ایجاد رصدخانه شهری اصفهان، فراتر از یک مطالبه فناورانه است

مصطفی نباتی‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اهمیت استقرار نظام حکمرانی داده در اصفهان اظهار کرد: یکی از مسائل بنیادی مدیریت شهری این است که چگونه می‌توان از انتشار مجموعه‌های آماری به سمت شکل‌گیری نظامی پایدار برای استفاده از داده‌ها حرکت کرد. پاسخ این پرسش را باید در شکل‌گیری و استقرار مؤثر رصدخانه شهری اصفهان جست‌وجو کرد.

وی افزود: رصدخانه شهری از نگاه حرفه‌ای، تنها یک ساختمان، پایگاه اینترنتی یا صفحه نمایش شاخص‌ها نیست، بلکه شبکه‌ای از دستگاه‌های تولیدکننده داده، مراکز علمی، تحلیلگران و تصمیم‌گیران است که با تعریف شاخص‌های مشترک، گردآوری و اعتبارسنجی اطلاعات، تحلیل روندهای شهری و انتشار نتایج، به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر کمک می‌کند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه داد: در راهنمای برنامه اسکان بشر ملل متحد برای ایجاد رصدخانه‌های شهری نیز بر کارکردهایی همچون گردآوری، تحلیل، تفسیر و انتشار داده‌ها تأکید شده است؛ بر این اساس اطلاعات تولیدشده در رصدخانه باید در خدمت تدوین سیاست‌ها، برنامه‌ریزی و ارزیابی عملکرد قرار گیرد.

نباتی‌نژاد با بیان اینکه انتشار آمارنامه به‌تنهایی پاسخگوی نیازهای مدیریت شهری نیست، تصریح کرد: آمارنامه شهر اصفهان اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت شهر ارائه می‌کند، اما برای استفاده مستمر از این اطلاعات باید سازوکاری وجود داشته باشد که تغییرات شاخص‌ها را در طول زمان رصد کند و امکان تحلیل روندها را فراهم آورد.

وی با بیان اینکه آمارنامه ۱۴۰۴ اصفهان، هجدهمین نسخه از این مجموعه مستمر است که با مشارکت بیش از ۶۰ دستگاه اجرایی تدوین شده است، خاطرنشان کرد: این آمارنامه دارای ۲۰ فصل استاندارد بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی فعالیت‌های اقتصادی است و فصل بیست‌ویکم آن با عنوان «مدیریت شهر»، حدود ۳۰۰ شاخص مرتبط با فعالیت‌های شهرداری را شامل می‌شود.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: وجود چنین مجموعه‌ای از اطلاعات، ظرفیت مناسبی برای توسعه نظام پایش شهری ایجاد می‌کند، اما برای بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت باید تعاریف شاخص‌ها یکسان باشد، منابع تولید اطلاعات مشخص شوند و فرایند اعتبارسنجی و به‌روزرسانی داده‌ها به‌صورت مستمر ادامه پیدا کند.

نباتی‌نژاد با تأکید بر ضرورت تعیین مسئولیت دستگاه‌های تولیدکننده داده افزود: هر شاخص باید دارای تعریف روشن، روش محاسبه مشخص، منبع معتبر، دستگاه مسئول و دوره زمانی به‌روزرسانی باشد، همچنین باید مشخص شود اطلاعات منتشرشده مربوط به چه دوره‌ای است و چه زمانی نیاز به بازبینی یا اصلاح دارد.

وی ادامه داد: رصدخانه شهری می‌تواند بستری مشترک برای ارتباط میان اطلاعات آمارنامه، داده‌های جاری دستگاه‌های اجرایی، شاخص‌های برنامه راهبردی و گزارش‌های عملکرد باشد؛ در چنین ساختاری، مدیران و اعضای شورا امکان رصد تغییرات وضعیت شهر را خواهند داشت و پژوهشگران نیز می‌توانند مسائل شهری را بر اساس داده‌های معتبر تحلیل کنند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: یکی از کارکردهای مهم رصدخانه، فراهم‌کردن دسترسی شهروندان به اطلاعات قابل فهم درباره وضعیت شهر و روند پیشرفت برنامه‌هاست؛ تحقق این هدف می‌تواند به افزایش شفافیت و تقویت پاسخگویی مدیریت شهری کمک کند، البته دسترسی عمومی به داده‌های قابل انتشار باید با رعایت محرمانگی اطلاعات شخصی و الزامات امنیتی همراه باشد.

نباتی‌نژاد با اشاره به ضرورت پیوند رصدخانه با تصمیم‌های اجرایی بیان کرد: اطلاعات زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کنند که به شناسایی مسائل، تعیین اولویت‌ها، تخصیص منابع و ارزیابی نتایج منجر شوند، از این منظر، رصدخانه نباید صرفا محل نمایش اطلاعات باشد، بلکه باید زمینه استفاده از داده‌ها در فرایندهای واقعی مدیریت شهری را فراهم کند.

وی تصریح کرد: اگر داده‌های جمعیتی از تغییرات الگوی سکونت در مناطق مختلف شهر حکایت کنند، لازم است وضعیت خدمات عمومی متناسب با این تغییرات بررسی شود، همچنین اطلاعات مربوط به حمل‌ونقل عمومی، فضای سبز، کیفیت هوا، پسماند و زیرساخت‌ها می‌توانند در شناسایی مسائل و ارزیابی راهکارهای مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان تأکید کرد: پیگیری ایجاد و راه‌اندازی رصدخانه شهری اصفهان تنها یک مطالبه فناورانه نیست، بلکه بخشی از ضرورت اصلاح شیوه حکمرانی شهری است. هدف آن است که اصفهان از شهری برخوردار از داده به شهری تبدیل شود که با داده تصمیم می‌گیرد، عملکرد خود را می‌سنجد و در برابر شهروندان پاسخگوست.