تبعات برکناری ونس برای تهران و کشورهای خلیج فارس/ ترامپ در بن‌بست ایران با گزینه‌های محدودتر و خطرناک‌تر؛ ورود منطقه به جنگی طولانی و پرهزینه

خبرآنلاین- زهره نوروزپور:  درست زمانی که نشانه‌هایی از شکل‌گیری یک کانال تازه و مستقیم میان تهران و واشنگتن به چشم می‌خورد و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی امکان دیدار با محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، بود، دونالد ترامپ با یک پیام در شبکه اجتماعی خود مسیر تحولات را تغییر داد. او نه‌تنها اعلام کرد ایالات متحده دیگر به توافق با ایران احتیاجی ندارد، بلکه از ونس خواست تمام تمرکز خود را از پرونده جنگ به موضوع جرائم و فساد ادعایی در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها معطوف کند. این دستور در ظاهر یک تغییر مأموریت در دولت آمریکا بود، اما زمان انتشار آن، درست یک روز پس از گزارش اختصاصی وال‌استریت ژورنال درباره احتمال مذاکرات مستقیم ونس با یک مقام ارشد ایرانی، پرسش‌های مهم‌تری درباره سرنوشت دیپلماسی میان دو کشور ایجاد کرد.

این اتفاق درحالی رخ داد که سیدعباس عراقچی وزیرخارجه کشورمان در گفتگو با ایرنا این خبر را تکذیب کرد و گفت که هیچ برنامه ریزی برای دیدار رضایی و ونس در دوحه انجام نشده است. همچین پیش از این یک مقام آگاه به مذاکرات نیز به خبرگزاری تسنیم گفته بود که این خبر صحت ندارد. 

با اینحال ترامپ روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ما به توافق با ایران نیازی نداریم. آن روزها مدت‌هاست گذشته‌اند. ما پول آنها، صدها میلیارد دلار، را در اختیار داریم و تنگه آنها را هم داریم!» او در ادامه اعلام کرد از معاونش خواسته است تمام توجه خود را به آنچه «جرائم و فساد گسترده» در شهرها و ایالت‌های تحت مدیریت دموکرات‌ها خواند، اختصاص دهد. رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شد اصلاح این فعالیت‌های مجرمانه می‌تواند بودجه ایالات متحده را به‌سرعت متوازن کند و فساد را به رهبران حزب دموکرات نسبت داد.

اقدام ترامپ بی شباهت به رئیس‌جمهورهای دیگر نبود. روسای جمهوری که گاها برخی مقامات خود را حتی در میان یک اجلاس بین‌المللی برکنار کرده‌اند و جای تعجب نیست برای اینگونه رفتارهای پوپولیستی و غیرقابل پیش‌بینی آن هم از رئیس جمهوری که اقدامات غیرعادی او مسبوق به سابقه است و بار دیگر پیام غیرمنتظره او برای آمریکایی‌ها و دیگر بازیگران صحنه جهانی بسیار غافلگیرکننده و خارج از عرف سیاسی و دیپلماتیک بود. 

پیام ترامپ در شرایطی منتشر شد که اختلاف‌نظر بر سر ادامه جنگ و هزینه‌های سیاسی آن به یکی از موضوعات مهم داخل دولت آمریکا تبدیل شده بود.همانطور که این مهم خود را در انتخابات میاندوره‌ای آمریکا که از اهمیت بالایی برخوردار بود نشان داد و به سونامی آبی معروف شد. 

این تغییر مأموریت، فقط جابه‌جایی یک مسئولیت در دولت آمریکا نیست. ونس در ماه‌های گذشته یکی از چهره‌های اصلی تلاش برای پایان دادن به جنگ بود و مذاکرات پاکستان در آوریل را هدایت کرد؛ مذاکراتی که به تفاهم‌نامه ژوئن و توقف موقت درگیری‌ها انجامید، اما چند هفته بعد با شکست روبه‌رو شد. او در هفته‌های اخیر نیز بار دیگر در تلاش‌های غیرمستقیم برای ازسرگیری گفت‌وگوها نقش داشت و بنا بر گزارش آکسیوس، تقریباً هر روز با نخست‌وزیر قطر، فرمانده ارتش پاکستان و میانجی‌ها در تماس بود. استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در این تلاش‌ها مشارکت داشتند. به نظر می‌رسد مسیر صلح‌طلبانه ونس چندان هم به مزاق ترامپ خوش نمی‌آید و ظاهرا با معاون خود سر رقابت گذاشته است. خصوصا آنکه وقتی دو هفته پیش بعد از اعلام نتایج انتخابات او اعلام کرد که یکی از دلایل عمده شکست جمهوریخواهان جنگ با ایران بود که تلویحا تصمیم ترامپ را برای حمله به ایران زیرسوال برد. 

این مساله نیز در واکنش انتخاباتی ونس نیز به خوبی قابل مشاهده بود که او از آینده سیاسی خود در کنار وضعیت جمهوریخواهانی که از ترامپ حمایت می‌کنند شده است. که ناظران آن را نشانه‌ای از شکاف عمیق میان جمهوریخواهانان و طرفداران ماگا ارزیابی کرده‌اند. ظاهرا ترامپ از محبوبیت ونس وحشتی پنهان دارد چراکه او نیز در کنار روبیو یکی از چهره‌های کاندید برای ریاست جمهوری ۲۰۲۸ است و این در حالی است که ترامپ در گفتگوی اخیر خود با برنامه ۶۰ دقیقه سی‌بی‌اس صریحان از مارکو روبیو برای جانشینی خود در کاخ سفید حمایت کرد. 

برکناری ونس این امتیاز را به روبیو می‌دهد که پرونده ایران را در اختیار بگیرد و با تمام قوا علیه ایران اقدام نماید. برخی ناظران معتقدند که روبیو همچنین ممکن است در مرحله بعد ویتکاف و کوشنر را هم کنار بزند و پرونده اوکراین و روسیه را نیز خود مدیریت کند. مساله‌ای که از آغاز دولت ترامپ ممکن بود که محل اختلاف وزارت خارجه و کاخ سفید شود که این مساله را روبیو با صبر و سیاست پیش برد و حالا پرونده ها را به جای اصلی خود یعنی وزارت خارجه بازمی‌گرداند. 

روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده بود که ونس در حال بررسی گفت‌وگوی مستقیم با یک مقام ارشد امنیتی ایران است و به‌عنوان مذاکره‌کننده اصلی آمریکا در حال ظهور است. این روزنامه تأکید کرده بود که اعزام ونس هنوز در مرحله بررسی‌های مقدماتی قرار دارد و به معنای نهایی شدن دیدار نیست. با این حال، مطرح شدن چنین احتمالی نشان می‌داد که بخشی از دولت آمریکا همچنان راه خروج دیپلماتیک از جنگ را دنبال می‌کند. و از سوی دیگر نشان می‌دهد که ترامپ امتیاز دیدار مستقیم با مقامات ایران را نمی‌خواهد به ونس بدهد چراکه یکی از آمال و آرزوهای ترامپ این بود که مانند تصاویری که با کیم جونگ اون در تاریخ ثبت کرد از این دست تصاویر را نیز با رهبران ایران داشته باشد. بنابراین خبری که وال‌استریت ژورنال منتشر کرد تنها یک افشاگری نبود بلکه یک زلزله در کاخ سفید ایجاد کرد به این معنا که این تو نیستی که با مقامات ایران مستقیم دیدار کنی! 

بااینحال اقدام ترامپ در حالی است که در ایران نیز در جنگ رمضان چهره‌های سیاسی که متمایل به مذاکره بودند ترور شدند. شهادت دکتر علی لاریجانی و دکتر کمال خرازی دو چهره صلح طلبی که تمایل به مذاکره و پایان تنش داشته‌اند نشانه‌ای از آن است که قدرت مخالفان مذاکره بیشتر از محافظان صلح است. اینکه دست کدام لابی برای حذف چهره‌های صلح‌طلب و متمایل به مذاکره در هردوکشور در کار است بخش مهمی از ان را به لابی اسرائیل مرتبط است و بخشی دیگر ممکن است پای لابی برخی از کشورهایی منطقه‌ای که به عقیده ناظران، امارات نیز از قائله مستنثنی نیست باشد. 

در همین حال، موضع رسمی دولت آمریکا درباره مذاکره با ایران همچنان با ابهام همراه است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه پس از مذاکرات پاریس با متحدان واشنگتن، خواسته‌های ایران برای توافق را «مضحک» توصیف کرد و به‌ویژه درخواست تهران برای دریافت غرامت جنگی را رد کرد. او گفت ترامپ حاضر نیست توافقی بد را امضا کند. از سوی دیگر، کاخ سفید در پاسخ به پرسش آسوشیتدپرس درباره وضعیت مذاکرات، به پیام ترامپ استناد کرد و گفت رئیس‌جمهور نیازی به مذاکره با ایران نمی‌بیند.

با وجود این مواضع، کانال‌های میانجیگری هنوز به‌طور قطعی بسته نشده‌اند. آسوشیتدپرس گزارش داده که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در گفت‌وگو با الجزیره گفت: آمریکا از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، خواسته برای تسهیل مذاکرات مستقیم میان تهران و واشنگتن میانجیگری کند. به گفته قالیباف، آمریکایی‌ها در جریان سفر او به مسکو با پوتین صحبت کرده و از او خواسته‌اند با ایران گفت‌وگو کند تا تهران به مذاکره مستقیم رضایت دهد. قالیباف همچنین گفته محسن رضایی به روسیه سفر کرده و جزئیات مذاکرات را به پوتین منتقل کرده است. 

واشنگتن‌پست: کنار گذاشتن ونس، کشورهای خلیج فارس را در بلاتکلیفی قرار می‌دهد

به گزارش خبرآنلاین، ترامپ در گفتگویی تاکید کرده است که کشورهای خلیج فارس به او گفته‌اند که وضعیت فعلی را حفظ کند و تهران را در حالت انتظار قرار دهد. آن‌ها خواسته‌اند وضعیت فعلی (نه جنگ نه صلح) بهترین وضعیت ممکن است. 

این اشاره ترامپ به خواسته کشورهای عربی نشان می‌دهد که کشورهای حوزه خلیج فارس به دنبال تضعیف ایران هستند که بر اثر محاصره اقتصادی، هوایی، زمینی و دریایی کامل تضعیف شده و در نهایت از پیکر ایران دولت‌های جدید بتراشند کما اینکه همین حالا هم امارات برای جزایر ایران خیز برداشته است. از سوی شرق بلوچستان و از سوی غرب اهواز و خوزستان و همچنین از شمال غرب ترک نشین و کردنشین ایران همگی در خطر تجزیه هستند و شمال شرق نیز به مانند جنوب شرق در تهدید تجزیه طلبان قرار داد. با این حساب این شرایط مطلوب عرب های منطقه است اما به هیچ عنوان مطلوب ایران نیست. راهبردی که روبیو به دنبال آن است برای ایران به معنای خطر موجودیتی است نه فقط موجودیت حکومت.

در همین زمینه روزنامه واشنگتن‌پست در بررسی پیامدهای تصمیم ترامپ، این اقدام را نشانه عقب‌نشینی از تلاش‌های دیپلماتیک برای حل بحران ایران و ترجیح ادامه محاصره دریایی و فشار بر اقتصاد تهران دانست. این روزنامه نوشت ونس در روزهای گذشته تماس با جریان‌های تندرو در تهران را برای بررسی توافقی آغاز کرده بود که می‌توانست به جنگ پایان دهد، تنگه هرمز را دوباره باز کند و محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال کند.

اما پیام ترامپ، متحدان آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز با سردرگمی روبه‌رو کرده است. این کشورها در هفته‌های گذشته خود را برای احتمال ازسرگیری حملات آمریکا به ایران آماده کرده بودند؛ در عین حال، تلاش‌های دیپلماتیک به رهبری قطر برای باز نگه داشتن مسیر مذاکره ادامه داشت.

واشنگتن‌پست به نقل از یک مقام آگاه از گفت‌وگوهای تهران و دوحه نوشت که ترامپ پیش از انتخابات هم به توافق تمایل نشان داده بود و هم احتمال ازسرگیری حملات را منتفی نمی‌دانست. به گفته این مقام، ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر از توافق حمایت می‌کردند، اما برخی دیگر از اعضای دولت، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، ظاهراً با این مسیر موافق نبودند.

این روزنامه همچنین به دیدگاه الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، اشاره می‌کند که معتقد است اگر ترامپ وضعیت فعلی را بدون تغییر باقی بگذارد، قیمت جهانی انرژی بالا خواهد ماند و کشورهای خلیج فارس و دیگر بازیگران بین‌المللی ناچار خواهند شد خودشان با ایران به تفاهم برسند. از نگاه او، این وضعیت می‌تواند به سود تهران تمام شود؛ زیرا کشورهای منطقه پیش‌تر نیز برای جلوگیری از تحمل پیامدهای واکنش ایران، به توافق‌های جداگانه با این کشور روی آورده‌اند.

دانیه ظافر، مدیر اجرایی مجمع بین‌المللی خلیج فارس، نیز معتقد است ایران پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای احساس می‌کند قدرت چانه‌زنی بیشتری دارد و به همین دلیل موضع سخت‌گیرانه‌تری در مذاکرات اتخاذ کرده است. به گفته او، ترامپ نمی‌خواهد با برداشتن فشارها، اهرم بیشتری در اختیار ایران قرار دهد و ترجیح می‌دهد بدون ورود به یک جنگ تمام‌عیار، محاصره اقتصادی را ادامه دهد. با این حال، این رویکرد می‌تواند منطقه را با ایرانی خشمگین و تحت فشار روبه‌رو کند و کشورهای خلیج فارس را به سمت تعامل مستقل با تهران سوق دهد.

در همین چارچوب، انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، هشدار داده است که منطقه باید خود را برای دوره‌ای طولانی از عدم‌قطعیت آماده کند؛ دوره‌ای که در آن نه دستیابی به راه‌حلی قاطع و نه شکل‌گیری نظمی باثبات در منطقه قابل تضمین است. خالد الجابر، مدیر اجرایی شورای خاورمیانه در امور جهانی در قطر، نیز می‌گوید نگرانی کشورهای منطقه فقط این نیست که آمریکا دوباره به ایران حمله می‌کند یا نه؛ بلکه مسئله اصلی آن است که پس از حمله چه اتفاقی خواهد افتاد. به گفته او، آمریکا می‌داند چگونه جنگ را آغاز کند، اما نمی‌تواند پیامدهای آن را کنترل کند و در حال حاضر کسی نمی‌داند چگونه باید به این جنگ پایان داد.

گزینه‌های محدود ترامپ؛ از اعلام پیروزی تا بازگشت به حملات

دنی سیتری‌نوویچ (Danny Citrinowicz)، افسر پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل و پژوهشگر ارشد برنامه «ایران و محور شیعی» در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)  در واکنش به اقدام ترامپ در شبکه ایکس نوشت: گزینه‌های ترامپ در قبال ایران روزبه‌روز محدودتر می‌شود. دستیابی به توافق از راه مذاکره همچنان بسیار دشوار است؛ شکاف میان خواسته‌های واشنگتن و تهران عمیق است، بی‌اعتمادی دو طرف به یکدیگر ادامه دارد و نگاه آنها به اصل مذاکره و ترتیب امتیازدهی تفاوتی بنیادین دارد. ایران نیز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا انگیزه چندانی برای کنار گذاشتن مطالبات اصلی خود ندارد؛ چراکه نتیجه انتخابات می‌تواند این تصور را در تهران تقویت کرده باشد که گذشت زمان به سود ایران است و فشار سیاسی و اقتصادی بر دولت ترامپ، قدرت چانه‌زنی واشنگتن را کاهش می‌دهد.

در چنین شرایطی، ترامپ با چند گزینه روبه‌روست که هیچ‌کدام چندان مطلوب نیستند.

نخستین گزینه، اعلام پیروزی و خروج از جنگ است. ترامپ می‌تواند اعلام کند آمریکا به اهداف نظامی خود دست یافته، تحریم‌ها را حفظ کند و تلاش کند شرایط را تا حدی به وضعیت پیش از ۲۸ فوریه بازگرداند. چنین تصمیمی می‌تواند راهی برای خروج سیاسی از جنگ فراهم کند، حتی اگر فاصله زیادی با اهداف راهبردی اولیه دولت آمریکا داشته باشد. در این سناریو، ترامپ می‌تواند بدون دستیابی به توافقی جامع با ایران، پایان عملیات را به‌عنوان تحقق اهداف آمریکا معرفی کند و از ورود به مرحله‌ای تازه از درگیری پرهیز کند.

گزینه دوم، ازسرگیری تشدید نظامی است. ترامپ می‌تواند دستور حمله‌ای محدود را صادر کند تا عزم آمریکا را به نمایش بگذارد، موقعیت واشنگتن را در مذاکرات احتمالی تقویت کند یا زمینه‌ای برای اعلام پیروزی فراهم آورد. اما ایران تقریباً به‌طور قطع به چنین حمله‌ای پاسخ خواهد داد و همین مسئله می‌تواند چرخه تازه‌ای از تشدید تنش را آغاز کند. گزینه دیگر، آغاز کارزاری گسترده‌تر و حمله به زیرساخت‌های ایران با این امید است که تهران در نهایت به تسلیم وادار شود. با این حال، دلیل چندانی وجود ندارد که نشان دهد چنین حملاتی به تسلیم ایران منجر خواهد شد. خطر ورود منطقه به جنگی طولانی و پرهزینه نیز در این سناریو بسیار جدی است.

گزینه سوم، حفظ وضعیت کنونی است؛ یعنی ادامه محاصره دریایی، حفظ فشار اقتصادی و خودداری از توافق یا حمله‌ای گسترده. این گزینه ممکن است از نظر سیاسی آسان‌ترین انتخاب برای ترامپ به نظر برسد، اما به‌سختی می‌توان آن را راهکاری پایدار دانست. محاصره دریایی به‌تنهایی جایگزین راهبرد نیست. بعید است ایران این وضعیت را برای مدتی نامحدود بپذیرد و ممکن است با افزایش حملات علیه کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها، هزینه حفظ محاصره را برای آمریکا و شرکایش بالا ببرد. چنین تحولاتی می‌تواند قیمت انرژی را نیز افزایش دهد. از سوی دیگر، ادامه محاصره هزینه‌بر است و کنگره جدید آمریکا که از ژانویه کار خود را آغاز می‌کند، ممکن است فشار بیشتری بر دولت وارد کند تا به این درگیری پایان دهد.

در واقع، دو سناریوی «حداکثری» ــ دستیابی به توافقی جامع از راه دیپلماسی و آغاز کارزاری نظامی گسترده و طولانی ــ در حال حاضر کمتر محتمل به نظر می‌رسند. در مقابل، احتمال سناریوهای میانی افزایش یافته است: ترامپ ممکن است پیروزی اعلام کند و از درگیری کنار بکشد؛ ممکن است برای مدتی محدود کارزار فشار کنونی را ادامه دهد و بعد از آن به‌تدریج از بحران فاصله بگیرد؛ یا ممکن است عملیات نظامی دیگری را با این تصور اشتباه انجام دهد که استفاده بیشتر از زور، توافق بهتری برای واشنگتن به همراه خواهد آورد.

با این حال، میان آنچه ترامپ قصد انجام آن را دارد و آنچه واقعاً می‌تواند کنترل کند، تفاوت مهمی وجود دارد. یک عملیات نظامی محدود لزوماً به واکنشی محدود از سوی ایران منجر نمی‌شود. به همین ترتیب، تصمیم واشنگتن برای ادامه محاصره نیز تضمین نمی‌کند که تهران از تشدید تنش خودداری کند. ترامپ ممکن است تصور کند می‌تواند سطح درگیری را در محدوده‌ای مشخص نگه دارد، اما واکنش ایران و پیامدهای منطقه‌ای آن الزاماً تابع محاسبات واشنگتن نخواهد بود.

دو هفته آینده می‌تواند از این جهت اهمیت ویژه‌ای داشته باشد؛ به‌خصوص با توجه به انتظار برای ورود گروه رزمی ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت به منطقه. حضور این ناو می‌تواند گزینه‌های نظامی بیشتری در اختیار واشنگتن قرار دهد، اما نباید آن را نشانه‌ای قطعی از اتخاذ تصمیم برای حمله دانست. تقویت توان نظامی آمریکا در منطقه، به‌خودی‌خود به معنای تصمیم نهایی برای ازسرگیری جنگ نیست؛ همان‌طور که ادامه ندادن حملات نیز لزوماً به معنای پایان بحران نخواهد بود.

ترامپ ممکن است در حال از دست دادن گزینه‌های مطلوب خود باشد، اما ایران هنوز عجله‌ای برای عقب‌نشینی ندارد. خطر اصلی آنجاست که واشنگتن توانایی خود برای اجرای یک عملیات نظامی دیگر را با توانایی کنترل پیامدهای آن اشتباه بگیرد. آمریکا ممکن است بتواند حمله‌ای تازه را آغاز کند، اما این به معنای آن نیست که بتواند زمان، دامنه و نتیجه واکنش ایران را نیز تعیین کند.

ترامپ با کنار گذاشتن ونس از مسیر مذاکره و ادامه محاصره دریایی در حال تثبیت آن است. سیترنوویچ در تحلیلی که نیویورکر به آن استناد کرده، تأکید می‌کند که خطر ازسرگیری تنش همچنان جدی است؛ زیرا نه ترامپ و نه ایران حاضر نیستند برای رسیدن به توافق، امتیازهای معناداری بدهند. به ارزیابی او، ممکن است هر دو طرف واقعاً بخواهند از رویارویی تازه جلوگیری کنند، اما با این حال در مسیری قرار بگیرند که دوباره به جنگ منتهی شود.

سیترنوویچ در نوشته‌ای مستقل درباره تنگه هرمز نیز استدلال می‌کند که وضعیت کنونی نمی‌تواند برای همیشه ادامه پیدا کند و هرچه زمان بیشتری بگذرد، احتمال تشدید دوباره نظامی بیشتر خواهد شد. از نگاه تهران، محاصره دریایی آمریکا اقدامی جنگی است؛ بنابراین نبود عملیات نظامی گسترده به معنای پایان جنگ نیست. ایران قصد ندارد این شرایط را برای همیشه بپذیرد. محاصره بدون تردید به اقتصاد ایران فشار وارد می‌کند، اما باید میان وارد کردن فشار اقتصادی و دستیابی به اهداف راهبردی تفاوت قائل شد. ایران تسلیم نخواهد شد و نشانه چندانی هم وجود ندارد که جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی قرار گرفته باشد. تهران یاد گرفته است زیر فشار اقتصادی دوام بیاورد و همچنان از روابط خود با چین و روسیه بهره می‌برد.

او معتقد است واشنگتن گاهی ابزار فشار را با هدف نهایی اشتباه می‌گیرد. محاصره ابزاری برای اعمال فشار است، نه یک راهبرد کامل. تاکنون شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد این محاصره ایران را به پذیرش خواسته‌های آمریکا نزدیک‌تر کرده است؛ حتی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. ایران پیش‌تر تهدید کرده که اقدامات خود را تشدید خواهد کرد و ممکن است به این جمع‌بندی برسد که تنها راه تغییر سیاست آمریکا، افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای واشنگتن و شرکای منطقه‌ای آن است.

به ارزیابی سیترنوویچ، خطر این روند روشن است: ایران تنش را افزایش می‌دهد، واشنگتن پاسخ می‌دهد و دو طرف بار دیگر خود را درگیر رویارویی نظامی‌ای می‌بینند که الزاماً هیچ‌کدام خواهان آن نبوده‌اند. بازارهای نفت نیز ممکن است این خطر را دست‌کم گرفته باشند. کاهش اخیر قیمت‌ها ظاهراً بازتاب این انتظار است که جنگ به پایان نزدیک می‌شود؛ اما ازسرگیری حملات به کشتی‌ها یا زیرساخت‌های انرژی می‌تواند به‌سرعت این روند را معکوس کند و پیامدهای جدی برای بازارهای جهانی و مصرف‌کنندگان آمریکایی داشته باشد.

او همچنین به موضع کشورهای خلیج فارس اشاره می‌کند و می‌گوید این کشورها علاقه‌ای به رویارویی تازه ندارند و ممکن است فشار آنها بر واشنگتن برای یافتن راه‌حل دیپلماتیک افزایش یابد. از سوی دیگر، سیاست داخلی آمریکا نیز محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند. با آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه، ادامه محاصره‌ای پرهزینه و نامحدود، بدون آنکه دولت هدف سیاسی روشنی برای پایان آن داشته باشد، دشوارتر خواهد شد. تهران نیز این واقعیت را درک می‌کند. نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است این باور را در ایران تقویت کرده باشد که زمان به سود تهران پیش می‌رود و به همین دلیل انگیزه ایران برای دادن امتیاز کاهش یافته است.

با این حال، سیترنوویچ هشدار می‌دهد که چنین محاسبه‌ای نیز خطرناک است؛ زیرا ترامپ ممکن است پیش از آنکه فرصت سیاسی برای اقدام محدودتر شود، تصمیم به تشدید نظامی بگیرد. از نگاه او، مشکل اساسی این است که هر دو طرف تصور می‌کنند گذشت زمان به سود آنهاست: واشنگتن گمان می‌کند ادامه فشار سرانجام ایران را به مصالحه وادار خواهد کرد و تهران امیدوار است مقاومت بیشتر، آمریکا را به تجدیدنظر در خواسته‌هایش برساند. اما هر دو محاسبه نمی‌توانند هم‌زمان درست از آب درآیند.

سیترنوویچ در پایان تأکید می‌کند تا زمانی که واشنگتن و تهران نتوانند اختلاف خود را بر سر ترتیب امتیازدهی حل کنند، تغییر مذاکره‌کننده یا عوض کردن کانال‌های دیپلماتیک بحران را برطرف نخواهد کرد. محاصره ممکن است از نظر تاکتیکی مؤثر باشد، اما بدون وجود راهی واقع‌بینانه برای خروج دیپلماتیک، از نظر راهبردی کافی نیست. نتیجه‌گیری او روشن است: وضعیت کنونی جایگزینی برای جنگ نیست؛ ادامه همان جنگ با ابزارهای دیگر است و هرچه بیشتر ادامه پیدا کند، خطر آنکه تشدید بعدی از کنترل خارج شود، افزایش خواهد یافت.

۳۱۵