در معامله ترامپ با پوتین، یک قاره فروخته شد؟

فرارو– پیشنهاد دولت ترامپ برای ایجاد چارچوب امنیتی فراگیر میان اروپا و روسیه با تردید و بدبینی پایتخت‌های اروپایی روبه‌رو شده است. رهبران اروپا نگران هستند که این ابتکار بدون مشارکت واقعی کشورهای اروپایی و اوکراین، به مشروعیت‌بخشی به خواسته‌های کرملین و تقویت موقعیت ولادیمیر پوتین منجر شود.

به گزارش فرارو به نقل از پولیتیکو، بروکسل بار دیگر با نگرانی تحولات کاخ سفید را دنبال می‌کند. طرح مبهم دولت دونالد ترامپ برای ایجاد ترتیبات امنیتی جدید میان روسیه و کشورهای اروپایی، واکنش محتاطانه و عمدتاً منفی متحدان آمریکا را برانگیخته است؛ متحدانی که بیم دارند واشنگتن در مسیر نزدیکی دوباره به مسکو، امنیت قاره اروپا را به موضوعی برای معامله با کرملین تبدیل کند.

کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز جمعه در واکنش به این پیشنهاد تأکید کرد که اروپا هم‌اکنون از ساختار امنیتی مشخصی برخوردار است که ناتو و اتحادیه اروپا هر یک در آن نقش دارند. او گفت اوکراین باید در این ساختار ادغام شود و تاکید کرد مشکل اصلی آن است که روسیه پیوسته توافق‌هایی را که پایه نظم امنیتی اروپا هستند نقض می‌کند. کالاس همچنین تصریح کرد که پوتین نباید در موضوع امنیت اروپا حق وتو داشته باشد.

طرح کوشنر؛ پنج هدف برای امنیت اروپا

ابتکار تازه آمریکا در شرایطی مطرح شده که ترامپ فشار بر اوکراین را افزایش داده و دولتش تلاش می‌کند مذاکرات متوقف‌شده برای پایان دادن به جنگ روسیه با اوکراین را احیا کند. رئیس‌جمهور آمریکا پنجشنبه شب پس از دیدار با کیریل دمیتریف، نماینده پوتین از احتمال دستیابی به یک «توافق بزرگ و زیبا» سخن گفت و مدعی شد که این توافق ممکن است فراتر از اوکراین باشد و حتی سراسر اروپا را دربر بگیرد.

جرد کوشنر، داماد ترامپ و فرستاده ویژه او نیز اندکی بعد توضیح داد که هدف این ابتکار ایجاد ترتیبات عملی برای رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی همه طرف‌ها، کاهش احتمال درگیری‌های آینده و ایجاد محیطی باثبات‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر است. کوشنر پنج هدف اصلی برای این چارچوب برشمرد: مشورت‌های امنیتی دائمی، ایجاد کانال‌های قابل اعتماد برای ارتباط در زمان بحران، افزایش شفافیت نظامی، اقدامات متقابل برای کاهش خطر تشدید تنش و تدوین چارچوبی پایدار برای امنیت و ثبات بلندمدت اروپا.

با این حال، دیپلمات‌های اروپایی می‌گویند جزئیات طرح همچنان مبهم است. پولیتیکو با ۱۲ دیپلمات ناتو، نمایندگان اتحادیه اروپا و مقام‌های دولت‌های اروپایی گفت‌وگو کرده است. به گفته سه دیپلمات ائتلاف، متحدان ناتو پیش از اعلام این ابتکار در جریان برنامه‌های آمریکا قرار نگرفته بودند. یکی از دیپلمات‌های ناتو گفت در اروپا این نگرانی وجود دارد که مذاکره با روسیه درباره ساختار امنیتی آینده، در شرایط کنونی صرفاً به مسکو فرصت دهد استدلال‌های خود را بیان کند.

اروپا: بدون آتش‌بس و مشارکت اوکراین مذاکره‌ای در کار نیست

نگرانی اصلی اروپا به زمان‌بندی مذاکرات و احتمال کنار گذاشته شدن این قاره از تصمیم‌گیری درباره آینده امنیتی خود بازمی‌گردد. بیورن زایبرت، مشاور ارشد اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، روز جمعه سفیران اتحادیه اروپا را در جریان تحولات قرار داد. این نشست پس از گفت‌وگوهای مشاوران امنیت ملی کشورهای عضو برگزار شد.

به گفته یکی از دیپلمات‌های اتحادیه اروپا، کشورهای اروپایی و اوکراین برای تعامل دیپلماتیک آمادگی دارند، هرچند اعتماد چندانی به روسیه وجود ندارد. او تأکید کرد اتحادیه اروپا مانع گفت‌وگو نیست، اما اطرافیان ترامپ اهمیت جنگ اوکراین برای اروپا و خطر پیامدهای یک توافق نامطلوب برای کی‌یف را دست‌کم گرفته‌اند.

یک مقام ارشد امنیتی اروپا نیز موضع دیرینه بسیاری از کشورهای این قاره را یادآوری کرد: ساختار امنیتی اروپا نباید در شرایطی که جنگ همچنان ادامه دارد، موضوع مذاکره قرار گیرد و چنین گفت‌وگوهایی نیز نباید بدون حضور اروپایی‌ها انجام شود. گیتاناس ناوسدا، رئیس‌جمهور لیتوانی، نیز روز جمعه تأکید کرد اروپا باید در مذاکرات مربوط به صلح اوکراین و آینده ساختار امنیتی قاره، جایگاهی واقعی پشت میز مذاکره داشته باشد.

اختلاف بر سر ترتیب مذاکرات

این اختلاف در حالی شدت گرفته که بروکسل طی هفته جاری دو دور نشست کارشناسی درباره توافق صلح اوکراین برگزار کرده است. قرار است مذاکرات کارشناسی با میانجیگری آمریکا و مشارکت نمایندگان روسیه و اوکراین، روزهای ۱۰ و ۱۱ نوامبر در ابوظبی برگزار شود.

دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان درباره اهداف واقعی مسکو هشدار داده و گفته است باید در ارزیابی مذاکرات واقع‌بین بود. او معتقد است پوتین ممکن است در فصل زمستان انگیزه کمتری برای دستیابی به توافق داشته باشد.

در آلمان نیز تحولات تازه با حساسیت دنبال می‌شود. استفان کورنلیوس، سخنگوی فریدریش مرتس که پنجشنبه شب با ترامپ گفت‌وگو کرده بود، از شکل‌گیری فوریت تازه‌ای برای مذاکرات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا خبر داد.

نگرانی پنهان؛ آینده حضور نظامی آمریکا در اروپا

یکی از نگرانی‌های مهم متحدان اروپایی این است که ابتکار جدید واشنگتن به بازنگری برنامه‌ریزی‌شده آمریکا در استقرار نیروهای نظامی خود در اروپا گره بخورد. یک دیپلمات ناتو این مسئله را موضوع اصلی و حل‌نشده در پشت صحنه دانسته است. به گفته او، گفت‌وگو درباره معماری امنیتی اروپا در شرایطی که حضور نظامی آمریکا در قاره همچنان پابرجاست، با مذاکره درباره آینده‌ای که در آن سطح این حضور نامعلوم است، تفاوت اساسی دارد. در واقع، اروپا با دو نگرانی هم‌زمان روبه‌رو است: از یک سو احتمال توافقی میان واشنگتن و مسکو که منافع امنیتی این قاره را نادیده بگیرد و از سوی دیگر، احتمال کاهش تعهد نظامی آمریکا به اروپا.

از نگاه پایتخت‌های اروپایی، مسئله صرفاً شکل‌گیری یک چارچوب دیپلماتیک تازه نیست؛ بلکه این است که چه کسانی درباره امنیت اروپا تصمیم می‌گیرند. اروپا نمی‌خواهد آینده خود را به توافقی واگذار کند که واشنگتن و مسکو بدون مشارکت مؤثر کشورهای این قاره و اوکراین درباره آن مذاکره کرده باشند.