از سفر مقامات ترکیه، پاکستان و عربستان به ایران تا سفر پزشکیان به روسیه؛ پشت صحنه چه خبر است؟

فرارو- تحرکات دیپلماتیک در خاورمیانه وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن، هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از بازگشت درگیری‌ها، بازیگرانی که هر یک ملاحظات امنیتی و سیاسی متفاوتی دارند، برای جلوگیری از گسترش بحران وارد میدان شده‌اند. سفر مقام‌های ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه به تهران و دیدار پیش‌روی مسعود پزشکیان و ولادیمیر پوتین در مسکو، پرسش مهمی را مطرح می‌کند: آیا این رفت‌وآمدها می‌توانند زمینه‌ای برای پایان دادن به جنگ فراهم کنند یا صرفاً تلاشی برای مهار پیامدهای بحرانی هستند که هنوز راه‌حل روشنی برای آن وجود ندارد؟

به گزارش فرارو، علی بیگدلی، استاد دانشگاه و تحلیلگر ارشد سیاست خارجی، در گفت‌وگو با فرارو به بررسی دلایل افزایش تحرکات دیپلماتیک، فشارهای سیاسی داخلی آمریکا، نقش کشورهای منطقه و اهمیت سفر پزشکیان به روسیه پرداخته است.

ترامپ برای ادامه جنگ با فشارهای سیاسی روبه‌رو است

علی بیگدلی در پاسخ به پرسشی درباره دلایل افزایش تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ گفت: «دونالد ترامپ با فشارهای سیاسی داخلی و شرایط پیچیده‌ای روبه‌رو است. ادامه جنگ نیز می‌تواند هزینه‌های قابل توجهی برای آمریکا به همراه داشته باشد؛ به‌ویژه اگر درگیری طولانی شود و دولت آمریکا نتواند دستاورد مشخصی از آن ارائه کند. اگر جنگ به یک درگیری طولانی‌مدت تبدیل شود، شرایط می‌تواند برای آمریکا بسیار دشوار شود. تجربه جنگ ویتنام نشان می‌دهد که طولانی شدن یک جنگ و افزایش هزینه‌های آن تا چه اندازه می‌تواند به مسئله‌ای جدی در سیاست داخلی آمریکا تبدیل شود.»

وی افزود: «مسئله این است که طرفین باید بتوانند  پاسخ دهند که چرا وارد جنگ شده‌اند، چه هزینه‌هایی پرداخته‌اند و در نهایت به چه نتیجه‌ای رسیده‌اند. اگر جنگ ادامه پیدا کند، اما نتیجه مشخصی نداشته باشد، پاسخ دادن به افکار عمومی دشوارتر خواهد شد.»

عربستان، پاکستان و ترکیه به دنبال جلوگیری از جنگ تازه هستند

این استاد دانشگاه درباره ورود مقام‌های ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه به روند رایزنی‌ها گفت: «پاکستان و عربستان به دلیل روابط و همکاری‌های امنیتی خود، در این تحولات نقش مهمی دارند. ترکیه نیز با ورود مستقیم‌تر به این روند، به جمع کشورهایی اضافه شده که به دنبال جلوگیری از گسترش درگیری‌ها هستند.این سه کشور در چارچوب همکاری‌ها و ترتیبات امنیتی خود به یکدیگر نزدیک شده‌اند و اکنون تلاش می‌کنند مانع وقوع جنگ دیگری در منطقه شوند. آنها همچنین از ایران می‌خواهند در برخی انتظارات و مواضع خود انعطاف بیشتری نشان دهد تا امکان پیشرفت در مسیر دیپلماسی فراهم شود.منطقه ظرفیت تحمل یک جنگ دیگر را ندارد. اگر درگیری تازه‌ای شکل بگیرد، پیامدهای آن می‌تواند چهره خاورمیانه را به‌شدت تغییر دهد و دامنه بحران را به کشورهای بیشتری گسترش دهد.»

وی  با اشاره به همکاری‌های امنیتی عربستان و پاکستان گفت: «روابط این دو کشور و توافق‌های امنیتی میان آنها در تحلیل تحرکات اخیر اهمیت دارد. عربستان و پاکستان در کنار ترکیه تلاش می‌کنند شرایطی فراهم شود که از وقوع درگیری تازه جلوگیری کند.در چنین شرایطی، یکی از محورهای اصلی رایزنی‌ها می‌تواند ایجاد انعطاف در مواضع طرف‌های درگیر و فراهم کردن زمینه برای کاهش تنش باشد. با این حال، موفقیت این تلاش‌ها به تصمیم‌های عملی طرفین و آمادگی آنها برای حل اختلافات بستگی دارد.»

جنگ برای آمریکا هم نتیجه‌ای نخواهد داشت

این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی با تأکید بر هزینه‌های ادامه درگیری گفت: «اگر جنگ طولانی شود، شرایط برای آمریکا نیز دشوار خواهد شد. هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند بدون توجه به هزینه‌های انسانی، اقتصادی و سیاسی جنگ، صرفاً بر ادامه درگیری تکیه کنند.طرفین باید به این نتیجه برسند که جنگ نتیجه‌بخش نیست و راهی جز حرکت به سمت حل مشکلات وجود ندارد. ادامه جنگ، بدون دستیابی به نتیجه‌ای روشن، فقط هزینه‌ها را افزایش می‌دهد و شرایط را برای همه دشوارتر می‌کند.دولت‌ها در نهایت باید به مردم خود پاسخ دهند. آنها نمی‌توانند پس از تحمل این همه هزینه و تلفات، بدون دستاورد مشخصی به جامعه خود بازگردند. به همین دلیل، پیدا کردن راهی برای پایان دادن به بحران و رسیدن به یک نتیجه سیاسی اهمیت دارد.»

وی درباره اهمیت سفر مسعود پزشکیان به روسیه و نقش ولادیمیر پوتین در تحولات جاری گفت: «فعالیت‌های دیپلماتیک روسیه و نقش پوتین در رایزنی‌های سیاسی را باید در کنار تلاش‌های کشورهای منطقه بررسی کرد. در شرایط فعلی، مجموعه این تحرکات نشان می‌دهد که جلوگیری از وقوع جنگی تازه به یکی از مسائل مهم دیپلماسی منطقه‌ای تبدیل شده است. روسیه یکی از بازیگرانی است که در معادلات سیاسی مرتبط با ایران نقش دارد و رایزنی‌های تهران و مسکو می‌تواند از این جهت اهمیت داشته باشد. با این حال، برای ارزیابی نتیجه این تلاش‌ها باید دید در عمل چه توافق یا تفاهمی میان طرف‌های درگیر شکل می‌گیرد. در مجموع، ادامه جنگ برای طرفین نتیجه مطلوبی نخواهد داشت و آنها باید به این جمع‌بندی برسند که حل اختلافات از مسیر دیپلماسی ضروری است. مهم این است که طرفین بتوانند به راه‌حلی برسند که امکان پایان دادن به درگیری‌ها را فراهم کند و به آنها اجازه دهد بدون تحمیل هزینه‌های بیشتر، از وضعیت فعلی خارج شوند.»