بارش‌های پاییزی؛ فرصت جبران کسری آب و خطر سیلاب در آذربایجان‌شرقی

یوسف غفارزاده در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به وضعیت بارش‌ها و منابع آب آذربایجان‌شرقی اظهار کرد: در سال آبی گذشته شرایط بارشی استان نسبت به سال قبل بهبود پیدا کرد و افزایش بارش‌ها موجب شد روان‌آب‌ها نیز افزایش یابد و وضعیت آبگیری سدهای استان بهتر شود.

وی با بیان اینکه بارش‌های اخیر را باید از دو منظر مورد توجه قرار داد، افزود: از یک سو افزایش بارش می‌تواند فرصت مناسبی برای تأمین آب، تقویت ذخایر سدها و بهبود شرایط منابع آبی باشد و از سوی دیگر، اگر بارش‌ها با شدت بالا و در مدت زمان کوتاه اتفاق بیفتند، احتمال شکل‌گیری روان‌آب‌های سریع و سیلاب افزایش پیدا می‌کند.

افزایش بارش، به معنای رفع کامل کمبود آب نیست

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی ادامه داد: وضعیت منابع آب استان صرفاً با میزان بارندگی یک سال قابل ارزیابی نیست. اگرچه شرایط بارشی بهبود پیدا کرده و مخازن سدها نیز وضعیت مناسب‌تری دارند، اما کسری انباشته منابع آب زیرزمینی همچنان پابرجاست و برای جبران آن به زمان و مدیریت مستمر نیاز داریم.

غفارزاده با اشاره به اینکه آذربایجان‌شرقی دارای ۱۲ سد بزرگ و ۱۲۰ سد کوچک است، گفت: میانگین پرشدگی مخازن سدهای استان به ۴۲ درصد رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بهبود قابل توجهی داشته است.

وی افزود: در سال آبی گذشته حدود ۳۳۷ میلی‌متر بارش در استان ثبت شد که حدود ۴۲ درصد بیشتر از سال قبل و ۱۲.۹ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت بود. افزایش روان‌آب‌ها نیز در بهبود وضعیت آبگیری سدها نقش مؤثری داشت.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی تأکید کرد: با وجود این شرایط، نباید تصور کرد که یک دوره بارندگی می‌تواند کسری منابع آب زیرزمینی را به‌طور کامل جبران کند؛ چراکه برداشت مازاد از منابع زیرزمینی همچنان یکی از مسائل مهم حوزه آب استان است.

ال‌نینو؛ فرصت بارشی همراه با ریسک سیلاب

غفارزاده درباره تأثیر احتمالی پدیده ال‌نینو بر شرایط بارشی استان نیز اظهار کرد: ال‌نینو می‌تواند الگوی بارش و دمای مناطق مختلف را تحت تأثیر قرار دهد و یکی از پیامدهای احتمالی آن افزایش بارش‌های شدید در برخی مناطق است.

وی ادامه داد: برای آذربایجان‌شرقی، افزایش بارش در صورتی که به شکل مناسب و در زمان مناسب اتفاق بیفتد، یک فرصت محسوب می‌شود؛ اما بارش‌های سنگین و کوتاه‌مدت می‌توانند حجم زیادی از آب را در مدت کوتاهی وارد مسیل‌ها و رودخانه‌ها کنند و به همین دلیل باید برای هر دو وضعیت آمادگی داشت.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی اضافه کرد: مدیریت روان‌آب‌ها اهمیت زیادی دارد. اگر بتوانیم آب حاصل از بارش‌ها را به شکل مناسب هدایت و ذخیره کنیم، این منابع می‌توانند برای تأمین آب و تقویت ذخایر استان مورد استفاده قرار گیرند؛ در غیر این صورت، همین روان‌آب‌ها ممکن است به سیلاب و خسارت تبدیل شوند.

آمادگی برای بارش‌های شدید

غفارزاده با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای کاهش خطر سیلاب در استان گفت: نقاط حادثه‌خیز در شهرستان‌ها شناسایی شده و دستگاه‌های اجرایی برای رفع مشکلات موجود و آماده‌سازی مسیرهای عبور آب وارد عمل شده‌اند.

وی افزود: بازگشایی مسیل‌ها و لایروبی رودخانه‌ها در شهرستان‌های مختلف از جمله تبریز، مرند، مراغه، ملکان، هشترود، بناب و ترکمانچای در حال انجام است و هدف این اقدامات، افزایش ظرفیت عبور آب و کاهش احتمال انسداد مسیرها هنگام بارش‌های شدید است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی با اشاره به اهمیت پیشگیری خاطرنشان کرد: پل‌ها، آبراهه‌ها و مسیرهایی که امکان تجمع رسوبات و پسماند در آنها وجود دارد، در زمان وقوع سیلاب می‌توانند به نقاط پرخطر تبدیل شوند. همچنین برخی تأسیسات خدماتی در حریم یا مسیر مسیل‌ها قرار دارند که باید نسبت به ایمن‌سازی آنها توجه بیشتری شود.

جنوب تبریز و مسیرهای سیلابی نیازمند توجه بیشتر

غفارزاده درباره نقاط حساس شهر تبریز نیز گفت: در جنوب تبریز، مسیل‌های بالادست در محدوده‌هایی مانند ائل‌گلی، مارالان، منظریه، لاله و اتوبان شهید کسایی از جمله مسیرهایی هستند که در زمان بارش‌های شدید باید مورد توجه قرار گیرند.

وی همچنین با اشاره به برخی مناطق گردشگری استان اظهار کرد: در مناطقی مانند کندوان که گردشگران در نزدیکی رودخانه و بسترهای آبی حضور پیدا می‌کنند، رعایت الزامات ایمنی اهمیت ویژه‌ای دارد و در زمان صدور هشدارهای هواشناسی باید از حضور در مسیرهای سیلابی پرهیز شود.

هشدار به مردم برای جدی گرفتن بارش‌های ناگهانی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی تأکید کرد: سیلاب ممکن است در مدت کوتاهی شکل بگیرد و حجم زیادی از آب، رسوبات، درخت و پسماند را با خود وارد مسیر کند؛ بنابراین مردم نباید تصور کنند که چون هنوز رودخانه یا مسیل آرام است، خطری وجود ندارد.

غفارزاده گفت: توجه به هشدارهای هواشناسی و اطلاعیه‌های دستگاه‌های اجرایی، خودداری از توقف و اتراق در حاشیه رودخانه‌ها و مسیل‌ها و پرهیز از حضور در مسیرهای سیلابی، به‌ویژه در مناطق گردشگری، از مهم‌ترین اقدامات برای حفظ جان مردم است.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از فرصت بارش‌ها افزود: بارندگی زمانی می‌تواند به یک فرصت واقعی برای استان تبدیل شود که بتوانیم روان‌آب‌ها را مدیریت و ذخیره کنیم. مدیریت صحیح این منابع علاوه بر کاهش خسارت‌های ناشی از سیلاب، می‌تواند در تأمین آب مورد نیاز و تقویت پهنه‌های آبی استان نیز مؤثر باشد.