ایمان فرهمندی: پروژههای شهری مشهد را وسط تورم و جنگ رها نکردیم
در دوره ششم شورایاسلامیشهر مشهد، توسعه قطار شهری، نوسازی ناوگان اتوبوسرانی، اصلاح شبکه معابر، اجرای پروژههای ترافیکی و توجه به مناطق کمبرخوردار از مهم...

به گزارش شهرآرانیوز؛ در دوره ششم شورای اسلامیشهر مشهد، توسعه قطارشهری، نوسازی ناوگان اتوبوسرانی، اصلاح شبکه معابر، اجرای پروژههای ترافیکی و توجه به مناطق کمبرخوردار از مهمترین محورهای فعالیت مدیریتشهری بود. این اقدامات در شرایطی دنبال شد که افزایش تورم، رشد قیمت مصالح و تجهیزات، فرسودگی ناوگان و محدودیت منابع مالی، اجرای پروژههای عمرانی را با دشواریهای زیادی مواجه کرده بود.
ایمان فرهمندی، نایبرئیس کمیسیون عمران، حملونقل و ترافیک شورای اسلامیشهر مشهد، در گفتوگو با شهرآرا، با اشاره به عملکرد این دوره شورا معتقد است که تلاش بسیاری شد تا پروژههای نیمهتمام از مسیر توقف خارج شوند و طرحهای جدید نیز براساس نیازهای واقعی شهر و مطالعات کارشناسی در دستورکار قرار گیرند. او در این گفتوگو از اقدامات انجامشده در حوزه قطارشهری، اتوبوسرانی، اصلاح معابر، عدالت عمرانی، دسترسی زائران به حرممطهر و تأمین منابع مالی پروژهها گفت.
در شورای ششم تلاش کردیم تصمیمها بر اساس نظر کارشناسی، مطالعات تخصصی و نیازهای واقعی شهر گرفته شود. از ابتدای فعالیت شورا، صرفا به طرح موضوع پروژهها اکتفا نکردیم، بلکه کوشیدیم مسیر اجرایی آنها را نیز مشخص کنیم. یکی از مشکلات پروژههای عمرانی این است که برخی طرحها سالها در مرحله مطالعات و تصمیمگیری باقی میمانند و به مرحله اجرا نمیرسند. تلاش ما این بود که این فاصله کاهش پیدا کند و پروژههایی که ضرورت اجرای آنها مشخص شده است، در مسیر تأمین اعتبار، طراحی و اجرا قرار گیرند.
نگاه ما این بود که شهر نباید صرفا برای خودرو طراحی شود. البته این موضوع به معنای کنارگذاشتن پروژههای ترافیکی و معابر نیست. شهر به خیابان، تقاطع و اتصالهای مناسب نیاز دارد، اما این پروژهها باید براساس ضرورت و مطالعات ترافیکی تعریف شوند. در برخی نقاط، ایجاد تقاطع یا اصلاح هندسی میتواند به کاهش ترافیک و افزایش ایمنی کمک کند.
تقاطع شهیدفهمیده یکی از این نقاط بود که بهدلیل شرایط ترافیکی، نیازمند مداخله جدی بود. در کنار این پروژهها، توسعه قطارشهری و اتوبوسرانی را نیز در اولویت قرار دادیم؛ زیرا تا زمانی که حملونقل عمومی تقویت نشود، نمیتوان انتظار داشت استفاده از خودروهای شخصی کاهش پیدا کند.
بودجه شهرداری مشهد در ابتدای دوره شورای ششم حدود ۱۸هزارمیلیاردتومان بود و امسال به حدود ۱۰۰هزارمیلیاردتومان رسیده است. البته افزایش اسمی بودجه به معنای افزایش چندبرابری قدرت اجرای پروژهها نیست؛ زیرا در همین مدت، تورم و افزایش هزینه مصالح، تجهیزات و خدمات پیمانکاری نیز تأثیر زیادی بر هزینههای عمرانی گذاشته است.
با وجود این شرایط، در حوزه پیادهروها، آسفالت و بهسازی معابر اقدامات درخورتوجهی انجام شد. در سه سال نخست حدود یک میلیون و۵۰۰هزارمترمربع پیادهرو بازسازی شد؛ همچنین سال گذشته حدود ۴ میلیونمترمربع و امسال حدود ۵ میلیون مترمربع آسفالت انجام شد؛ یعنی در مجموع طی دو سال حدود ۹میلیون مترمربع عملیات آسفالت داشتیم.
در پروژههای عمرانی فقط حجم عملیات اهمیت ندارد، بلکه کیفیت و دوام آن نیز باید موردتوجه باشد؛ بههمیندلیل، در کنار افزایش حجم عملیات، موضوع نگهداری و استفاده از روشهای مناسب اجرایی را دنبال کردیم. خرید کارخانه تولید قیر امولسیون یکی از اقدامات انجامشده در این زمینه بود که میتواند به کاهش هزینههای سوخت، کاهش آلایندگی و بهبود برخی فرایندهای اجرایی کمک کند. انتخاب پروژهها نیز براساس نیاز واقعی شهر انجام میشود.
در این دوره تلاش کردیم پروژههای باقیمانده از دورههای گذشته را به سرانجام برسانیم و همزمان توسعه خطوط دیگر را نیز پیش ببریم. اگر روند گذشته ادامه پیدا میکرد، احتمالا در خط۲ همچنان با تعدادی ایستگاه و زیرساخت تکمیلنشده مواجه بودیم و در خط۳ نیز حفاریها به مراحل محدودتری میرسید.
در خط۲، ایستگاهها و دسترسیهای باقیمانده، تجهیزات تهویه، بخشهایی از زیرساختهای ایمنی و پلههای اضطراری تکمیل شد؛ همچنین دپو و محل تعمیر و نگهداری در بخش شمالی خط به مراحل تکمیل رسید تا امکان پشتیبانی و نگهداری بهتر از ناوگان فراهم شود. در خط۳ نیز حفاری بخش جنوبشرقی تا انتها پیش رفت و دستگاه حفار از محدوده شهرک ابوذر خارج شد.
حفاری بخش شمال غربی هم ادامه پیدا کرد. خط۴ نیز وارد مسیر حفاری شد و تلاش میکنیم با تأمین منابع مالی، این خط را تا پایان دوره شورا به مراحل اجرایی درخورتوجهی برسانیم.
حفاری بخش مهمی از پروژه است، اما برای بهرهبرداری، مجموعهای از اقدامات دیگر نیز باید انجام شود. ایستگاهها، تجهیزات، سیستمهای ایمنی، دسترسیها و زیرساختهای پشتیبان باید متناسب با پیشرفت تونلها تکمیل شوند. اگر تونل آماده باشد، اما ایستگاهها و تجهیزات ایمنی یا امکانات بهرهبرداری تکمیل نشده باشند، خط نمیتواند بهطور کامل وارد چرخه خدمترسانی شود. در خط۳ نیز توسعه مراحل بعدی باید با همین نگاه دنبال شود.
خطیک قطارشهری برای ۱۲۰واگن طراحی شده بود، اما هنگام آغاز فعالیت، تنها شصت واگن در آن بهکار گرفته شد. موضوع تأمین شصت واگن دیگر از دوره چهارم شورا مطرح بود، اما در دورههای چهارم و پنجم پیگیری لازم برای نهاییشدن آن انجام نشد. در شورایششم این موضوع را دوباره دنبال کردیم. تهیه اسناد مناقصه و طی فرایندهای مربوط حدود سه سال و نیم زمان برد. در این فرایند سه تولیدکننده داخلی شرکت کردند و در نهایت یک شرکت داخلی با نظارت مجموعههای مربوط انتخاب شد و پروسه ساخت واگنها نیز آغاز شده است.
در مقطعی تولید اتوبوس با مشکلاتی مواجه شد و برخی کارخانهها فعالیت خود را متوقف کردند یا ظرفیت تولیدشان کاهش یافت. برای حل این مشکل، قراردادهای قبلی را اصلاح و پیگیری کردیم تا امکان تحویل اتوبوسها فراهم شود. این اقدام همچنین کمک کرد از برخی ظرفیتهای قراردادی و قیمتهای پیشین استفاده کنیم.
در این دوره حدود چهارصد دستگاه اتوبوس به ناوگان اضافه شد و برنامه خرید دویست دستگاه دیگر نیز دنبال شد. علاوهبراین، قرارداد ۱۱۶دستگاه اتوبوس منعقد شده است که قرار بود ۷۵دستگاه از آنها بهزودی تحویل شود و بقیه نیز تا پایان سال وارد ناوگان شوند؛ همچنین پس از حدود سی سال، اتوبوسهای دوطبقه دوباره به ناوگان مشهد اضافه شدند.
نیاز مشهد حدود ۳ هزار دستگاه اتوبوس برآورد میشود، درحالیکه ناوگان موجود حدود ۱۷۰۰دستگاه است. علاوهبراین، تعداد درخورتوجهی از اتوبوسها فرسوده هستند. عمر استاندارد اتوبوس حدود ۱۰سال در نظر گرفته میشود، اما در ناوگان مشهد اتوبوسهایی با عمر هفدهتابیستسال نیز وجود دارد.
حملونقل عمومی اهمیت اجتماعی زیادی دارد. اگر اتوبوس در دسترس نباشد، برخی خانوادهها سفرهای ضروری خود را حذف میکنند یا به استفاده از موتورسیکلت روی میآورند که میتواند خطر تصادفات و آسیبهای جانی را افزایش دهد؛ بنابراین توسعه اتوبوسرانی فقط یک اقدام خدماتی نیست، بلکه با عدالت در دسترسی و ایمنی شهروندان نیز ارتباط دارد.
تاکسیرانی شرایطی متفاوت با اتوبوسرانی دارد؛ زیرا خرید خودرو عمدتا به سرمایهگذاری رانندگان وابسته است. در این دوره حدود ۱۳۰دستگاه ون خریداری شد، اما نوسازی تاکسیها با موانع قانونی، همکارینکردن برخی خودروسازان، افزایش قیمت خودرو و محدودیت قدرت خرید رانندگان مواجه بود؛ البته برای تعمیر و بهسازی تاکسیها نیز تسهیلاتی در نظر گرفته شد.
در کنار اصلاح تقاطعها و گرههای پرترافیک، بازکردن اتصالهای شهری و بهبود دسترسی مناطق کمبرخوردار را در اولویت قرار دادیم. در بسیاری از نقاط شهر، یک مسیر یا اتصال ناقص میتواند موجب افزایش مسافت سفر و فشار بر خیابانهای اطراف شود. تقاطع شهیدعباسپور یکی از پروژههایی بود که تأثیر درخورتوجهی بر کاهش ترافیک داشت و ورودی شهر از سمت سرخس را بهبود بخشید. در غرب شهر نیز تکمیل انتهای بولوار سیدالشهدا (ع) موردتوجه قرار گرفت.
پروژههایی در بولوار کرامت، بصیرت و محدوده مناطق ۳، ۴ و ۱۰، توس و سیدآباد دنبال شد. اصلاح تقاطع شاهنامه، بولوار اندیشه و دوربرگردان محدوده بولوار آیتاللههاشمیرفسنجانی نیز از دیگراقدامات بود. پروژه تقاطع امامحسنمجتبی (ع) هم در برنامه قرار دارد و امیدواریم تا پایان سال به مراحل مناسبی برسد. هدف این پروژهها افزایش پیوستگی شبکه معابر، بهبود دسترسی مناطق مختلف و کاهش فشار ترافیکی است.
در حوزه حملونقل، فاز دوم خط۳، بزرگراه شهیدان، برخی اتصالهای بزرگراه پیامبراعظم (ص) و چند پروژه شبکه معابر در برنامه قرار دارند. احداث دو بزرگراه از سمت نیشابور و چناران نیز از طرحهایی است که میتواند در آینده نقش مهمی در کاهش ترافیک داشته باشد؛ همچنین تکمیل مسیرهای کمربندی شمالی و جنوبی شهر به کاهش تردد در محورهای داخلی کمک خواهد کرد.
البته همه اقدامات در این فهرست قرار نگرفتهاند. برخی پروژهها و اقدامات زیرساختی، مانند کارخانه تولید قیر امولسیون، خارج از این مجموعه تعریف شدهاند؛ بنابراین ارزیابی عملکرد کمیسیون فقط براساس شمارش پروژههای فهرستشده نمیتواند تصویر کاملی از اقدامات انجامشده ارائه دهد.
مشهد باید در عمل یک شهر زیارتی باشد؛ یعنی زیرساختها و مسیرهای دسترسی آن متناسب با حضور زائران طراحی شود و توسعه پیدا کند؛ بااینحال، هنوز در این زمینه به شرایط مطلوب نرسیدهایم و بخشهایی از مسیرهای اصلی دسترسی به حرممطهر با مشکلاتی مواجه هستند. گسترش خیابان طبرسی یکی از موضوعات مهم در این حوزه است.
در طرح تفصیلی، عرض این مسیر ۴۵متر پیشبینی شده بود، اما سالها در محدوده سیمتر باقی ماند. امیدواریم تا پایان سال بتوانیم بخش مهمی از این پروژه را وارد مدار عملیاتی کنیم؛ زیرا طبرسی یکی از مسیرهای کلیدی دسترسی به حرممطهر است و گشایش آن میتواند به بهبود رفتوآمد زائران و شهروندان کمک کند.
در حوزه حملونقل نیز باید شرایطی فراهم شود که زائران بدون وابستگی زیاد به خودروهای شخصی، از مناطق مختلف شهر به مراکز زیارتی دسترسی داشته باشند. توسعه قطارشهری، اتوبوسرانی و اتصالهای شبکه معابر در همین راستا اهمیت دارد.
تأمین مالی پروژهها یکی از موضوعات جدی این دوره بود. در زمینه استفاده از اوراق مشارکت چندینبار رکوردهای گذشته را پشت سر گذاشتیم و تلاش کردیم درآمدهای پیشبینیشده محقق شوند. در مجموع، تحقق درآمدهای برنامهریزیشده در سطح کامل دنبال شد. در مواردی که زمان محدود بود یا امکان تأمین منابع در مقطع مشخص وجود نداشت، از ظرفیت استقراض و تسهیلات پایان سال استفاده کردیم تا تخصیص اعتبار پروژهها با مشکل مواجه نشود.
هزینه اجرای بسیاری از پروژهها در زمان برنامهریزی بسیار کمتر از هزینههای امروز بود و افزایش قیمتها فشار زیادی به آنها وارد کرد. تلاش کردیم پروژهها، بدون آسیب جدی به برنامه اجرایی، ادامه پیدا کنند. برخی تأخیرها به مسائل اجرایی مربوط بود، نه مشکلات مالی؛ البته نمیتوان انکار کرد که افزایش هزینهها و شرایط اقتصادی، زمان و شیوه اجرای بعضی پروژهها را تغییر داد.
در برخی پلها و مکانهای پرتردد، پلههای برقی که استفاده مؤثری نداشتند یا شرایط مناسبی برای بهرهبرداری فراهم نمیکردند، جمعآوری شدند و نگاه جدیدی به کارکرد این پلها و امکانات آنها شکل گرفت؛ همچنین در برخی نقاط شهر و ایستگاههای قطارشهری که در جریان حادثههای دیماه آسیب دیده بودند، تعمیرات و بازسازی دنبال شد تا امکان استفاده دوباره از این زیرساختها فراهم شود.
در این دوره تلاش کردیم مرکز پژوهشهای شورا نیز از یک مجموعه صرفا مطالعاتی به سمت ارائه خروجیهای اجرایی حرکت کند. مطالعات باید به برنامه، تصمیم و مصوبه منجر شوند و در نهایت اثر آنها در شهر دیده شود. بخشی از مصوبات و تصمیمات جدید نیز با همین رویکرد شکل گرفت. ممکن است در برخی زمینهها اشتباه کرده باشیم یا فشارها و موانع بیرونی اجازه نداده باشند همه اهداف به نتیجه برسند، اما تلاش کردیم تا آخرین روز مسئولیت، تمرکزمان بر خدمترسانی، رضایت مردم و حل مشکلات شهر باشد.
در حوزه عمران و حملونقل تلاش کردیم پروژهها را در شرایط تورمی و جنگ متوقف نکنیم. توسعه قطارشهری، خرید اتوبوس، بهسازی معابر، اصلاح تقاطعها، بازکردن مسیرهای ارتباطی و توجه به مناطق کمبرخوردار، مجموعه اقداماتی بود که با هدف پاسخگویی به نیازهای شهر دنبال شد.
مشهد شهری با نیازهای گسترده است و نمیتوان انتظار داشت همه مشکلات آن در یک دوره برطرف شود. آنچه اهمیت دارد، مشخصبودن مسیر پروژهها، هزینهکرد منابع براساس اولویتبندی مناسب و حرکت خدماتشهری به سمت عدالت و دسترسی بهتر برای همه شهروندان است.
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.