلغان و فعالان فرهنگی باید بتوانند با استدلال و ارائه شواهد، به پرسش‌ها پاسخ دهند و از شکل‌گیری تصویرهای نادرست جلوگیری کنند.

این روحانی اهل آرژانتین با تأکید بر اینکه پیام اسلام به یک منطقه جغرافیایی خاص محدود نیست، گفت: رسالت تبلیغی باید همه انسان‌ها را مخاطب قرار دهد. پیام اسلام و دعوت به عدالت، آزادی و مقابله با ظلم، ظرفیت ارتباط با جوامع مختلف را دارد و نباید آن را صرفاً به مسلمانان یا کشورهای اسلامی محدود کرد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از تجربه‌های مشترک در فعالیت‌های تبلیغی اظهار کرد: آشنایی با شرایط فرهنگی و اجتماعی جوامع مختلف، گفت‌وگو با پیروان ادیان دیگر و معرفی دقیق مبانی فکری اسلام می‌تواند به گسترش این پیام کمک کند. هدف آن است که انسان‌ها با شناخت بیشتر، برای مقابله با ظلم و حمایت از مظلومان به یکدیگر نزدیک شوند.

فیلسوف آمریکایی: امت اسلامی محدود به مسلمانان نیست، بر پایه عدالت و مقاومت دربرابر ظلم شکل می‌گیرد

 محمد لگنهاوزن، عضو هیئت علمی مؤسسه آموشی و پژوهشی امام خمینی(ره) هم در این نشست با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم امت اسلامی گفت: امت اسلامی صرفاً به مسلمانان محدود نمی‌شود، بلکه همه کسانی را که برای تحقق عدالت و مقابله با ظلم قیام می‌کنند، در بر می‌گیرد.

وی با اشاره به برداشت‌های منفی شکل‌گرفته از برخی اصطلاحات اسلامی در جوامع غربی افزود: هنگامی که مردم غرب واژه‌هایی مانند امت، شریعت و جهاد را می‌شنوند، گاهی دچار ترس می‌شوند و تصور می‌کنند با جریانی مواجه‌اند که قصد حمله به دیگران را دارد، در حالی که مفهوم امت در اندیشه اسلامی، آرمانی مبتنی بر وحدت، تعهد و حرکت جمعی برای تحقق عدالت است.

امت در اندیشه پیامبر(ص)؛ جامعه‌ای مبتنی بر تعهد و همزیستی

لگنهاوزن با اشاره به شکل‌گیری جامعه اسلامی در دوران پیامبر اکرم(ص) اظهار کرد: بر اساس برخی منابع تاریخی، پیامبر اسلام(ص) میان پیروان خود و گروه‌هایی از یهودیان و مسیحیان در مدینه پیمان‌هایی برقرار کرد. این موضوع نشان می‌دهد که مفهوم امت در آغاز اسلام، صرفاً به پیروان یک دین محدود نبود، بلکه گروه‌های مختلفی را که به تعهدات مشترک پایبند بودند، در بر می‌گرفت.

وی افزود: امت اسلامی را باید یک حرکت اجتماعی، معنوی، سیاسی و دینی دانست که محور آن تعهد به عدالت و مقابله با ظلم است. در این نگاه، تعلقات قومی، نژادی و مذهبی به‌تنهایی معیار برتری انسان‌ها نیستند، بلکه تقوا و پایبندی به ارزش‌های اخلاقی اهمیت دارند.

این فیلسوف با اشاره به مفهوم مقاومت ادامه داد: مقاومت نیز به گروه‌های سیاسی مشخص محدود نمی‌شود، بلکه هر فرد یا گروهی که برای عدالت قیام کند و در برابر ظلم و طاغوت بایستد، می‌تواند در این مسیر قرار گیرد. بنابراین، مفهوم امت ظرفیت گسترده‌ای برای همراهی انسان‌های عدالت‌خواه، اعم از مسلمان و غیرمسلمان، دارد.

بعثت؛ زمینه‌ساز بیداری فکری و اجتماعی

وی با تبیین مفهوم بعثت در اندیشه اسلامی گفت: بعثت تنها به معنای برانگیخته شدن پیامبران نیست، بلکه می‌توان آن را به معنای بیداری و رهایی از وضعیتی دانست که مانع حرکت انسان می‌شود. این مفهوم، نوعی تحول فکری، شناختی و اخلاقی را در جامعه ایجاد می‌کند و زمینه‌ساز حرکت به سوی تغییرات اجتماعی است.

لگنهاوزن با اشاره به دیدگاه امام شهید انقلاب اسلامی درباره نقش تحول فکری در نهضت‌ها افزود: یکی از کارکردهای مهم نهضت، ایجاد تحول در اندیشه و ادراک مردم است. هنگامی که نگرش انسان‌ها تغییر کند، رفتارهای فردی و ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اخلاقی نیز می‌توانند دستخوش تحول شوند.

وی ادامه داد: عقل و ایمان دو ظرفیتی هستند که خداوند در وجود انسان قرار داده است، اما این ظرفیت‌ها گاهی نیازمند بیداری و شکوفایی‌اند. بعثت پیامبران و دعوت الهی نیز زمینه‌ای برای بیداری عقل و ایمان انسان‌ها فراهم می‌کند و این تحول، علاوه بر آثار روان‌شناختی و معرفتی، پیامدهای اجتماعی و سیاسی نیز خواهد داشت.

این استاد فلسفه با تأکید بر ضرورت تداوم بیداری اجتماعی تصریح کرد: جهاد کبیر را می‌توان در چارچوب ایستادگی مستمر در برابر سلطه و تلاش برای حفظ استقلال فکری و فرهنگی بررسی کرد. این مسیر نیازمند آن است که انسان‌ها به‌طور پیوسته اندیشه‌های خود را اصلاح کنند و نسبت به مسئولیتشان در برابر ظلم و بی‌عدالتی آگاه باشند.

بازخوانی تاریخ اسلام با تکیه بر منابع پژوهشی

لگنهاوزن در بخش دیگری از سخنان خود با معرفی چند اثر پژوهشی درباره تاریخ اسلام و قرآن کریم اظهار کرد: برای شناخت دقیق‌تر صدر اسلام، لازم است علاوه بر منابع رایج، به پژوهش‌های تاریخی و دانشگاهی نیز مراجعه کنیم و دیدگاه‌های مختلف درباره شکل‌گیری جامعه اسلامی و زمینه‌های نزول قرآن را مورد بررسی قرار دهیم.

وی با معرفی کتاب Muhammad and the Believers: At the Origins of Islam، نوشته فرد دانر، تاریخ‌پژوه آمریکایی، گفت: این کتاب به بررسی شکل‌گیری جامعه مؤمنان در آغاز اسلام می‌پردازد و نشان می‌دهد که برای فهم شرایط نخستین سال‌های اسلام، باید زمینه‌های تاریخی و ارتباط میان گروه‌های مختلف دینی در آن دوره را بررسی کرد.

این فیلسوف افزود: در بررسی تاریخ صدر اسلام، باید به این نکته توجه داشت که هویت جامعه نخستین مسلمانان و چگونگی شکل‌گیری مرزبندی‌های دینی، موضوع پژوهش‌های تاریخی است. مراجعه به این پژوهش‌ها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر زمینه‌های اجتماعی و اعتقادی دوران پیامبر(ص) کمک کند.

وی همچنین با معرفی کتاب Rethinking the Qur'ān in Late Antiquity، از آنگلیکا نویورت، قرآن‌پژوه آلمانی، اظهار کرد: برای فهم قرآن کریم باید شرایط تاریخی، باورهای رایج و فضای دینی دوران نزول را در نظر گرفت. قرآن در بستری تاریخی نازل شد و با گروه‌های مختلفی از جمله مشرکان، یهودیان و مسیحیان سخن گفت؛ بنابراین، شناخت فضای فکری و دینی آن دوران در فهم دقیق‌تر آیات نقش دارد.

لگنهاوزن ادامه داد: یکی از راه‌های مطالعه قرآن، بررسی ارتباط آیات با باورها و سنت‌های دینی رایج در زمان نزول است. چنین رویکردی می‌تواند ابعاد مختلف مفاهیم قرآنی و نحوه مواجهه قرآن با باورهای موجود را روشن‌تر کند.

نامه‌های امام شهید به جوانان غرب؛ دعوت به شناخت مستقیم اسلام

وی با اشاره به نامه‌های امام شهید انقلاب اسلامی خطاب به جوانان غرب گفت: این نامه‌ها با هدف دعوت جوانان به شناخت مستقیم اسلام و پرهیز از پذیرش روایت‌های یک‌جانبه رسانه‌ها نوشته شدند. مخاطب قرار دادن جوانان نیز از این جهت اهمیت دارد که آینده جوامع در دست آنان است و می‌توانند در شکل‌گیری نگرش‌های نسل آینده نقش داشته باشند.

لگنهاوزن افزود: در این نامه‌ها از جوانان خواسته شده است که اجازه ندهند رسانه‌ها به‌تنهایی تعیین کنند چگونه درباره اسلام بیندیشند، بلکه خودشان به منابع اسلامی مراجعه کنند و درباره حقیقت این دین به شناخت برسند.

وی با بیان اینکه این رویکرد می‌تواند زمینه گفت‌وگوی مستقیم و آگاهانه میان پیروان ادیان را فراهم کند، ادامه داد: جوانان باید بتوانند با مراجعه به منابع معتبر، پرسش‌های خود را مطرح کنند و پاسخ‌هایشان را از طریق مطالعه و بررسی به دست آورند. شناخت اسلام نباید صرفاً بر پایه مطالبی شکل بگیرد که در شبکه‌های اجتماعی یا رسانه‌های عمومی منتشر می‌شوند.

امت اسلامی؛ دعوتی فراگیر برای تحقق عدالت

این فیلسوف در ادامه با اشاره به نمونه‌ای از آشنایی یک زن مسیحی آمریکایی با قرآن کریم اظهار کرد: افرادی وجود دارند که پس از سال‌ها مواجهه با تصویر منفی از اسلام، تصمیم می‌گیرند مستقیماً قرآن را مطالعه کنند تا دریابند این کتاب چه پیامی دارد. چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد که مراجعه مستقیم به منابع دینی می‌تواند زمینه بازنگری در پیش‌فرض‌ها را فراهم کند.

وی افزود: هدف از دعوت به مطالعه منابع اسلامی، تحمیل یک نتیجه از پیش تعیین‌شده نیست، بلکه فراهم کردن زمینه‌ای است تا افراد با ذهنی باز و بر اساس شناخت مستقیم، درباره اسلام قضاوت کنند.

لگنهاوزن با تأکید بر ضرورت گسترش مفهوم امت اسلامی گفت: باید توجه داشته باشیم که امت بر پایه تعهد به عدالت و مقاومت در برابر ظلم تعریف می‌شود. کسانی که به عدالت باور دارند و برای مقابله با بی‌عدالتی تلاش می‌کنند، می‌توانند در این مسیر با مسلمانان همراه شوند.

وی تصریح کرد: این نگاه به معنای نادیده گرفتن تفاوت‌های اعتقادی و فقهی نیست، بلکه تأکید دارد که همکاری برای تحقق عدالت و مقابله با ظلم می‌تواند زمینه مشترکی برای همراهی انسان‌ها با باورهای مختلف باشد.

این استاد فلسفه در پایان گفت: امت اسلامی باید به‌گونه‌ای معرفی شود که دیگران از آن احساس ترس نکنند، بلکه دریابند این مفهوم دعوتی برای بیداری، همبستگی و تلاش مشترک در برابر ظلم است. مسلمانان نیز باید میراث پیامبر اسلام(ص) را با دقت بیشتری بشناسند و با معرفی درست این میراث، زمینه آشنایی دیگر ملت‌ها با حقیقت اسلام را فراهم کنند.