اختصاص ۴ همت به پروژه‌های محله‌محور/ ۱۲ میلیون متر مربع از معابر اصفهان دوباره آسفالت شد
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه بهسازی معابر گفت: طی پنج سال گذشته، حدود ۱۲ میلیون متر مربع از معابر این کلان‌شهر، معادل ۲۰ درصد سطح کل معابر، آسفالت مجدد شده است.
مصطفی نباتی‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: شهرداری‌ها علاوه بر انجام وظایف جاری خود در حوزه خدمات شهری، نگهداشت زیرساخت‌ها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، مسئولیت مهم دیگری نیز بر عهده دارند و آن توسعه شهر است.
وی با بیان اینکه شهرداران تا حد زیادی با پروژه‌های عمرانی و توسعه‌ای که در دوران مسئولیت آن‌ها به اجرا درمی‌آید، شناخته می‌شوند، افزود: این پروژه‌ها از نظر مقیاس و میزان تأثیرگذاری به سطوح مختلفی تقسیم می‌شوند که شامل پروژه‌های شاخص شهری و فراشهری، پروژه‌های منطقه‌ای و پروژه‌های محله‌محور است.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: پروژه‌های شاخص شهری، طرح‌هایی با ابعاد گسترده هستند که توسعه حمل‌ونقل عمومی، احداث خطوط مترو، ایجاد رینگ‌های ترافیکی، آزادسازی معابر اصلی و احداث بوستان‌های بزرگ شهری را در بر می‌گیرند. در مقابل، پروژه‌های محله‌محور در مقیاس کوچک‌تری تعریف می‌شوند و به‌طور مستقیم با نیازها و مسائل روزمره شهروندان در محلات ارتباط دارند.
نباتی‌نژاد ادامه داد: اهمیت پروژه‌های محله‌محور از این جهت است که ممکن است بسیاری از شهروندان، به‌ویژه ساکنان محلات دور از محورهای اصلی توسعه، در طول زندگی خود ارتباط مستقیمی با بعضی پروژه‌های بزرگ شهری نداشته باشند.
وی اضافه کرد: برای مثال، احداث یک خط مترو یا اجرای یک پروژه بزرگ ترافیکی، اگرچه برای ساختار کلی شهر ضروری و اثرگذار است، اما ممکن است تأثیر مستقیمی بر زندگی روزمره ساکنان بعضی محلات نداشته باشد، در مقابل، موضوعاتی همچون آسفالت معابر، آزادسازی گلوگاه‌های محلی، احداث بوستان‌های کوچک همسایگی، ایجاد فضاهای ورزشی و بهبود زیرساخت‌های محله‌ای، مستقیم با کیفیت زندگی شهروندان ارتباط دارند؛ به همین دلیل در پروژه‌های محله‌محور، نقش و مشارکت مردم در شناسایی نیازها و تعیین اولویت‌های اجرایی اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: در حوزه پروژه‌های بزرگ و شاخص شهری، بخش قابل توجهی از اولویت‌ها بر اساس اسناد بالادستی، طرح‌های جامع و تفصیلی و مطالعات تخصصی، از جمله مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک، مشخص شده است.
نباتی‌نژاد ادامه داد: این مطالعات، چارچوب توسعه شهر را برای افق‌های ۱۰ تا ۲۰ ساله تعیین می‌کنند و در آن‌ها موضوعاتی همچون مسیرهای توسعه مترو، رینگ‌های ترافیکی، معابر اصلی و کاربری‌های پیرامونی بررسی می‌شود، بنابراین در این سطح، نظام برنامه‌ریزی بیشتر بر اساس یک ساختار سلسله‌مراتبی و از بالا به پایین عمل می‌کند.
وی تصریح کرد: در سطح مناطق نیز حوزه‌های مختلف شهرداری، از جمله بخش‌های عمران و خدمات شهری، بر اساس برنامه‌های مصوب و نیازسنجی‌های انجام‌شده، اولویت‌های خود را تعیین می‌کنند و بخشی از اعتبارات منطقه‌ای نیز برای اجرای این برنامه‌ها اختصاص پیدا می‌کند، با این حال، پروژه‌های منطقه‌ای و محله‌ای نقش مهمی در تحقق عدالت توزیعی و متوازن‌سازی توسعه شهری دارند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: برای مثال، اجرای خط دوم قطار شهری از سمت شمال شهر و اولویت‌بخشی به بهره‌برداری از فاز نخست آن در این محدوده، علاوه بر آثار گسترده حمل‌ونقلی، تأثیرات مثبت محله‌محوری نیز به همراه خواهد داشت و می‌تواند بخشی از فاصله و شکاف موجود میان مناطق مختلف شهر را کاهش دهد.
نباتی‌نژاد خاطرنشان کرد: قرار نیست تمام اعتبارات مدیریت شهری فقط در محورهای اصلی و مناطق برخوردار متمرکز شود، بلکه بخشی از منابع باید با رویکردی هدفمند به سمت محلات پیرامونی، حاشیه‌ای و کمتر برخوردار هدایت شود؛ این رویکرد را می‌توان نوعی تبعیض مثبت در تخصیص منابع با هدف کاهش نابرابری‌های فضایی و اقتصادی و اجتماعی در سطح شهر دانست.
بودجه‌ریزی مشارکتی؛ سازوکاری برای ورود مستقیم مردم به فرایند تصمیم‌گیری
وی عنوان کرد: در کنار برنامه‌ریزی‌های کلان و منطقه‌ای، بخشی از اعتبارات مدیریت شهری نیز به‌صورت مشخص برای پروژه‌هایی اختصاص پیدا می‌کند که از پایین به بالا و بر اساس درخواست‌ها و پیشنهادهای مستقیم شهروندان تعریف می‌شوند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: این رویکرد که از آن با عنوان بودجه‌ریزی مشارکتی یاد می‌شود، به مردم این امکان را می‌دهد که در تعیین اولویت‌های عمرانی و خدماتی محله خود نقش مؤثری داشته باشند.
نباتی‌نژاد با بیان اینکه این فرایند از چند مسیر دنبال می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها سامانه مشارکت شهروندی و ثبت پیشنهادهای مردمی است، اضافه کرد: در سال جاری نیز قرار است از ابتدای آذر، فراخوان رسمی این فرایند اعلام شود و از شهروندان درخواست می‌کنیم با ثبت‌نام در سامانه مربوط و ارائه پیشنهادهای خود، در تعیین اولویت‌های محله‌ای مشارکت کنند.
وی عنوان کرد: در این فرایند، پیشنهادهای ارائه‌شده از سوی شهروندان در کنار پروژه‌هایی که مناطق شهرداری و شهرداری مرکزی برای سال آینده پیشنهاد می‌کنند، در معرض ارزیابی و اظهارنظر عمومی قرار می‌گیرند تا پس از بررسی، در شورای اسلامی شهر به تصویب برسند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان کرد: شهروندان می‌توانند نظر موافق یا مخالف خود را درباره پروژه‌های پیشنهادی اعلام کنند و چنانچه طرحی با مخالفت قابل توجه مردم روبه‌رو شود، این موضوع به‌عنوان یکی از معیارهای مهم برای بازنگری در ضرورت اجرا و کاهش اولویت آن مورد توجه قرار می‌گیرد. به این ترتیب، اعتبارات پیش‌بینی‌شده برای سال ۱۴۰۶ نیز به‌صورت ردیف‌به‌ردیف در معرض مشاهده و بررسی مردم قرار خواهد گرفت تا شهروندان بتوانند درباره نحوه هزینه‌کرد منابع و اولویت‌بندی پروژه‌ها اظهارنظر کنند.
نباتی‌نژاد با اشاره به اینکه در دو سال گذشته نیز تجربه‌هایی در این زمینه داشته‌ایم که نشان می‌دهد مشارکت مردم می‌تواند بر تصمیمات مدیریت شهری اثرگذار باشد، بیان کرد: در مواردی که بعضی پروژه‌ها با مخالفت شهروندان روبه‌رو شده، موضوع بازنگری شده و در نهایت، آن پروژه‌ها اولویت اجرایی خود را از دست داده است.
وی تصریح کرد: اطلاعات و نتایج این مشارکت‌ها نیز به شورای اسلامی شهر منتقل و در بررسی لوایح پیشنهادی شهرداری مورد توجه قرار گرفته است، بنابراین مشارکت شهروندان فقط به دریافت نظرات محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند در فرایند واقعی تصمیم‌گیری و تخصیص اعتبارات اثرگذار باشد.
مسیرهای ارتباطی شهروندان با مدیریت شهری؛ از سامانه ۱۳۷ تا گفت‌وگوی مستقیم
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه یکی از مسیرهای مهم مشارکت شهروندان، سامانه ارتباط مردمی ۱۳۷ است، تاکید کرد: برخلاف تصور برخی افراد، این سامانه فقط محلی برای ثبت شکایت نیست، بلکه بستری برای دریافت پیشنهادها و شناسایی مسائل و نیازهای شهری نیز محسوب می‌شود.
نباتی‌نژاد اضافه کرد: بخشی از درخواست‌های ثبت‌شده از طریق اعتبارات جاری و عمرانی و در قالب اقدامات مستمر شهرداری قابل رسیدگی و حل‌وفصل است، اما بعضی مسائل نیازمند تعریف پروژه مستقل، انجام مطالعات مقدماتی و فاز صفر و یک، بررسی در کمیته‌های فنی و گرفتن مجوزهای لازم از مراجع بالادستی هستند، حتی در بعضی موارد، موضوع مطرح‌شده خارج از حدود اختیارات مستقیم شهرداری است و باید از طریق تعاملات بین‌بخشی و هماهنگی با سایر دستگاه‌های مسئول پیگیری شود، از این‌رو سامانه ۱۳۷ یکی از مسیرهای مستمر و مهم ارتباط شهروندان با مدیریت شهری به‌شمار می‌رود.
وی ادامه داد: مسیر دیگر، ارتباط مستقیم و گفت‌وگو با شهروندان در محلات است. برای مثال در جریان حضور در یکی از محلات شهر و شرکت در اجتماع شهروندان، فهرستی از مطالبات و درخواست‌های مردم ارائه شد که برای بررسی و پیگیری در اختیار شهرداران مناطق قرار گرفت؛ این درخواست‌ها موضوعات متنوعی از جمله آزادسازی گلوگاه‌های معابر و احداث بوستان‌های کوچک همسایگی گرفته تا توسعه و بهره‌برداری از شبکه بازچرخانی آب و بهسازی آسفالت معابر را شامل می‌شد؛ این موارد نشان می‌دهد که مطالبات شهروندان تا چه اندازه متنوع و متناسب با شرایط و نیازهای هر محله است.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه مدیریت شهری در کنار این مسیرهای مشارکتی، از طریق پژوهش‌های محله‌محور و نیازسنجی‌های میدانی نیز به شناسایی و اولویت‌بندی مسائل محلات می‌پردازد، تاکید کرد: در نهایت، پیشنهادهای مردمی، مطالعات کارشناسی و نیازسنجی‌های انجام‌شده با یکدیگر تطبیق داده می‌شوند تا اولویت‌های اجرایی با دقت بیشتری مشخص شوند، در همین راستا، طی پنج سال گذشته حدود چهار هزار میلیارد تومان، معادل چهار همت، از اعتبارات مدیریت شهری برای این رویکرد اختصاص پیدا کرده است تا پروژه‌های محله‌محور با پشتوانه مالی مشخص دنبال شوند.
دستاوردهای پنج‌ساله در محلات؛ از آزادسازی گلوگاه‌ها تا بهسازی معابر
نباتی‌نژاد با بیان اینکه در حال حاضر نمونه‌های متعددی از پروژه‌های محله‌محور در سطح شهر اصفهان در حال اجرا یا به بهره‌برداری رسیده است، ادامه داد: یکی از نمونه‌های مهم، آزادسازی گلوگاه‌های شهری است که در مجموع ۱۹۶ مورد از آن‌ها در نقاط مختلف شهر انجام شد؛ بسیاری از این معابر پیش از آزادسازی به‌گونه‌ای بودند که شهروندان تصور می‌کردند از ابتدا همین وضعیت را داشته‌اند، در حالی که تملک، توافق با مالکان و رفع موانع موجود برای بازگشایی آن‌ها نیازمند صرف زمان، پیگیری و اقدامات حقوقی و اجرایی گسترده بوده است.
وی با اشاره به اینکه موضوع آسفالت معابر نیز یکی دیگر از محورهای مهم مطالبات شهروندان و از جمله پروژه‌های دارای اولویت در محلات مختلف است، گفت : البته یکی از چالش‌های اساسی در این حوزه، نبود مدیریت یکپارچه شهری در زمینه حفاری و نگهداشت معابر است. دستگاه‌های مختلفی از جمله شرکت گاز، شرکت آب و فاضلاب،همچنین شهرداری در مقاطع مختلف اقدام به حفاری معابر می‌کنند و گاهی به‌دلیل نبود هماهنگی کافی، آسفالت تازه اجراشده دوباره تخریب می‌شود. این مسئله نشان می‌دهد که حل ریشه‌ای مشکلات آسفالت معابر، علاوه بر تأمین اعتبار، به هماهنگی میان دستگاه‌های خدمات‌رسان و تحقق مدیریت واحد شهری نیاز دارد.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه با وجود این چالش‌ها، اقدامات قابل توجهی طی پنج سال گذشته انجام شده است، تصریح کرد: مساحت کل معابر شهر اصفهان حدود ۵۲ میلیون مترمربع است و طی این مدت، حدود ۱۲ میلیون متر مربع از معابر شهر دوباره آسفالت شده است.
نباتی‌نژاد اضافه کرد: بخش قابل توجهی از این اقدامات در معابر فرعی، کوچه‌ها و محلات مختلف صورت گرفته است. به بیان دیگر، حدود ۲۰ درصد از سطح معابر شهر در این دوره تحت عملیات آسفالت مجدد قرار گرفت. این در حالی است که در شرایط متعارف، چرخه نوسازی و آسفالت مجدد معابر در بسیاری از استانداردهای شهری حدود ۱۰ سال در نظر گرفته می‌شود، بنابراین حجم اقدامات انجام‌شده در این حوزه بیانگر توجه مدیریت شهری به بهبود زیرساخت‌های محله‌ای است.
وی ادامه داد: از دیگر اقدامات محله‌محور می‌توان به احداث و توسعه بوستان‌های خانواده‌محور، ایجاد زمین‌های ورزشی روباز با چمن مصنوعی، توسعه فضاهای فرهنگی و احداث فرهنگسراها اشاره کرد. در این مدت، تعداد قابل توجهی زمین ورزشی روباز در محلات مختلف شهر به بهره‌برداری رسیده و مجموعه‌های فرهنگی نیز با هدف ارائه خدمات مستقیم به ساکنان محلات توسعه پیدا کرد. این اقدامات در امتداد وظایف ذاتی شهرداری برای توسعه زیرساخت‌های عمومی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان قرار دارند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: در حوزه حمل‌ونقل عمومی نیز بهبود دسترسی‌ها، کاهش زمان انتظار و افزایش کارآمدی شبکه حمل‌ونقل می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم به رفع نیازهای محله‌ای کمک کند. زمانی که شهروندان به خدمات حمل‌ونقل عمومی دسترسی مناسب‌تری داشته باشند و فاصله زمانی حرکت وسایل نقلیه کاهش پیدا کند، امکان دسترسی آسان‌تر آن‌ها به مراکز خدماتی، آموزشی، درمانی و شغلی فراهم می‌شود. بنابراین، پروژه‌های حمل‌ونقلی نیز علاوه بر کارکردهای کلان شهری، آثار مهمی در ارتقای کیفیت زندگی در سطح محلات دارند.
مدیریت تعارض منافع و ضرورت پیوست فرهنگی - اجتماعی در اجرای پروژه‌های بزرگ شهری
نباتی‌نژاد خاطرنشان کرد: اجرای پروژه‌های بزرگ شهری گاهی ممکن است در جریان ساخت یا پس از بهره‌برداری، مسائل و مشکلاتی را برای ساکنان و کسبه محلات پیرامونی ایجاد کند. در این زمینه، اعتقاد ما بر این است که هر پروژه باید پیش و پس از اجرا، از پیوست فرهنگی و اجتماعی برخوردار باشد.
وی تاکید کرد: مهم‌ترین ذی‌نفعان هر پروژه، ساکنان، کسبه و افرادی هستند که به هر شکل با محدوده اجرای آن ارتباط و تعلق خاطر دارند، البته در بعضی پروژه‌ها، به‌ویژه طرح‌های مرتبط با معابر و شبکه حمل‌ونقل، ذی‌نفعان دیگری نیز وجود دارند که از جمله آن‌ها می‌توان به شهروندان عبوری و استفاده‌کنندگان از مسیر اشاره کرد.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: طبیعی است که اجرای پروژه‌های عمرانی در بعضی مقاطع با دشواری‌هایی همراه باشد و برای ساکنان مجاور، مشکلاتی همچون گردوغبار، آلودگی صوتی و محدودیت‌های تردد ایجاد کند. این مسائل تا حدی در فرایند اجرای پروژه‌های عمرانی اجتناب‌ناپذیر است، اما وظیفه مدیریت شهری آن است که با برنامه‌ریزی مناسب، نظارت مستمر و تسریع در عملیات اجرایی، میزان این مشکلات را به حداقل برساند، برای مثال، در حال حاضر پروژه میدان شهید فخری‌زاده به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های عمرانی فعال شهرداری اصفهان، به‌صورت سه‌شیفته در حال اجراست تا زمان تکمیل آن به حداقل برسد.
نباتی‌نژاد خاطرنشان کرد: پس از بهره‌برداری پروژه نیز مسئولیت مدیریت شهری به پایان نمی‌رسد، بلکه شهرداران مناطق باید با حضور میدانی در محدوده اجرای طرح، مسائل و مشکلات احتمالی ساکنان و کسبه را بررسی و برای رفع آن‌ها اقدام کنند. به هر حال، در اجرای پروژه‌های شهری گاهی میان منافع گروه‌های مختلف تعارض‌هایی به وجود می‌آید و مدیریت شهری باید با در نظر گرفتن منافع عمومی، این تعارض‌ها را به شکلی منطقی و عادلانه مدیریت کند.
وی تاکید کرد: برای روشن‌تر شدن موضوع می‌توان به اجرای خطوط اتوبوس تندرو یا بی‌آرتی در شهر اصفهان اشاره کرد که در حال حاضر چهار خط از این سامانه در شهر فعال است؛ در اجرای چنین پروژه‌هایی، گروه‌های مختلفی ذی‌نفع هستند؛ ساکنان معابر، کسبه، رانندگان تاکسی‌های خطی، رانندگان خودروهای شخصی و مسافرانی که از حمل‌ونقل عمومی استفاده می‌کنند، البته استفاده از خودروی شخصی به معنای بی‌توجهی به حمل‌ونقل عمومی یا اولویت ندادن به منافع شهر نیست و مدیریت شهری موظف است سامانه حمل‌ونقل عمومی را به اندازه‌ای کارآمد کند که شهروندان با اطمینان و رضایت از آن استفاده کنند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با توسعه حمل‌ونقل عمومی، اولویت اصلی باید انسان‌محوری به‌جای خودرومحوری باشد. ایجاد خطوط بی‌آرتی با هدف افزایش سرعت و نظم در جابه‌جایی عمومی، کاهش فاصله زمانی حرکت اتوبوس‌ها و فراهم کردن امکان دسترسی منظم شهروندان به مقاصد روزمره انجام می‌شود. دانش‌آموز، دانشجو و سایر شهروندان باید بتوانند با اطمینان از زمان حرکت اتوبوس‌ها، برنامه‌ریزی مناسبی برای رفت‌وآمد خود داشته باشند.
نباتی‌نژاد ادامه داد: بدیهی است که اجرای چنین طرح‌هایی ممکن است برای بعضی گروه‌ها، به‌ویژه استفاده‌کنندگان از خودروهای شخصی، محدودیت‌هایی ایجاد کند یا موجب افزایش زمان سفر آن‌ها شود، اما مدیریت شهری ناگزیر است در این موارد، منافع عمومی و ضرورت توسعه حمل‌ونقل پایدار را در اولویت قرار دهد.
وی بیان کرد: در مجموع، رویکرد مدیریت شهری باید بر ایجاد توازن میان پروژه‌های کلان توسعه‌ای و نیازهای واقعی شهروندان در سطح محلات استوار باشد. توسعه متوازن زمانی محقق می‌شود که در کنار اجرای پروژه‌های بزرگ و اثرگذار شهری، درخواست‌های روزمره مردم نیز شنیده شود و بخشی از منابع و اعتبارات مدیریت شهری به‌صورت هدفمند برای رفع مسائل محلات اختصاص پیدا کند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: در این مسیر، مشارکت شهروندان، شفافیت در تخصیص اعتبارات، تقویت ارتباط مستقیم مردم با شهرداری و توجه به عدالت توزیعی، از مهم‌ترین الزامات تحقق شهری برخوردار از توسعه پایدار و متوازن است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.