سردار باقرزاده: احکام فقهی دفاع باید بازدارندگی عینی ایجاد کنند

به گزارش خبرنگار مهر، سردار سیدمحمد باقرزاده ظهر پنجشنبه در آیین اختتامیه کنفرانس بین‌المللی فقه حقوق حکمرانی جنگ که در مجتمع عالی تربیت مجتهد محمدیه برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تبیین مبانی شرعی و علمی دفاع اظهار کرد: نظام اسلامی که با ایثار و فداکاری ملت ایران شکل گرفته است، برای صیانت از دستاوردهای خود و مقابله با تهدیدها به چارچوب‌های فقهی و حقوقی نیاز دارد که افزون بر تبیین مبانی نظری، در عرصه عمل نیز آثار بازدارنده داشته باشند.

وی افزود: تبیین فقهی مسائل دفاعی صرفاً یک بحث نظری و علمی نیست، بلکه با حمایت از حق، برقراری عدالت و فراهم‌کردن زمینه مقابله اصولی با تجاوز و ظلم ارتباط دارد و می‌تواند پشتوانه تصمیم‌گیری در عرصه حکمرانی دفاعی باشد.

رئیس کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به ضرورت شناخت مبانی فکری جریان‌های مدعی دفاع از اسلام بیان کرد: در شرایط تقابل‌های سیاسی و نظامی، تشخیص ماهیت اندیشه‌ها و ارزیابی ادعاهای مطرح‌شده اهمیت فراوانی دارد و باید روشن باشد که کدام جریان‌ها در مسیر دفاع از اسلام و آرمان‌های پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) حرکت می‌کنند.

باقرزاده با اشاره به ریشه‌های اعتقادی انقلاب اسلامی ادامه داد: نهضت امام خمینی(ره) در سال ۱۳۴۲ نقطه آغاز حرکت انقلابی مردم ایران بود و فرهنگ عاشورا و اندیشه حسینی از پشتوانه‌های مهم این حرکت به شمار می‌رود، ازاین‌رو شناخت پیوندهای اعتقادی و تاریخی انقلاب با فرهنگ جهاد، در فهم مبانی دفاع اسلامی اهمیت دارد.

جهاد باید بر مبانی عقلانی و شرعی استوار باشد

وی با تأکید بر اینکه مواجهه با دشمنی و رفتارهای خصمانه باید متناسب با شرایط و بر پایه ضوابط عقلی و شرعی صورت گیرد، گفت: مقابله با آزار و دشمنی می‌تواند از راهکارهای کم‌تنش‌تر مانند اعراض و قطع مراوده آغاز شود و در صورت ضرورت به مراحل جدی‌تر برسد، بنابراین جهاد باید در جایگاه خود و با در نظر گرفتن شرایط و موازین دینی مورد بررسی قرار گیرد.

باقرزاده تصریح کرد: در اندیشه امام خمینی(ره)، جهاد در ارتباط با تکامل بشر، رساندن پیام توحید، گسترش عبودیت خداوند و صیانت از نظام اسلامی مورد توجه قرار گرفته است و تحقق حاکمیت حق و عدالت، مقابله با ظلم و جنایت، گسترش امنیت و فراهم‌شدن زمینه آزادی و کرامت انسانی نیز از اهداف مطرح در این چارچوب محسوب می‌شود.

وی با تشبیه مقابله با ظلم به مهار آتش افزود: همان‌گونه که بی‌توجهی به آتش‌سوزی می‌تواند موجب گسترش آن به بخش‌های دیگر شود، بی‌عملی در برابر ظلم و تجاوز نیز ممکن است دامنه آسیب‌ها را افزایش دهد، ازاین‌رو جلوگیری از تداوم رفتارهای ظالمانه برای پیشگیری از گسترش خسارت‌ها اهمیت دارد.

رئیس کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به ضرورت برخورداری تصمیم‌های دفاعی از پشتوانه‌های علمی و فقهی اظهار کرد: احکام و تصمیم‌های مرتبط با جنگ در نظام حکمرانی باید بر پایه مبانی نظری روشن و مطالعات علمی تدوین شوند تا نیروهای حاضر در میدان عمل نیز از پشتوانه فکری و شرعی لازم برخوردار باشند.

آمادگی دفاعی از وقوع درگیری جلوگیری می‌کند

باقرزاده آمادگی نظامی را یکی از مقدمات مهم جهاد دانست و بیان کرد: تقویت توان دفاعی و برخورداری از ظرفیت بازدارندگی می‌تواند دشمن را نسبت به پیامدهای تجاوز آگاه کند و از شکل‌گیری درگیری جلوگیری به عمل آورد، در این میان، عملیات روانی نیز در صورت استفاده متناسب با شرایط می‌تواند در خدمت بازدارندگی و پیشگیری از تهدید قرار گیرد.

وی با تأکید بر ضرورت ارزیابی دقیق وضعیت تهدیدها گفت: پایان‌یافتن یک مرحله از رویارویی الزاماً به معنای برطرف‌شدن کامل خطر نیست و باید معیارهای مشخصی برای تشخیص پایان تهدید در نظر گرفته شود، چراکه احتمال تکرار تجاوز از سوی دشمن نیز باید در محاسبات دفاعی مورد توجه قرار گیرد.

رئیس کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح خاطرنشان کرد: تدوین مبانی فقهی و علمی دفاع زمانی می‌تواند در نظام حکمرانی نقش مؤثری ایفا کند که به احکامی منسجم و متناسب با شرایط واقعی منتهی شود و امکان مواجهه اصولی با تهدیدها را فراهم آورد.

وی با اشاره به تجربه مقابله با داعش در عراق افزود: فتوای مرجعیت دینی در آن مقطع نقش مهمی در بسیج نیروها و مقابله با این جریان ایفا کرد و بررسی ابعاد این تجربه می‌تواند به شناخت بهتر ظرفیت‌های دینی در شرایط بحرانی و بهره‌گیری از نقاط قوت تجربه‌های گذشته کمک کند.

باقرزاده تأکید کرد: پیوند میان مبانی دینی، شناخت شرایط میدانی و تصمیم‌گیری در عرصه دفاع، از موضوعات مهمی است که در بررسی فقهی حکمرانی جنگ باید مورد توجه قرار گیرد تا میان اصول نظری و الزامات عملی دفاع ارتباطی روشن برقرار شود.

بیت امام شهید جایگاهی معنوی و فراتر از کارکرد اداری داشت

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حمله به بیت امام شهید اظهار کرد: این مکان را نمی‌توان صرفاً یک مرکز اداری یا سیاسی دانست، زیرا محل حضور مؤمنان، قاریان قرآن، علمای اسلام و فعالان دینی بود و در ترویج معارف اسلامی و فرهنگ حسینی جایگاهی معنوی داشت.

رئیس کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح افزود: حضور شخصیت‌ها و هیئت‌های بین‌المللی از کشورهای مختلف در این مرکز، بخشی از ظرفیت آن برای ارتباط میان ملت‌ها و گروه‌های گوناگون را نشان می‌داد و فعالیت‌های مرتبط با قرآن و تقویت وحدت جهان اسلام نیز در شمار کارکردهای آن قرار داشت.

باقرزاده با تأکید بر اینکه ارزیابی جایگاه چنین مراکزی باید فراتر از ظاهر و کارکردهای اداری آن‌ها باشد، بیان کرد: نقش مراکز دینی و معنوی در ترویج آموزه‌های اسلامی و ایجاد زمینه ارتباط میان ملت‌ها، از ابعادی است که در شناخت اهمیت این مجموعه‌ها باید مورد توجه قرار گیرد.

وی در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های جامعه اسلامی برای عبور از بحران‌ها گفت: اسلام در مواجهه با چالش‌های اقتصادی، سیاسی، نظامی و اجتماعی با بن‌بست ذاتی روبه‌رو نیست و می‌توان از ظرفیت‌های دینی و اجتماعی برای مقابله با دشواری‌ها بهره گرفت.

رئیس کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح حضور مردم در صحنه را یکی از ظرفیت‌های مهم جامعه اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: مشارکت مردم در عرصه‌های مختلف می‌تواند در حفظ انسجام اجتماعی و ثبات کشور نقش‌آفرین باشد و این ظرفیت در کنار مبانی اعتقادی و توان دفاعی، از مؤلفه‌های مهم مواجهه با شرایط دشوار به شمار می‌رود.