ترسیم نقشه افق ۱۰ ساله حوزه‌های علمیه با شناسایی ۱۷ پیشران تحول

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین غلامرضا بهروزلک صبح شنبه در نشستی خبری با تشریح رویکردهای علمی و محتوایی تدوین چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه اظهار کرد: آینده‌نگری و برنامه‌ریزی برای تحولات پیش‌رو، ریشه در آموزه‌های دینی دارد و سیره علمای شیعه و رویکردهای کلان انقلاب اسلامی نیز بر ضرورت شناخت آینده و آمادگی برای مواجهه با تغییرات تأکید داشته است.

وی افزود: تدوین سند چشم‌انداز جدید حوزه‌های علمیه در امتداد همین رویکرد انجام می‌شود و هدف آن، ترسیم مسیر آینده حوزه با توجه به مأموریت‌های دینی و شرایط متغیر جهان معاصر است.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با اشاره به تجربه نخست تدوین چشم‌انداز حوزه‌های علمیه بیان کرد: سند پیشین برای افق سال ۱۴۰۴ تدوین شده بود و با توجه به پایان دوره آن، ضرورت داشت تجربه گذشته مبنای طراحی سندی جدید قرار گیرد تا جهت‌گیری‌های آینده حوزه‌های علمیه با نگاهی جامع‌تر و متناسب با شرایط روز مشخص شود.

بهروزلک ادامه داد: شورای عالی حوزه‌های علمیه به‌عنوان نهاد مسئول سیاست‌گذاری کلان این مجموعه، به درخواست آیت‌الله اعرافی، مدیر حوزه‌های علمیه، مأموریت تدوین چشم‌انداز جدید را به پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت واگذار کرد و در این فرایند تلاش شد از تجربیات مرحله نخست و دیدگاه استادانی که در تدوین سند قبلی مشارکت داشتند، استفاده شود.

وی با اشاره به ویژگی‌های متمایز رویکرد جدید گفت: در تدوین چشم‌انداز دوم، دو محور اساسی مورد توجه قرار گرفته است که نخستین محور، افزایش مشارکت ذی‌نفعان و مجموعه‌های مسئول در اجرای سند و دومین محور، پیوند مدیریت راهبردی با دانش آینده‌پژوهی است.

چشم‌انداز جدید با مشارکت بدنه حوزه تدوین می‌شود

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با تأکید بر ضرورت مشارکت مجموعه‌های مرتبط با حوزه‌های علمیه اظهار کرد: یکی از آسیب‌هایی که در فرایند تدوین اسناد راهبردی باید مورد توجه قرار گیرد، فاصله میان تدوین‌کنندگان سند و مجموعه‌هایی است که مسئولیت اجرای آن را بر عهده دارند.

وی افزود: اگر سندی بدون تعامل مؤثر با بخش‌های مختلف یک سازمان تدوین شود، ممکن است مدیران و مجموعه‌های مسئول در مرحله اجرا همراهی و انگیزه کافی برای تحقق اهداف آن نداشته باشند و به همین دلیل، در تدوین چشم‌انداز جدید تلاش شده است این مسئله با مشارکت مستقیم بخش‌های مرتبط مورد توجه قرار گیرد.

بهروزلک تصریح کرد: در این دوره، معاونت‌های تخصصی حوزه‌های علمیه در فرایند تدوین سند مشارکت دارند و علاوه بر مدیران ارشد، دیدگاه مدیران میانی نیز دریافت می‌شود تا محتوای چشم‌انداز با شناخت دقیق‌تری از ظرفیت‌ها، مسائل و نیازهای بخش‌های مختلف تنظیم شود.

وی ادامه داد: در این چارچوب باید میان ذی‌نفعان و ذی‌نفعان اجرایی تمایز قائل شد، گروه نخست شامل مجموعه‌هایی است که از آینده و فعالیت‌های حوزه‌های علمیه تأثیر می‌پذیرند و گروه دوم مسئولیت عملیاتی کردن سیاست‌ها و اهداف تعیین‌شده را بر عهده دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) خاطرنشان کرد: توجه به دیدگاه این گروه‌ها می‌تواند زمینه شناخت دقیق‌تر مسائل و افزایش همراهی مجموعه‌های مختلف با سند نهایی را فراهم کند و از این جهت، مشارکت در تدوین چشم‌انداز یکی از محورهای مهم این دوره به شمار می‌رود.

۱۷ پیشران بر آینده حوزه‌های علمیه اثرگذار است

بهروزلک با تشریح رویکرد آینده‌پژوهانه سند جدید اظهار کرد: سرعت تحولات در قرن بیست‌ویکم ضرورت دارد که در کنار مدیریت راهبردی، پیشران‌های اثرگذار بر آینده نیز شناسایی شوند و پیامدهای احتمالی آن‌ها در برنامه‌ریزی‌های کلان مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: در این مسیر، ابتدا با بهره‌گیری از دیدگاه استادان و متخصصان آینده‌پژوهی، ۵۴ پیشران در سطوح مختلف شناسایی شد و پس از بررسی و امتیازدهی، این عوامل دسته‌بندی شدند تا در نهایت ۱۷ پیشران برجسته و اثرگذار بر آینده حوزه‌های علمیه مشخص شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) بیان کرد: این پیشران‌ها از منظر تحولات جهانی، شرایط ملی و اقتضائات خاص حوزه‌های علمیه بررسی می‌شوند تا مشخص شود هر یک چه تأثیری بر مأموریت‌ها، فعالیت‌ها و جایگاه آینده این نهاد خواهند داشت.

وی با اشاره به نقش فناوری‌های نوین در تحولات آینده گفت: هوش مصنوعی یکی از پیشران‌های مهمی است که می‌تواند ابعاد مختلف زندگی انسان را تحت تأثیر قرار دهد و حوزه‌های علمیه نیز برای شناخت پیامدهای این فناوری در عرصه‌های آموزشی، پژوهشی و تبلیغی باید آمادگی لازم را داشته باشند.